De Verenigde Naties smeekt de Amerikaanse regering dringend om geld. De regering van president Donald Trump zou 4 miljard dollar aan achterstallige bijdragen hebben en de VN zou graag weten hoeveel en wanneer de VS gaan betalen. Als de Amerikanen blijven weigeren, dan kunnen de Verenigde Naties nog voor de zomer de kosten en de lonen niet meer betalen. De VN proberen Trump nu te laten betalen door hem openlijk als wanbetaler af te schilderen.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De VN hebben wat ze noemen een kasstroomprobleem. Voor hun inkomsten zijn al de verdragsorganisaties in het zogenaamde VN-systeem afhankelijk van bijdragen, zowel verdragsrechtelijk afgesproken bedragen als vrijwillige extra bijdragen per land en per intergouvernementele organisatie. De deadline voor de jaarlijkse betaling was 8 februari.
De bijdragen verschillen dus aanzienlijk van land tot land. In praktijk komt het erop neer dat voor de Verenigde Staten en een aantal rijke westerse landen, aangevuld met Zuid-Korea en Japan, bijna alle landen geld binnenbrengen.
President Donald Trump zei tijdens de Algemene Vergadering van de VN in New York dat de VN tekortschieten. In 2025 betaalde zijn regering geen cent aan de VN. Trump trok de VS terug uit de WHO en Unesco. Bovendien stopte Trump de donaties aan tientallen andere organisaties binnen het VN-systeem.
Uit organisaties gestapt
De regering-Trump kijkt zeer negatief naar tal VN-organisaties. De Amerikanen zitten bijvoorbeeld niet meer in de cultuurorganisatie Unesco in Parijs. Ze stapten uit de organisatie van de klimaatconferenties en ze weigeren sinds het aantreden van Trump een groot deel van de bijdragen nog te betalen. Dat totale bedrag zou opgelopen zijn tot 4 miljard dollar.
De secretaris-generaal van de VN, Antonio Guterres, waarschuwde vorige week al voor een financiële instorting van de VN op korte termijn. Guterres wil daarom dat de financiële regels van de VN aangepast worden zodat de 193 lidstaten hun bijdragen op tijd betalen. Dit kondigde hij aan in een boodschap die duidelijk gericht was aan de VS.
De VN-ambassadeur van de VS zou beloofd hebben dat de regering Trump een ‘significant voorschot’ zou betalen binnen enkele weken. Hij noemde wel geen bedragen. Ondertussen blijkt uit een verklaring van de woordvoerder dat Guterres dat ze al weken zeer dringende contacten heeft met de Amerikaanse delegatie.
Een klaagbrief naar de leden
Guterres wierp het daarom over een andere boeg en schreef alle lidstaten een brief waarin hij beweerde dat het geld opraakt tegen juli. Dat zou de werking “dramatisch kunnen belemmeren”. Andere VN-medewerkers beweerden dat de VS goed zijn voor 95 procent van de achterstallen op het gewone budget.
Normaal schorst de VN het stemrecht van lidstaten bij achterstallen. Venezuela staat voor 38 miljoen dollar in het rood. Dat kost het regime van de onlangs afgezette Nicolás Maduro al twee jaar het stemrecht in de Algemene Vergadering van de VN. Alleen is de Algemene Vergadering maar een van de VN-instellingen en eigenlijk een gefaalde instelling. Verlies van stemrecht heeft voor de VS nauwelijks gevolgen. In de Veiligheidsraad zijn de VS permanent lid en dat is de enige VN-instelling die een beetje naar behoren functioneert en die echte macht heeft.
VS betalen normaal 20 procent van het budget
Zonder VS verliezen de VN een vijfde van het jaarlijkse budget. Het normale budget van de VN in 2026 is ongeveer 3,8 miljard dollar. Daarvan betalen de VS normaal 767 miljoen dollar. Opgelet: dan gaat het enkel over het secretariaat (dus Guterres zijn job) en de politieke werking van de hoofdinstelling. Het VN-systeem bestaat uit tal van verdragsorganisaties zoals het UNDP, waar ex-premier Alexander De Croo zopas benoemd werd, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Unicef, Unido, Unesco enzovoort. Daar betalen de lidstaten – en dat zijn niet altijd dezelfde 193 als die van de VN – ook bijdragen. Al die verschillende budgetten opgeteld leveren een kleine 70 miljard dollar aan uitgaven op in het VN-systeem.
Wat betaalt België?
België betaalt volgens Buitenlandse Zaken jaarlijks tussen de 0,773 en 0,828 procent van het budget van 3,8 miljard dollar. Daarmee staat België toch bij de top 25 van donoren. In 2026 betaalde België voor het reguliere budget 24,7 miljoen dollar.
Daarnaast beloofde het 30 miljoen dollar aan UNDP voor de periode van 2025 tot 2028. Daarmee is België een van de ‘20 top core donors’ van UNDP. Cynici zouden kunnen zeggen dat dit een soort bruidsschat voor Alexander De Croo was, maar het totale jaarbudget van UNDP is 5,3 miljard dollar (4,9 miljard, plus de nodige vrijwillige bijdragen). In 2024 waren de topdonoren van UNDP in die volgorde Duitsland, de Verenigde Staten, Nederland, Zuid-Korea en Frankrijk. Onder de regering Biden waren de VS de absolute topdonor met meer dan 100 miljoen dollar in 2022. Grote donoren worden ook bij UNDP schaars. Argentinië en de VS zijn daar ondertussen uit weggevallen.
De Belgische regering beloofde de VN in 2026 ook nog eens 10 miljoen dollar voor crisissen. Transparantie over de tientallen andere bedragen is er niet, maar in 2024 betaalde de regering een verplichte bijdrage van 304.496 dollar aan de UNFCCC (het klimaatverdrag), plus vrijwillige bijdragen. In totaal dus 2,2 miljoen euro enkel en alleen voor de klimaatafdeling binnen het VN-systeem. Aan de WHO betaalt België 4,75 miljoen dollar bijdrage en vrijwillig nog 8 miljoen dollar tussen 2025 en 2029.
Vlaamse Regering betaalt ook aan VN-systeem
Voor Unesco betaalt België 3 miljoen euro per jaar. Opmerkelijk is dat ook de Vlaamse Regering jaarlijks 900.000 euro betaalt aan Unesco voor het Flanders Unesco Trustfund (FUT) voor erfgoed in Afrika. Daarnaast geeft men 1 tot 2 miljoen dollar aan het Flanders Unesco Science Trustfund (FUST) voor oceanen en klimaat.
De Vlaamse Regering stopt trouwens meer geld in het VN-systeem. Bijvoorbeeld jaarlijks 750.000 euro voor Unicef sinds 2011. Bovenop de 250.000 euro voor algemene werking geeft de Vlaamse Regering ook nog eens 500.000 euro voor kinderbeschermingsprogramma’s tegen gedwongen kindhuwelijken in Malawi en Mozambique. Dat komt bovenop de jaarlijkse 3 miljoen euro van de federale regering voor Unicef en schenkingen uit de federale ontwikkelingssamenwerking.
Wat nu?
Of de ramkoers tussen de secretaris-generaal van de VN en de hoge VN-ambtenaren het gewenste effect zal hebben, is nog maar de vraag. Met een frontale aanval en het ‘shamen’ van de regering-Trump kunnen ze in de eigen voet schieten. Volgens een woordvoerder van de VN bedraagt de schuld van de VS aan de VN al 2,2 miljard dollar op het gewone budget. Daarnaast moeten ze nog 1,8 miljard dollar verplichte bijdragen betalen voor vredesoperaties.
De VS waren altijd een late betaler, maar ze zijn niet de enigen. Voor 2026 hebben slechts 55 landen op 193 hun bijdrage tijdig betaald. België betaalde op 3 februari haar 24.747.321 dollar. Dat was 5 dagen voor de deadline. Dezelfde dag betaald Duitsland 128 miljoen dollar. Nederland betaalde al op 16 januari meer dan 41 miljoen dollar. Maar als de VS 767 miljoen dollar of één vijfde van het jaarbudget moeten betalen, zijn ze wel de enige lidstaat die zijn betaling als drukkingsmiddel kan gebruiken.
Meer over de Verenigde Naties
