Naamswijzigingen in Zuid-Afrika: natiebouw of eigenbelang?

Illustratiebeeld. Shutterstock

Internationale politiek

Naamswijzigingen in Zuid-Afrika: natiebouw of eigenbelang?

Jan Van Aerschot

Op 25 januari werd door publicatie in de ‘Staatskoerant’ de zoveelste ronde van naamsveranderingen in Zuid-Afrika een feit. Ditmaal ging het om 21 plaatsen in de provincies Kwazulu-Natal en Oost-Kaap. Alleen een beroep bij het Hooggerechtshof kan daar mogelijk nog iets aan veranderen.

Geen advertenties meer?

Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!

Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:

Doorlopend abonnement

Maandelijks opzegbaar

€ 9,00

per maand

Eenmalig betalen

3 maanden PAL-abonnement

€ 27,00

per kwartaal

Geen gedoe

12 maanden PAL-abonnement

€ 108,00

per jaar

Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!

Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.

Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!

Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.

Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!

Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.

Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.

Sinds zijn oprichting in 1998 is het de taak van de Suid-Afrikaanse Geografiese Nameraad om voorstellen tot naamswijziging te beoordelen en ze nadien ter goedkeuring aan de minister van Sport, Kunst en Cultuur voor te leggen.

Een tijd geleden kwam het meest spectaculaire voorstel van het EFF, Malema’s partij, die de benaming Krugerwildtuin wou omzetten in Skukuza Nationaal Park, maar dit werd verworpen. Van zijn kant wilde de Zoeloekoning de provincie Kwazulu-Natal voortaan kortweg Kwazulu heten, iets waarvoor hij de steun van de traditionalistische Inkathapartij genoot.

Onder de 21 van de recente reeks vermelden we in de eerste plaats Oos-Londen (dat nu KuGompo City wordt) en Graaff-Reinet dat de naam van oud-activist Robert Sobukwe kreeg. Alleen al in de Oost-Kaap zouden sinds 2019 zo’n 103 naamveranderingen zijn doorgevoerd. De meeste wijzigingen gebeurden in het verleden trouwens in deze provincie, in Kwazulu-Natal en Limpopo. 

Graaff-Reinet

Als protest werd door de Democratische Alliantie (DA), de tweede belangrijkste partij in het land en in de Regering van Nationale Eenheid, een petitie georganiseerd die vooral in Graaff-Reinet succesvol was. Reeds in juli 2025 had Stellenbosch professor-emeritus Ronnie Donaldson uitgemaakt dat 83,6 procent van de bevolking van het Karoo-dorp tegen de naamswijziging gekant was.

Van verscheidene kanten werd er trouwens op gewezen dat Sobukwe, oud-leider van het kleine Pan Afrikaans Congres, er weliswaar geboren en begraven was en er gedeeltelijk school had gelopen, maar dat hij tijdens het grootste deel van zijn leven verder geen band met het stadje had. Ook waren Sobukwe en zijn partij steeds tegenstander van samenwerking met (anti-apartheidsgezinde) blanken in de ‘struggletijd’. Zodat de keuze van zijn naam voor een plaats waar bijna 80 procent van de mensen Afrikaans spreekt (naast 15 procent Xhosa) dus wel vreemd overkomt. Temeer omdat binnen het dorp een hechte verstandhouding – over ras- en taalgrenzen heen – zou bestaan, wat historisch (het stadje dateert van 1786) zou zijn gegroeid.

Eigen belang eerst?

Niettemin zette minister van Cultuur, Gayton Mackenzie (leider van de Patriotic Alliance, een partij die opgang maakt onder de zwarte bevolking), door. Volgens de minister dragen de 21 plaatsnaamwijzigingen bij tot “herstellende gerechtigheid, samenhorigheid en natiebouw” in Zuid-Afrika. Maar tegenstanders wezen erop dat de bezwaren van de bevolking zelfs niet werden overwogen, men het geld dringend aan betere dienstverlening zou kunnen besteden en het besluit de minderheden miskent, en uitsluit wat eerder polarisatie dan samenhorigheidsgevoel bevordert.

Meer nog, zoals in heel wat andere gevallen eerder, worden in Graaff-Reinet de Afrikaners beroofd van hun geschiedenis. Het plaatsje was immers een belangrijk startplaats tijdens de Grote Trek. Er zijn dan ook sterke vermoedens dat de minister, die in 2024 nog verklaarde dat er grotere problemen zijn, eerder dus de aandacht wil aftrekken van vroegere loze beloftes. En tegelijk zijn eigen aspiraties en die van zijn partij wil laten primeren. De lokale verkiezingen staan immers voor de deur.

PAL Nieuwsbrief

schrijf je gratis in

Blijf op de hoogte met onze dagelijkse nieuwsbrief

Aardrijkskundige Jan Van Aerschot houdt de blik op zuidelijk Afrika voor PAL. Voor 't Pallieterke doet hij dat al sinds 2010. Jan is auteur van drie boeken - in 2023 verscheen 'Donderwolken boven Zuid-Afrika' (polemos.be) - en tientallen artikels voor diverse tijdschriften. In de periode 1994-2017 was hij hoofdredacteur van het thans digitale Saamtrek, uitgegeven door de 'Vrienden van Zuid-Afrika'.

Plaats een reactie

Delen