Op Goede Vrijdag ging de opera (nou ja) Sancta in première in de Antwerpse opera. We zijn niet gaan kijken. Uit enkele interviews blijkt wel dat de Oostenrijkse regisseur Florentina Holzinger zichzelf heel erg moedig vindt, net zoals de top van de Vlaamse kunstwereld en de pers die er lovende recensies over schrijft.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
In een van de besprekingen lazen we dat het stuk opgebouwd is volgens het stramien van de mis. Zou kunnen. We hebben echter de indruk dat het toch vooral een hoogmis van progressieve zelfbevrediging was. Werkelijk elke fetisj van links zou er de revue passeren: niet alleen naakte nonnen, alle mogelijke lichaamssappen, ontheiligde kruisbeelden en wat weet ik nog allemaal, maar ook de obligate verwijzingen naar misbruiken in de Kerk, en, hoe kan het ook anders, het patriarchaat. Geeuw…
Zowel de Antwerpse bisschop Johan Bonny als Vlaams Belang-kopstuk Filip Dewinter spraken hun afschuw uit over de vertoning van de opera. Op een manier was dat voorspelbaar, maar die voorspelbaarheid maakt hun reactie natuurlijk niet minder terecht. Maar graven we toch even wat dieper in wat hier echt het probleem is.
Schandaalstuk
De opera Sancta van Holzinger is gebaseerd op de opera Sancta Susanna van de Duits-Amerikaanse componist Paul Hindemith. Het stuk werd in 1921 geschreven en voor de eerste maal opgevoerd in 1922 in de opera van Frankfurt. Het stuk zorgde toen voor de nodige schandalen, maar als uiting van expressionisme is dat eigenlijk een deel van het pakket. Technisch zou het originele stuk zijn merites hebben, en muzikaal wordt het zelfs briljant genoemd.
Of de versie van Holzinger even briljant is, durven we te betwijfelen. De overdreven enthousiaste besprekingen doen eerder het tegenovergestelde vermoeden. En de kritiek van bisschop Bonny en Dewinter lijken vooral het plezier vergroot te hebben nog eens te kunnen gaan kijken naar iets dat goedkoop inhakt op de Katholieke Kerk, zogezegd ‘cultuur met grote c’, en dus vooral op andermans kosten.
Gemakzucht
Maar is er anno 2026 iets gemakkelijkers dan nog eens een ‘performance’ op te zetten die de spot drijft met christelijke symbolen of een christelijk instituut? De vanzelfsprekendheid waarmee enkele Studio Brussel-presentatoren katholieke beelden kapot sloegen, en daar niet eens een samenhangend verhaal aan konden breien in een interview, toont aan van niet. Sancta is helemaal geen eigentijdse versie van Sancta Susanna van 1921, maar ergens halverwege in de jaren 1970 blijven hangen. Niet dat het stuk de spot drijft met het christendom is shockerend, wel dat het het zoveelste in de rij is, en dat alleen met het christendom de spot gedreven wordt.
Eigentijds?
Wat zou dan, toch naar onze mening, een iets gedurfdere eigentijdse invulling van Sancta Susanna geweest zijn? Voor ons hoeft het niet eens een imam te zijn die in zijn blootje over het podium loopt omdat hij tijdens een vrijdagsgebed zijn homoseksuele neigingen niet meer in bedwang kan houden. Hem gewoon overdag tijdens de ramadan een onweerstaanbare trek in varkensribbetjes laten krijgen, gecombineerd met een fris pintje, zou al rijkelijk volstaan.
Het is echter maar de vraag of de Antwerpse opera nog maar zou overwegen om zo’n stuk op het programma te zetten. We wensen Holzinger ook veel succes toe om hiervoor acteurs te rekruteren met een moslimachtergrond. Op lovende recensies in de pers zou ze alvast niet hoeven te rekenen, wel op beschuldigingen van polarisatie, afschuw vanuit de cultuurwereld en grimmige protestacties aan de ingang. En dat dan alleen nog maar in het beste geval.
Het hoeft trouwens niet eens over de islam te gaan. Zou ze het aandurven Greta Thunberg tijdens haar schoolstaking zin te doen krijgen in een snoepreisje met het vliegtuig naar Thailand? Of over patriarchaat gesproken: een medewerkster van een vluchtelingencentrum die het op weg naar huis plots gehad heeft met enkele lieverdjes in de straten van Brussel? Keuze genoeg, maar het zou natuurlijk wel échte moed gevergd hebben.
