Historici hebben zich vooral op de grote ijkpunten zoals de IJzervlakte, Ieper, Verdun en de Somme geconcentreerd wanneer zij de tragiek van de ‘Groote Oorlog’ (1914-1918) bestudeerden, beschreven en in beeld brachten. Daardoor werd heel vaak een stukje van het oude front in Frankrijk, dat zich in de Hauts-de-France bevindt, over het hoofd gezien of ‘vergeten’.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Deze regio is op 1 januari 2016 ontstaan door de samenvoeging van de oude regio’s, die bij ons beter bekend waren als Nord-Pas-de-Calais en Picardië. We spreken ook nog wel eens over de Franse Nederlanden of Frans-Vlaanderen, waar het Vlaams de oorspronkelijke taal was.
De auteur – de oplettende lezer merkt op dat dit dezelfde is als de vaste schrijver van de geschiedenisrubriek hiernaast – neemt ons eerst mee in een bondige geschiedenis van de regio die doorheen de eeuwen de speelbal was van machthebbers en daardoor ook de locatie was voor heel wat militaire conflicten. Dat de streek lange tijd een deel van Vlaanderen was, waar als streektaal het Vlaams gesproken werd, komt Huijbrechts’ tekst consequent tot uiting door de vele huidige Franse – vaak verfranste – plaatsnamen ook in hun oude Vlaamse vorm te benoemen.
Levendige verhalen
In het boek worden 20 veldslagen of opvallende gebeurtenissen uit de ‘Groote Oorlog’ beschreven, die zich telkens op een specifieke plaats voordeden. Een kleine greep hieruit: ‘Vrede aan alle mensen van goede wil: het kerstbestand’, ‘Het eerste Britse Offensief in Neuve-Chapelle’, ‘De grimmige heuvel van de dood: Notre-Dame de Lorette’, ‘Een van de vele “villages martyres”: Neuville-Saint-Vaast’, ‘Steenkoolgruis en bloed: de hel van Loos-en-Gohelle’, ‘Australisch drama in Fromelles’, ‘De geboorte van een natie: de Canadezen op Vimy Ridge’, ‘Onstuitbare tanks bij Cambrai’, ’10 days of carnage & courage: de slag bij Hill 70’,…
Huijbrechts schetst niet enkel in het algemeen en militair-technisch wat er op die plekken gebeurde, maar hij is er door naarstig opzoekingswerk ook in geslaagd soms vrij gedetailleerd de eenheden en de militairen die daar een rol speelden, te benoemen. Daardoor brengt hij de vaak tragische gebeurtenissen op een zeer bevattelijke wijze weer tot leven. Bovendien zijn waar het kon ook foto’s toegevoegd, wat het allemaal nóg echter, indringender en aangrijpender maakt.
Gedetailleerde reisgids
In het tweede deel van het boek – de reisgids – nodigt de auteur ons uit om een tocht te maken langsheen de vele dorpen en plekken waar tal van oorlogskerkhoven, monumenten, herdenkingssites of overblijfselen (bunkers bijvoorbeeld) te vinden zijn. Ook hierbij komen we op een vlot geschreven en erg duidelijke manier heel wat te weten over wat zich daar heeft afgespeeld.
Het vergeten front
Interessant is dat de auteur locaties beschrijft waar soldaten uit álle legers die betrokken waren in de ‘Groote Oorlog’ herdacht worden. Het is dus geen verhaal van winnaars tegen verliezers, maar een verhaal van tragische gebeurtenissen, waarbij vooral jonge mannen uit zovele landen en ver van huis vaak ongewild betrokken waren. Heel interessant zijn telkens de ‘petites histoires’ over heel concrete mensen met een naam, een militaire rang en een culturele achtergrond die de verhalen een gezicht geven. En ook hier zijn veelzeggende foto’s bijzonder op hun plaats.
Met de tijd mee
Wie naar wegbeschrijvingen of een detailkaart zoekt in het boek, zal deze niet vinden. Dat is uit de mode geraakt. Wie vandaag de dag op zoektocht gaat naar kleine of grote locaties, heeft immers een gps bij de hand, wat het allemaal heel gemakkelijk maakt. Huijbrechts komt daaraan tegemoet door de coördinatie van de locaties te vermelden, waardoor het op het eerste gezicht logge boekwerk plots een handige reisgids wordt.
Ga op ontdekking!
Wie interesse heeft in de Eerste Wereldoorlog en dit stuk onbekend, vergeten verleden in het vaak onbekende Frans- Vlaanderen wil leren kennen, heeft met dit uit de kluiten gewassen boek voldoende materie om voor een lange tijd zoet en ‘op weg’ te zijn. Hoewel de interpunctie niet altijd op punt staat en er zeer kleine onjuistheden inzake taalgebruik door de lezer zullen kunnen opgemerkt worden, overschaduwen deze dit mooie en indringende naslagwerk gelukkig niet. Maar het moet een blijvende zorg voor de uitgever zijn, zeker als er een tweede druk zou volgen.
Nog geen reisplannen deze zomer? Hier heb je een prachtige suggestie bij de hand. Een tocht door Frans-Vlaanderen is niet enkel genieten van glooiende landschappen, prachtige dorpjes met herkenbare Vlaamse namen en historische stadjes, maar ook op zoek gaan naar sporen van het ‘vergeten front’, waar zoveel bloed nodeloos is gevloeid. Met dit boek in de hand bij een herdenkingsplek, krijgt de haast vergeten geschiedenis opnieuw een gezicht. Ja, dit prachtige boek is een voltreffer!
Jan Huijbrechts, ‘Het “vergeten front” – De Eerste Wereldoorlog in Frans-Vlaanderen’ (Met een handige reisgids langs monumenten, militaire begraafplaatsen, enz…). Polemos, 2026. 348 p., 25 euro. ISBN 9789493005358
Meer over de Eerste Wereldoorlog
