Op dit moment is er achter de schermen een wedstrijdje touwtrekken aan de gang tussen voor- en tegenstanders van het Amerikaanse softwarehuis Palantir. De enen zien in de kunstmatige intelligentie van het controversiële bedrijf een oplossing voor het catastrofaal gefaalde Belgische i-Police-project. De anderen willen een eigen Europese oplossing doordrukken om de Amerikanen buiten te houden. Een tweestrijd die — zo wil de roddel — ook een communautair kantje kreeg.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Het Amerikaanse bedrijf Palantir Technologies was ooit kandidaat voor de bouw van i-Police in België. Dit bracht complotdenkers en speculanten op ideeën. Het bedrijf was een van de 25 kandidaten en geraakte zelfs niet in de finale selectieronde. Dit neemt niet weg dat er achter de schermen momenteel zeer heftig wordt gelobbyd om Palantir alsnog binnen te halen voor de zogenaamde ‘intelligent policing’. Dat is de betere data-ondersteuning op het terrein die dramatisch mislukte binnen het i-Police-kader.
Ter herinnering: i-Police was een ambitieus digitaliseringsproject voor de Belgische politie. Jan Jambon (N-VA) speelde een sleutelrol als minister van Binnenlandse Zaken bij de lancering ervan. Hij kondigde het project samen met minister Alexander De Croo (Anders) aan in 2016-2017. Zonder enige voorbereiding, analyse of studie stortte de regering zich na de aanslagen in Brussel in een megaproject dat gedoemd was te mislukken.
Rond 2021 lanceerde Annelies Verlinden (CD&V) het i-Police-project als minister van Binnenlandse Zaken. Tussen 2017 en 2021 waren er allerhande voorbereidingen om 80 versnipperde databanken te integreren in één platform. Het contract van 299 miljoen euro ging uiteindelijk naar het Franse Sopra Steria. Het project mislukte zoals voorspeld en werd eind 2025 stopgezet na 75,8 miljoen euro uitgaven zonder tastbare resultaten.
Belangenvermenging en wanbeheer
Een pikant detail daarbij: in de periode 2017 tot 2020 werkte Annelies Verlinden (CD&V) als advocate voor Sopra Steria bij het advocatenkantoor DLA Piper. Officiële stukken bewijzen dat ze voor het Franse bedrijf optrad in een rechtszaak bij het Europees Hof van Justitie in 2019. Het parket van Brussel onderzoekt daarom mogelijke belangenconflicten naast wanbeheer. Haar voormalig kantoor verdedigt Sopra Steria nog altijd juridisch — ook in de rechtszaak die de federale politie aanspande om haar geld terug te krijgen.
Het is trouwens tamelijk ongezien dat het parket een zittende minister van Justitie onderzoekt. Maar binnen de meerderheidspartijen heerst blijkbaar een soort omerta over dit dossier.
Kortom: Palantir was in 2017 kandidaat voor i-Police, samen met 24 andere bedrijven. Tijdens de selectieronde met een competitieve dialoog vielen ze af en werden ze niet geselecteerd voor de finale fase met maximaal zes kandidaten. De vraag is of ze werkelijk kandidaat zijn om de rotzooi van een ander op te ruimen. Als dat zo is, zal de prijs ongetwijfeld een zeer hoge risicopremie bevatten.
Hoe komen contracten tot stand?
Hier past een woordje uitleg over hoe dergelijke opdrachten tot stand komen. De meeste opdrachten verlopen via officiële aanbestedingsprocedures. Dat klinkt objectiever dan het is. Dikwijls volgt de openbare aanbesteding pas na pilots, demo’s en ‘proof-of-concept’-projecten. Bij de definitieve openbare aanbesteding zijn de kaarten dan al geschud en past de aanbestedingsvraag meestal perfect bij de oplossing van één specifieke deelnemer.
Dit is de manier waarop ook Palantir overheidsklanten binnenhaalt — net zoals andere spelers in die sector. Palantir-teams lopen op voorhand een hele tijd rond bij de klant. Toch gaat het niet altijd op die manier. Zo werken Palantir en de Amerikaanse buitenlandse inlichtingendienst CIA samen, maar niet via aanbestedingen. Dat gebeurt via een ‘off-the-record arrangement’: een geheime afspraak.
Dit heeft een historische oorsprong. Via investeerder In-Q-Tel investeerde de CIA in Palantir. De Palantir-engineers werkten zelfs in het hoofdkantoor in Langley om hun programmatuur af te stemmen op de werkelijke werkstromen van de veiligheidsanalisten van de CIA.
Dit ’embedded engineering’-model leverde een eerste succesvol product voor de CIA op en vormde de basis voor latere overheidscontracten in de Verenigde Staten — bij de FBI, Homeland Security en defensie. Later volgden buitenlandse overheden.
Palantir ontwikkelde platformen zoals Gotham en later Foundry om grote hoeveelheden gestructureerde en ongestructureerde data — financiële transacties, communicatie, bewakingsdata — te koppelen en te doorzoeken.
De geruchtenmolen draait door
Er gaan geruchten rond dat bepaalde toplui van de federale politie én bepaalde politici in de federale regering voor Palantir kiezen als alternatief voor toekomstige politie-IT. Maar er komt tegenkanting uit heel bijzondere hoek: van een ex-klant. Niemand minder dan de Europese politiesamenwerking Europol in Den Haag.
Europol maakte vanaf 2016 steeds meer gebruik van de Gotham-software van Palantir, onder meer voor operationele analyse in antiterrorisme-operaties. Wat er juist voorviel tussen beide partijen is onduidelijk, maar Europol liet plots alle frameworkcontracten aflopen tussen 2019 en 2021. Sindsdien bouwt Europol eigen dataplatformen op.
Ook hier is een Belgisch belang. Het Hasseltse IT-bedrijf Cegeka deelt via een consortium een groot raamcontract voor IT-consultancy en diensten voor Europol, goed voor ongeveer 113 miljoen euro over vier jaar. Via het Apollo-consortium met het Italiaanse Almaviva en het Belgische Thaleria bekleden twee Belgische IT-bedrijven een stevige positie bij Europol.
De schaakstukken worden verplaatst. De voormalige commissaris-generaal van de federale politie Catherine De Bolle is momenteel de topfiguur bij Europol als uitvoerend directeur sinds 2018. Haar mandaat werd verlengd tot minstens mei 2026. Het toeval wil dat De Bolle deze maand een zitje in de raad van bestuur kreeg van de federale holding SFPIM, die strategische investeringen moet doen op het vlak van economische soevereiniteit van België.
Dit nieuws ging verloren in het gekrakeel over de benoeming van Axel Miller als voorzitter van die raad van bestuur door de MR. Niemand stelde de vraag: waarom benoemt de regering een politiefunctionaris zonder politieke kleur bij een financiële staatsholding?
De buren gebruiken al Palantir
Palantir beschikt over goede geloofsbrieven. Binnen de EU-context gebruiken onder meer de Deense nationale politie, de Franse DGSI, de Duitse politie in Hessen en Noord-Rijn-Westfalen en de Nederlandse politie Palantir-software voor onderzoek en patroonherkenning in grote datasets. Alle grote buurlanden met andere woorden.
Dat Palantir zich discreet in Brussel vestigde, toont de intentie om voet aan de grond te krijgen. Al zijn de NAVO en de Europese Commissie ook klant, en zoekt men er misschien te veel achter.
Dat brengt het verhaal terug bij het mislukte i-Police, waar alles om draait. Volgens documenten die Groen opvroeg, werden duizenden uren consultancy aangerekend zonder overeenstemmende prestaties of opleveringen. Dit project toont dat er te veel uren konden worden gefactureerd zonder concrete werkende resultaten.
De federale politie vraagt inmiddels een schadevergoeding van 179 miljoen euro aan Sopra Steria voor het mislukte project. De overheid geeft de leverancier de schuld — of doet alsof, om geen al te slecht figuur te slaan.
In totaal werd ongeveer 75,8 miljoen euro rechtstreeks aan Sopra Steria betaald. Daarnaast moesten verouderde systemen langer dan gepland blijven draaien en worden geüpdatet. De totale kost van die uitschuivers beliep 125 miljoen euro. Er is dus 200 miljoen euro belastinggeld in rook opgegaan.
Voorspelbare catastrofe en niks geleerd
Iedereen weet waarom het i-Police-project faalde. Een combinatie van zwakke publieke sturing door de verantwoordelijke politici en ambtenaren, een overambitieus ‘monstercontract’ en vooral een gebrekkige uitvoering zorgden voor een knoeiboel die vijf jaar aansleepte en nauwelijks werkende systemen opleverde.
Heeft de Belgische politie daar iets uit opgestoken? Blijkbaar niet. Opnieuw kiest men voor een gigantisch, allesomvattend IT-contract.
Het was waanzin om in één keer ongeveer 80 versnipperde databanken en applicaties te willen samenbrengen in één uniform platform. Ondanks een raamcontract van 299 miljoen euro met Sopra Steria waren er na bijna vijf jaar geen volledig opgeleverde projecten — enkel fragmentarische of niet-operationele modules. Dat was niet hoofdzakelijk aan het Franse bedrijf en haar informatici te wijten, maar aan de federale politie en de verantwoordelijke minister. Kunstmatige intelligentie gaat dat soort miskleunen niet voorkomen.
Een audit door Deloitte in 2023 stelde dat informatiebeheer, informatieprocessen en IT-projecten bij de politie niet op elkaar waren afgestemd en dat er een gebrek was aan visie op digitale transformatie. De kans is klein dat die problemen inmiddels zijn opgelost en dat Palantir daar een oplossing voor zou bieden. Als het bedrijf dat al zou willen. Misschien redeneren ze bij Palantir wel dat dit project hen betere diensten bewijst als een concurrent er de tanden op stukbijt.
Meer over Palantir
