Twee topmensen van de BBC zijn opgestapt na aanzwellende kritiek op een duidingsprogramma waarin de kijker grof werd misleid over een toespraak van Donald Trump. Verantwoordelijken van de openbare omroep die ter verantwoording worden geroepen voor manipulatieve berichtgeving? Misschien moeten we het in Vlaanderen ook eens overwegen.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De makers van het programma hadden de toespraak zodanig gemonteerd dat het leek alsof Trump op 6 januari 2021, dag van de bestorming van het Capitool, zijn aanhangers had aangemoedigd om geweld te plegen. In werkelijkheid had de president hen gevraagd “vreedzaam en patriottisch” te betogen. Dat stuk werd echter weggeknipt en vervangen door iets wat hij later, in een heel andere context, zei. Trump riep daarin Republikeinen op “te vechten als gek” voor de toekomst van hun land, waarin ‘vechten’ uiteraard niet letterlijk werd bedoeld.
Patroon van misleiding
De manipulatie werd aangekaart door een voormalige medewerker van de omroep. De Britse openbare omroep bleef koppig volhouden dat er geen fout was gemaakt. De ontslagen kwamen pas enkele dagen later, toen de krant The Telegraph een rapport van een externe adviseur van de BBC lekte. Daarin staat dat de openbare omroep systematisch aan eenzijdige en gekleurde berichtgeving doet over onderwerpen als Gaza, Amerikaanse politiek, transgenderideologie en alles wat met diversiteit en racisme te maken heeft. De misleiding was geen eenmalige uitschuiver, maar maakt deel uit van een patroon.
“Björn Soenens deed aan gelijk(w)aardige manipulatie”
Herkenbaar? De BBC gold lang als een baken van kwaliteitsvolle en objectieve berichtgeving, maar is de laatste decennia afgezakt naar het niveau dat wij al lang gewoon zijn van de VRT: tendentieus, eenzijdig en manipulatief. Herinner u een gelijk(w)aardige montage van de hand van Björn Soenens. Die zei in een reportage: “Trump jaagt schrik aan en dreigt.” Die uitspraak liet hij volgen door een stukje toespraak waarin Trump zegt: “Als ik niet word verkozen, volgt er een bloedbad.” Ook dat citaat werd uit de context getrokken, want Trump had het over de toekomst van de auto-industrie in Ohio.
Als misleiding is dat uiteraard even kwaadwillig als wat de BBC deed. Soenens reageerde dat de reportage ging over ‘opruiend taalgebruik’ en dat het daarom niet nodig was de context te vermelden, wat eigenlijk zoveel betekent als: ik hoef de kijker geen volledige informatie te geven, als dit in de weg staat van de boodschap die ik probeer te brengen.
De informatieopdracht die ‘niet goed verloopt’
De VRT heeft een ‘ombudsman’ die klachten over de berichtgeving behandelt. In de praktijk ziet die het als zijn taak fundamentele kritiek af te ketsen door af en toe een kleine toegeving te doen. De reactie op klachten over het bedrog van Soenens was typisch: “De aanwending en het gebruik van de bloedbad-quote is hier niet goed verlopen.” Niet goed verlopen: een geweldig eufemisme.
Geen sanctie, zelfs geen berisping voor Soenens. De man is intussen met pensioen, maar blijft intussen wel, net als de oude fauteuil die we maar niet naar het containerpark gevoerd krijgen, deel uitmaken van het VRT-meubilair als ‘Amerika-expert’.
Overheidsdienst
Meestal is de misleiding uiteraard niet zo flagrant, maar het resultaat is wel telkens hetzelfde. De openbare omroep is een overheidsdienst die worden onderhouden door de belastingbetaler. Wij mogen verwachten dat die tenminste een poging zou doen om ons correcte en volledige informatie te bezorgen, zodat wij zelf een opinie kunnen vormen en die niet door onze strot geduwd krijgen.
Is op dat vlak beterschap zichtbaar? Ik durf het soms hopen. Maar dan komt er zoiets als het conflict in Gaza, kunnen de journalisten hun ideologische reflexen niet meer bedwingen en wordt de openbare omroep weer een militante propagandamachine. Tijd om daar ook eens een externe doorlichting van te maken.
Meer over vrije meningsuiting
Ik herinner me, al reeds van in de jaren ’90 (als het al niet vroeger was in de studententijd jaren ’80) dat de toenmalige brt zich graag vergeleek met de BBC (hoe potsierlijker kan het zijn). Bij een van de jaarlijkse Leuvense studenten-betogingen (beter gezegd knokpartijen tussen x-links en de rijkswacht) besluiten conservatieve en rechtse studentenverenigingen weg te blijven. Nog nooit hebben x-linkse “studenten”, anarchisten, punkers en Arcelor-staalarbeiders zoveel geweld gebruikt en schade aangericht; ‘s avonds zie ik Jan Becaus doodgemoedereerd verslag geven van x-rechts die een student in elkaar zouden hebben geslagen, en ‘t was net andersom.
“Onze” Bjorn is niet meer van het scherm weg te branden. Nu verschijnt hij ook al in de tafel Van Gert. Net hetzelfde met onze beroemde moedige oorlogsverslaggever Rudy Vranckx. Ik zal nooit vergeten toen hij daar op een balkon neerkeek en verslag uitbracht over de revolutie in Caïro wegdook onder zijn zetel toen er daar ver beneneden, héél ver beneden, vuurwerk werd aangestoken. Ik heb nog nooit een konijn zo vlug zien wegduiken in zijn hol als onze moedige Vranckx.. “Onze” Bjorn is vooral bekommerd om Trump te beledigen en zijn grootste zorg zijn zijn slangenlederen botjes, zijn oorbellen en voldoende tijd om gif te spuien op de VS om daarna te relaxen en in het publiek te verschijnen…Hoe is het mogelijk dat hij nog niet voor de BBC werkt ?