15 jaar geleden, in volle eurocrisis, was het ondenkbaar: Duitsland en Italië die de trekkers zijn van de Europese Unie. Met bondskanselier Friedrich Merz en Giorgia Meloni is het zover. Ze hebben een gezamenlijke visie op Europese samenwerking, interne integratie, geen Frans protectionisme of gezamenlijk schuldenopbouw en men wil de banden met de VS niet volledig doorknippen. Eerste minister Bart De Wever (N-VA) denkt mee op de kar te kunnen springen.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Het is nog te vroeg om het te zeggen, maar welke van drie recente topontmoetingen op Europees vlak waren de belangrijkste? Die van vorige week in het Antwerpse Handelsbeurs met tal van industriëlen? De informele EU-top in de landcommanderij van Alden Biesen? Of de Duits-Italiaanse top op 23 januari jongstleden op de majestueuze villa Doria Pamphilj in Rome? In de toekomst zal misschien blijken dat deze laatste de meeste invloed op de Europese koers zal hebben.
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Italiaanse eerste minister Giorgia Meloni zaten duidelijk op dezelfde lijn en willen vooruitgang boeken in de versterking van de Europese economie. Ze zijn voorstander van een versterking van de concurrentiepositie van de Europese bedrijven door de interne markt te versterken. Daarnaast willen ze niet dat er gezamenlijke schulden worden aangegaan om de Europese bedrijven te subsidiëren en de markt af te schermen.
Defensie en immigratie
Een protectionistische reflex van Frankrijk waar men noch in Italië, noch in Berlijn voor gewonnen is. Ook rond defensie en immigratie – een strenger beleid op dat vlak – wil men samenwerken. Ze stellen zich ook verzoenend op tegenover de regering-Trump. Men is kritisch voor de VS, maar Duitsland en Italië gaan ervan uit dat de banden na de jaren van Trump opnieuw zullen worden aangehaald. De verzoenende houding van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio op de veiligheidsconferentie in München sterkt hen in die overtuiging. Eerste minister Bart De Wever (N-VA), die het goed met beide leiders kan vinden, zit op dezelfde lijn en denkt eraan mee op de kar te springen.
Merz en Meloni willen de sterke punten van Europa benadrukken, zoals de sterkte van de universiteiten, het vele intellectuele talent, een hoog spaarvermogen (35.500 miljard euro), succesvolle bedrijven en 450 consumenten, een sterk financieel systeem, een stabiele munt en een rechtsstaat. We zijn ver verwijderd van de spanningen tussen Rome en Berlijn van 15 jaar geleden, toen tijdens de eurocrisis de Italianen werden afgeschilderd als spilzieke spaghetti-eters. Er ging geen dag voorbij of het boulevardblad Bild maakte de bewoners van de Laars belachelijk.
Macron is afgeserveerd
Het is ook allemaal gemakkelijker geworden omdat Merz’ partij, de CDU, wat meer naar rechts is opgeschoven. Tegelijk is de radicaal-rechtse Meloni in haar buitenlandse beleid wat naar het midden geschoven. Ze kunnen op dit moment dus op een aantal vlakken goed samenwerken, constateren Duitse en Italiaanse media. Daar heeft men het al over de Europese ‘Merzoni’-as, het samenvoegen van Merz en Meloni. Dit naar analogie van de Duits-Franse ‘Angela Merkel-Nicolas Sarkozy’-as, een kleine 20 jaar geleden; die trouwens minder succesvol was dan wordt aangenomen.
Over de Fransen gesproken: de ‘Merzoni’-as betekent dat de aloude Europese Frans-Duitse as onder druk staat. De relatie tussen Merz en de Franse president Emmanuel Macron is vertroebeld, omwille van inhoudelijke redenen. Parijs ziet een aantal uitdagingen en crisissen als alibi om niet alleen een protectionistisch beleid te voeren, maar ook om gezamenlijk eurobonds of gezamenlijk schulden op Europees vlak aan te gaan. De vrees van Merz en Meloni is dat die Europese schulden inderdaad eerst worden gebruikt om de industrie te steunen, maar al snel zullen verworden tot iets anders, namelijk een middel om de torenhoge Franse schulden en het begrotingstekort weg te werken.
Daarnaast is ook het besef aanwezig dat Macron aan zijn laatste jaar als president bezig is. En eigenlijk al afgeserveerd is, want er is niemand uit zijn eigen centristische beweging die als een soort van politieke zoon of dochter naar voor kan worden geschoven. De volgende president zou wel eens de rechts-radicale ‘youngster’ van het Rassemblement National kunnen zijn: Jordan Bardella.
Pragmatisch federalisme
De handelsakkoorden tussen de EU enerzijds en India, de Mercosur, Japan, Zuid-Korea en co anderzijds worden in Italië en Duitsland meer geapprecieerd dan in Frankrijk. De twee landen denken ook aan een pragmatisch Europees federalisme waarbij een aantal landen verder gaan in de integratie rond energiebeleid, technologie, defensie en buitenlands beleid. Een Europa met meerdere snelheden, maar dan niet van liberale, maar eerder van conservatieve inspiratie.
Binnen de Europese instellingen acht men dit mogelijk met de sterke Duitse aanwezigheid via de Europese Commissie en de alternatieve meerderheden in het Europees Parlement. Waarbij de christendemocraten van de Europese Volkspartij samenwerken met de conservatieven van de ECR (met Meloni en de N-VA onder meer) om de strenge Europese regels rond rapportering en regulering bij te sturen en af te zwakken.
Een bijkomende sterkte van Duitsland is dat de oosterburen een relanceplan van 83 miljard euro klaar hebben. Italië heeft ondertussen zijn eigen imago versterkt met de succesvolle Olympische Winterspelen in Milaan en Cortina d’Ampezzo. Een vitrine op de wereld. Het is een goed signaal dat zo’n spelen nog in Europa kunnen plaatsvinden. Het enige nadeel voor Rome is dat de staatsschuld van 137 procent van het bbp te hoog ligt. Maar van een verlaging van het begrotingsdeficit tot 3 procent, een positief primair saldo (ontvangsten min uitgaven zonder rentelasten) en de vergrijzingskosten die onder controle zijn, kan Italië een economisch palmares voorleggen waar Bart De Wever enkel van kan dromen.
Meer over Duitsland en Italië
Ik durf betwijfelen of Marco Rubio echt iets anders gezegd heeft dan JD Vance vorig jaar.