Het weer heeft dikwijls een beslissende rol gespeeld tijdens beroemde veldslagen. Eerst en vooral in onze westerse oorlogsgeschiedenis, en dan denken we automatisch aan de woelige D-DAY-landing op 6 juli 1945. Maar ook in de wereldliteratuur, en vooral in de stukken van Shakespeare. In Macbeth verbindt hij onheilspellend weer (foul weather) met zijn hoofdpersonage (fair Macbeth) door hem te linken aan drie heksen: “Fair is foul and foul is fair”.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
In Julius Caesar worden donder en bliksem en kometen gekoppeld aan de naderende moord op Julius Caesar. Caesars vrouw Calphurnia beschrijft de nacht voor de moord vol angstaanjagende voortekenen met een hevige storm, leeuwen die door de straten van Rome lopen en graven die openbreken. Caesar wuift alles weg met een uitspraak die ironisch genoeg zijn naderende dood voorspelt. “When beggars die there are no comets seen; The heavens themselves blaze forth the death of princes.” Kometen verschijnen niet bij de dood van gewone mensen, maar kondigen de dood van grote heersers aan.
Vechten met slecht weer
De komeet van Halley verscheen in april 1066 zes maanden vóór de Slag bij Hastings (14 oktober 1066) en werd toen beschouwd als een onheilspellend voorteken. Op het Tapijt van Bayeux, momenteel tot juli 2027 te zien in The British Museum, wijzen mensen naar een heldere ster met een lange staart, met de Latijnse tekst “ISTI MIRANT STELLA”, “Zij kijken verbaasd naar de ster.”
Hoewel de slag zelf niet door uitzonderlijk weer werd bepaald, hadden de weersomstandigheden in de weken ervoor grote invloed op de gebeurtenissen die tot de Normandische overwinning leidden. Acht weken lang verhinderden noordelijke en westelijke winden de invasievloot van Willem van Normandië, alias William the Conqueror, de oversteek van het Kanaal te maken.
Williams’ tegenstander, de Engelse koning Harold Godwinson, hield maandenlang een vloot paraat om een Normandische invasie tegen te houden. Door de lange wachttijd ontbond Harold zijn verdedigingsvloot en tijdens de terugtocht gingen verschillende schepen verloren door slecht weer, waardoor het Kanaal vrijwel openlag voor een invasie.
Voor en na Hastings
Ook voor en na Hastings speelt het weer een primaire rol in de uitkomst van beruchte veldslagen. De Guldensporenslag (11 juli 1302) vond plaats op de Groeningekouter, een gebied doorsneden door beken en greppels. Hoewel de kroniekschrijvers geen melding van het weer maken, hielpen een slimme terreinkeuze en de vochtige, modderige bodem de Vlamingen doordat ze de Franse ruiteraanvallen afremden.
Onze Guldensporenslag wordt dikwijls vergeleken met de Battle of Agincourt (25 oktober 1415). Omdat in beide gevallen een numeriek veel zwakker leger, respectievelijk Vlaams en Engels, een schijnbaar superieure Franse riddermacht versloeg. Beide veldslagen verbrijzelden de onoverwinnelijke riddermythe en werden zo een belangrijk symbool van Vlaamse en Engelse identiteit. 11 juli is de officiële feestdag van de Vlaamse Gemeenschap.
Agincourt
Agincourt, een van de beroemdste overwinningen uit de Engelse militaire geschiedenis, werd vereeuwigd door Shakespeare’s toneelstuk Henry V. Met een leger van 6000 man dat voor vier vijfde bestond uit gewone longbow-schutters. Met een bereik van ongeveer 200–250 meter en tot 10 pijlen per minuut, versloeg Henry V verpletterend het Franse leger van 20.000 man met duizenden zwaar gepantserde ridders en professionele soldaten. Die moesten zich wel door de modder een weg banen.
De verliezen waren zeer ongelijk: ongeveer 100 tot 600 doden bij de Engelsen. 6.000 tot 8.000 doden bij de Fransen, waaronder een groot deel van de Franse adel. Niet verwonderlijk dat Shakespeare de volgende onsterfelijke leuze in de mond legt van Henry V: ”We few, we happy few, we band of brothers; For he today that sheds his blood with me shall be my brother; And gentlemen in England now abed shall think themselves accursed they were not here.”
Extreme kou, gure wind en maandenlange vorst! Tot tweemaal toe zagen zowel Napoleon als Hitler hun invasie van Rusland/de Sovjet-Unie mislukken. Doordat ze de Russische winter met temperaturen onder de -30°C onderschatten waardoor wapens konden vastvriezen en talrijke soldaten doodvroren wegens gebrek aan winterkleding.
Een omgekeerd Hastings
Op D-Day deden de geallieerden net het omgekeerde van de Normandiërs die vanuit Frankrijk het Kanaal overstaken met ongeveer 7.000 à 10.000 troepen om Engeland binnen te vallen. De geallieerden staken vanuit Engeland het Kanaal over met ongeveer 156.000 militairen om Noord-Frankrijk en West-Europa te bevrijden van de nazi-bezetting. Beide waren enorme maritieme invasies over het Kanaal, beide vereisten maanden van voorbereiding en gunstige weersomstandigheden en beide drukten een blijvende stempel op de geschiedenis.
Oorlogsfilms over D-Day zijn legio. Van de zwart-witklassieker met zijn indrukwekkende all-star cast The Longest Day (1962) over de miniserie met de veelzeggende Shakespeareaanse titel Band of Brothers (2001) tot Spielbergs Saving private Ryan. Met een openingsscène op Omaha Beach die bekend staat als de meest realistische en aangrijpende reconstructie van de landing ooit gemaakt. Terwijl Spielbergs rauwe actie-oorlogsfilm je midden in de chaos en de verschrikkingen van de landing op Omaha Beach plaatst onder kogels en explosies, doet Pressure (2026) precies het tegenovergestelde. Regisseur Anthony Maras verplaatst de spanning naar een vergaderzaal waar één weersvoorspelling de loop van de geschiedenis zou bepalen. Voor de landing waren namelijk twee weersvoorwaarden essentieel: een rustige zee voor de landingsvaartuigen en voldoende zichtbaarheid voor parachutisten.
Zenuwslopend
De landing krijgen we enkel maar te zien op het einde. Pressure richt zich bijna uitsluitend op de strategische en politieke planning achter de schermen in de zenuwslopende 72 uur vóór de invasie. Dat maakt van Pressure een kamerdrama, vol spanning die ontstaat, niet door gevechten, maar door gesprekken, tijdsdruk en de enorme gevolgen van de beslissingen die in één commandoruimte worden genomen. Dat soort films worden vaak omschreven als “all suspense, no spectacle” omdat alle spanning zit in de personages en hun keuzes, niet in de directe actie op het slagveld.
Alles draait om de enorme verantwoordelijkheid en de mentale druk op General Eisenhower (Brendan Fraser) en zijn team om de “onmogelijke keuze” te maken te midden van twijfelachtige weersvoorspellingen. De Schotse meteoroloog James Stagg (Andrew Scott) is een wetenschapper die vasthoudt aan de feiten en een zware storm voorspelt. Niet met 100 procent zekerheid – dat klinkt als een refrein in de film – want een weersvoorspelling is geen exacte wetenschap.
Daar tegenover staat Eisenhowers Air Force meteoroloog Irving P. Krick (Chris Messina) die kordaat ideaal, zonnig weer voorspelt. Tot die conclusie komt Krick door gelijkaardige weerpatronen uit het verleden te vergelijken. Idiote onzin, beweert Stagg. Ook wanneer niemand de boodschap wil horen dat de oorspronkelijke invasiedatum op 5 juni 1944 zeker twee weken uitgesteld MOET worden. Tot James Stagg plots een korte weersverbetering op 6 juni voorspelt: de meest cruciale weervoorspelling van WO II die Eisenhower ertoe bracht de invasie één dag uit te stellen.
Niet wat maar hoe
Toch straf dat deze sobere oorlogsfilm uitgevochten met weerkaarten en barometers, zonder militaire heroïek of hoera-patriotisme – een Duitse soldaat die zich overgeeft wordt toch neergeknald – zo spannend kan zijn. Terwijl we allen weten hoe het afloopt. Niet wat er gebeurt maar hoe het gebeurt is belangrijk. Elke nieuwe weerkaart kan het verschil betekenen tussen triomf en ondergang. Daardoor ontwikkelt de film een zenuwslopende, claustrofobische dynamiek met regen, wind en duistere wolken. Het is een vorm van spanning die niet schreeuwt, maar fluistert. Wij weten nu hoe de geschiedenis afloopt, maar niet hoe dicht we toen aan de vooravond van een catastrofe stonden.
De getalenteerde en succesvolle acteur Andrew Scott die James Stagg vertolkt, kennen we van uiteenlopende rollen. Van iconische schurken als Jim Moriarty in Sherlock en van de titelrol in Ripley, tot complexe dramatische personages als Hamlet. Scott is het anker van de film met een subtiele, beheerste maar emotioneel geladen en genuanceerde vertolking. Zijn James Stagg is geen sympathieke of charismatische held, maar wel een man die gewetensvol zijn persoonlijke problemen opzijzet voor het hoger doel.
In de rol van Eisenhower is Brendan Fraser een cruciale tegenhanger. Hij belichaamt de zware druk en het besef dat het uitstellen van de invasie rampzalige militaire en politieke gevolgen kon hebben. Maar hij is ook de stabiliserende kracht die jaren later tegen de verkozen president John F. Kennedy zei, toen die hem vroeg wat de geallieerden op D-Day uiteindelijk het beslissende voordeel had gegeven: “Wij hadden betere meteorologen dan de Duitsers.”
Zeer interessant artikel over interessante film.
Ook bij de slag te Waterloo 18 juni 1815 (nb: een zondag) speelde bar slecht weer een belangrijke rol. Napoleon stelde daarom zijn aanval tot de middag uit. De Fransen hadden een lichte troepenovermacht en ongeveer dubbel zoveel kanonnen, maar de Engelsen hadden zich op een heuvel gepositioneerd. Daardoor en door de modder was het voortrollend effect van de kanonballen nihil. Rond half vijf kwamen de Pruisen met 40.000 man de Engelsen ter hulp vanuit het oosten. Rond 20:30u was het afgelopen voor Bonaparte. Die gaf zich over en de Engelsen voerden hem af naar het eiland Sint Helena, in the middle of nowhere tussen Angola en Brazilië, 7.000 km weg van zijn geliefde Frankrijk. Hij overleed daar 6 jaar later in 1821, 51 jaar oud. Op 180.000 strijders, waren er 50.000 doden en gewonden.
Als je de cijfers van D-day bekijkt en vergelijkt met Taiwan en de straat van Taiwan, dan zie ik niet in hoe China ooit denkt een invasie van Taiwan succesvol af te ronden.
Vooral niet sinds de Russische nederlaag in de slag om Kyiv (Kyev) heeft getoond dat een vastberaden tegenstand een overmacht kan stoppen. De we zijn al verslagen mentaliteit van de Taiwanese bevolking en regering is toen volledig omgeslagen.