Op 29 juli eindigde het persembargo over de lamentabele groeicijfers van de Belgische economie. De Belgische economische groei is in het tweede kwartaal van 2026 volledig tot stilstand gekomen. Waar in de afgelopen jaren het bruto binnenlands product (BBP) ieder kwartaal groeide, is de economische groei nu volledig stilgevallen in België in het afgelopen kwartaal.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Alsof dit nog niet erg genoeg was kromp ook de toegevoegde waarde sterk. In de industrie daalde de toegevoegde waarde met 0,8 procent en met 0,5 procent in de bouw. In de dienstensector zien we wel nog groei met een stijging van 0,2 procent. Quasi verwaarloosbaar.
Met een groei van amper 0,5 procent op jaarbasis was de Belgische economie de zwakste groeier van de landen uit de eurozone. Dat wil zeggen de landen waar de euro als munt gebruikt wordt. Terwijl het gemiddelde 1 procent was haalde België amper de helft.
We overlopen enkele reacties in Vlaanderen over die ronduit catastrofale cijfers. U moet er wel een opfrissing van uw cursus economie of statistiek bijnemen.
Wanneer geleerden discussiëren over economische groei dan verwijzen ze dikwijls naar de rol van inflatie. Die inflatie lag in België in de laatste beschikbare 12 maanden rond 4,1 procent tot 4,2 procent op jaarbasis. Statbel meldt bijvoorbeeld 4,08 procent in mei 2026. Dat wil zeggen dat alle consumptie gemiddeld 4 procent duurder werd.
Op papier stijgen de uitgaven dan nominaal en de ene zijn uitgave vormt de andere zijn omzet. De economische groeicijfers van de eurozone worden meestal in reële termen gemeten, dus gecorrigeerd voor inflatie. Daardoor toont “reële groei” hoe de economie in volume verandert, en niet enkel hoe de prijzen stijgen. Dat is het verschil tussen reële groei (na inflatiecorrectie) en nominale groei (inclusief prijsstijgingen). Als inflatie hoog is, kan de economie in euro’s sneller lijken te groeien dan ze in feite in productie toeneemt.
Gewoon slecht nieuws en toch eigenlijk geen nieuws
De nulgroei is gewoon slecht nieuws. Laten we even bij de groei blijven. Alle buurlanden presteren beter. De economie in Duitsland groeide met 0,9 procent, in Frankrijk met 0,7 procent en in Nederland zelfs met 1,3 procent. Het vervelende is dat dit geen nieuws is. De Nationale Bank waarschuwde in juni al hiervoor.
Wat Geert Langenus van de Nationale Bank nogmaals aan de alarmbel deed trekken: “Volgens de eerste statistieken is de Belgische economie gestagneerd in het tweede kwartaal. En dat … was al exact voorspeld in onze Business Cycle Monitor van begin juni!”
Toen voorspelden ze de nulgroei als meest waarschijnlijke scenario. Nu kon Langenus er zijn mening over geven: “Met die nulgroei in het tweede kwartaal is België echt wel het Europese kneusje! Elders groeit de economie namelijk wel…”.
Wie over groei en inflatie praat komt automatisch uit bij de automatische loonindexering in België. De vraag is of ze de oorzaak is van de povere groei. De koopkracht bleef op peil en dat was doping voor de economie, maar ook extra kosten voor de werkgevers. Het effect blijkt nu onbestaande.
De studiedienst van de Nationale Bank legt dit als volgt uit. De relatie is dubbel: automatische loonindexatie beschermt de koopkracht en kan de consumptie en stabiliteit ondersteunen, maar ze kan ook de loonkosten sneller doen stijgen als de inflatie oploopt, wat op termijn de competitiviteit en dus de groei kan afremmen. De impact hangt dus sterk af van de inflatie, de productiviteitsgroei en hoe bedrijven daarop reageren.
De lage productiviteitsgroei is al even erg
De productiviteitsgroei in België is de jongste jaren laag gebleven. In de periode 2019-2022 lag de gemiddelde jaarlijkse groei van de arbeidsproductiviteit op minder dan 0,5procent. Voor 2023 werd ongeveer 0,3 procent geraamd. Op langere termijn is de trend duidelijk dalend. Van ongeveer 4-4,5 procent per jaar in de jaren 1970 naar minder dan 1 procent sinds de jaren 2000. In de periode 2019-2022 bedroeg de gemiddelde jaarlijkse groei:
- België: 0,4%
- Duitsland: 0,7%
- Frankrijk: -1,1%
- Nederland: 1,3%
- Eurozone: 0,7%
In China is het na jaren van 10 procent, nu 5,2 procent. De Verenigde Staten zien dan weer 1,5 procent.
Belgische economie minder concurrentieel
Wat de economische groei betreft zijn er ook erg slechte signalen. De Belgische industrie heeft het moeilijk. In het tweede kwartaal groeide de dienstensector nog met 0,2 procent, terwijl de bouw met 0,5 procent kromp en de industrie zelfs 0,8 procent verloor.
De sectorfederatie essenscia van de Vlaamse chemie- en life-sciencesector heeft nog geen cijfers voor 2025 en 2026. Maar beter werd het niet. Ter herinnering er was een omzetdaling van 0,5 procent in 2024, na een terugval van 14 procent in 2023. In 2024 gingen meer dan 1.150 jobs verloren. In 2025 gingen in de sector in België in totaal 1.590 banen verloren, waarvan 1.503 in Vlaanderen.
De macro-econoom Geert Langenus van de Nationale Bank noemde het zwakke investeringsklimaat een belangrijke rem op de economische groei. Hij wees op X ook op de vergelijking met de VS. “De tragere VS-groei is nog duidelijk hoger dan in het eurogebied (excl. IE). Bovendien is de “onderliggende” kwartwaalgroei veel hoger (dichtbij 1 procent volgens sommigen, 4 keer de EA-groei).” IE is Ierland en EA is euro area of eurozone.
De jobcreatie is al enkele jaren uitsluitend aan te danken aan de overheid of sectoren die door de overheid worden gefinancierd, zoals de gezondheidszorg. In de privésector is er geen groei, maar afname van jobs. Dat wordt een zware dobber voor de belastingontvangsten. Die de afgelopen jaren records braken en toch bleef het begrotingstekort toenemen.
De Vlaamse lobby van (sommige) bedrijven VOKA over de nulgroei: “wake-upcall”
Gedelegeerd bestuurder Frank Beckx van VOKA postte het volgende op X: “België is de traagste groeier van de eurozone. Een duidelijke wake-upcall.” Tegelijk maakte hij reclame voor een netwerk-evenement op 7 september “genaamd “SwitchNaarGroei2035: een nieuwe toekomstvisie én een concreet groeiplan voor onze economie.”
Zijn collega Bart Van Craeynest (VOKA) postte het volgende: “Volgens Eurostat had België in de voorbije twaalf maanden de laagste economische groei van Europa (van alle Europese landen waarvoor cijfers beschikbaar zijn tem. 2e kwartaal) Ter info: met minder groei wordt alles lastiger…”
Marc De Vos van denktank Itinera postte een sneer over datacenters voor AI waarin hij de economische groei meenam. “AI datacenters – love them or hate them, maar je kan geen AI-leiderschap claimen zonder dat anker. Het wordt menens in Europa. En België geeft niet thuis wegens geen geld (lees: geen ambitie). En dit passeert zomaar. Economische groei, iemand?”
De Rahn-curve
Eén onderwerp vermeden alle commentaarstemmen die rechtstreeks betrokken zijn bij het beleid, de politiek of lobbygroepen. Namelijk een stukje basiskennis voor elke universiteitsstudent.
Het gaat hier natuurlijk over basiskennis van economische theorie. Namelijk de Rahn-curve. Dit is een economisch idee dat stelt dat er een omgekeerde U-vormige relatie kan bestaan tussen overheidsuitgaven en economische groei. Kort uitgelegd: bij meer overheidsuitgaven kan de groei eerst toenemen, maar vanaf een bepaald punt weer afnemen. Vaak wordt daarbij gezegd dat de groeimaximaliserende overheidsomvang rond 15–25 procent van het bbp ligt.
Samengevat een kleinere overheid, die zich richt op kerntaken zoals rechtszekerheid en eigendomsbescherming, kan de economische groei beter ondersteunen dan een heel grote overheid.
De Belgische overheidsomvang ligt grofweg rond de 55 procent van het bbp als je kijkt naar de totale overheidsuitgaven. Meer dan het dubbele van wat optimaal zou zijn volgens de economische theorie.
