81 klokken, zes en een halve octaaf en een totaalgewicht van ongeveer 60 ton: het zijn maar enkele duizelingwekkende statistieken van de nieuwe concertbeiaard die havenbaas en mecenas Fernand Huts tegen 2028 wil optrekken op de historische Singelbergsite in Kallo.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Vorige week dinsdag werd bij Koninklijke Eijsbouts in Asten bij Eindhoven de eerste klok gegoten van wat de grootste en meest complete concertbeiaard ter wereld moet worden. De in totaal 81 klokken zullen binnen twee jaar terechtkomen in een volledig open opstelling in een nieuwe 65-meter hoge beiaardtoren op de Singelbergsite. Katoen Natie en Indaver hebben vandaag hun hoofdzetel op de plek die vroeger gold als het bestuurlijke hart van het Land van Beveren. De zwaarste klok zal 11 ton wegen.
Het opzet is volgens Huts eenvoudig: de grootste beiaard ter wereld bouwen, op basis van de beiaardtraditie van de Lage Landen. “Ik ben een gewone ondernemer, maar wel een met ambitie. En wat zegt een ondernemer met ambitie? Als we dan toch een beiaard bouwen, laat ons er dan meteen de grootste ter wereld van maken”, lacht hij. “Het is het meest originele wat de mensen van Katoen Natie, Indaver, The Phoebus Foundation en Hannibal Books in hun professionele leven al hebben gedaan.” En dat wil best wel iets zeggen, gelet op de eerdere projecten van Huts en de zijnen.
(Lees verder onder de video.)
Intergenerationeel project
Om het intergenerationele karakter van het reusachtige project in de verf te zetten, mochten twee van Huts’ kleinkinderen – die op 18 augustus jarig waren – de eerste (test)klok luiden. “Iedere historische beiaard die wij vandaag bewonderen, was ooit een nieuwe beiaard. Iemand moest toen de moed hebben om verder te kijken dan zijn eigen generatie”, zegt Huts daarover. “Dat is precies wat we doen met de Singelbergbeiaard. Wij bouwen niet aan een monument voor vandaag, maar aan erfgoed dat nog eeuwenlang mensen zal samenbrengen.”
Bij Steven Defoor, zakelijk directeur van The Phoebus Foundation, is hetzelfde geluid te horen: “Je bouwt zo’n instrument niet voor jezelf, maar voor vele generaties. Voor mensen die je nooit zult ontmoeten, maar die je hopelijk wel zult ontroeren.”
Naast een intergenerationeel project moet de Singelbergbeiaard ook vooral een project worden dat door de hele samenleving wordt gedragen. Met andere woorden: de beiaard zal niet alleen eigendom van Katoen Natie, Indaver, The Phoebus Foundation of Hannibal Books zijn, maar van een hele gemeenschap, het maatschappelijk middenveld én de mensen zelf. Dat willen de initiatiefnemers doen door voor elke klok peters en meters te zoeken. Dat kunnen gemeentebesturen zijn, maar ook handelsverenigingen en zelfs individuen. Hun namen zullen op ‘hun’ klok worden gegraveerd en opgenomen in een officieel register.
De beiaard is van ons
De initiatiefnemers willen met hun Singelbergbeiaard ook een nieuwe laag toevoegen aan de beiaardcultuur, die al vijf eeuwen tot het DNA van de Lage Landen behoort. Volgens Huts is die beiaardcultuur het beste immateriële erfgoed waarover we beschikken. “Maar ze wordt jammer genoeg niet meer gebruikt om de Lage Landen te promoten op het wereldtoneel”, betreurt hij.
Het belang van de Lage Landen voor de beiaardcultuur blijkt onder meer uit het simpele feit dat de enige beiaardschool ter wereld in Mechelen gevestigd is. De oudste bekende schriftelijke verwijzing naar een stokkenklavier dateert uit 1510 en bevindt zich in het stadsarchief van Oudenaarde. In de 16de eeuw verspreidde het instrument zich over de Nederlanden. Een eeuw later volgde de grote bloeiperiode.
Huts wil verandering brengen in de stiefmoederlijke behandeling van onze beiaardcultuur door dit stukje werelderfgoed in te zetten als een vorm van zachte diplomatie. “Want niemand kan tegen een beiaard zijn of beiaardmuziek negatief beoordelen”, oordeelt hij.
Praktische problemen
De ambitie om de grootste en meest complete concertbeiaard ter wereld te bouwen, komt wel met een aantal praktische problemen. Zo realiseerden de bezielers zich pas maanden later dat beiaardmuziek is geschreven voor beiaarden die níét de grootste ter wereld zijn. Omdat de Singelbergbeiaard 81 klokken zal tellen, moet alle muziek aan dat aantal worden aangepast. Maar Huts zou Huts niet zijn als hij ook daarin geen opportuniteit zag: “Dat creëert onrechtstreeks tewerkstelling voor muziekmakers en beiaardiers”, lacht hij. “Die laatsten zullen opnieuw moeten oefenen, want ze hebben er een klepel bij.” Er moet ook een nieuw klavier worden ontworpen om een beiaard met een bereik van 6,5 octaaf speelbaar te maken.
Wat volgens Huts met zekerheid zal worden gespeeld, is het Angelus om 12 uur ’s middags. Zo weten de werknemers van Katoen Natie en Indaver wanneer ze aan hun lunchpauze kunnen beginnen.
Een ander praktisch probleem was het vinden van een geschikte klokkengieterij, want die zijn niet langer dichtbezaaid. Een van de weinige nog bestaande klokkengieterijen ter wereld bevindt zich in Frankrijk, maar die kon het omvangrijke project niet aan. Het gieten en laten afkoelen van de 81 klokken zal immers twee jaar in beslag nemen. Uiteindelijk viel de keuze op de Nederlandse klokkengieterij Koninklijke Eijsbouts in Asten bij Eindhoven.
Over de kostprijs van een dergelijk huzarenstukje maakt Huts zich geen zorgen: “We zien wel waar we uitkomen.” Onder meer de voortdurend fluctuerende koperprijzen maken het moeilijk om de uiteindelijke kostprijs te becijferen. De klokken worden gegoten uit brons, een mengsel van metalen dat voor 80 tot 95 procent uit koper bestaat en voor de overige 20 tot 5 procent uit tin, bij een temperatuur van 1.100 graden.
Gentse connectie
Het is niet de eerste keer dat Koninklijke Eijsbouts een Vlaams project voor haar rekening neemt. In 2008 goot ze al de beruchte Mathildisklok – genoemd naar de tweede vrouw van graaf Filips van den Elzas – voor het Belfort in Gent. Maar bijna 20 jaar na datum hangt deze klok van 170.000 euro die door de Gentse Beiaardkring aan de stad Gent werd geschonken nog steeds niet op haar bestemming. De discussie over de plaats waar ze moet komen, sleept intussen al 17 jaar aan.
Misschien kan Huts ze overkopen voor zijn Singelbergbeiaard en zo de enorme schuldenput van de zelfverklaarde stad van licht en liefde wat helpen te dichten? Als Antwerpse middelvinger aan het adres van de Gentenaars zou dat alleszins kunnen tellen.
Meer over Fernand Huts
