Het initiatief voor de Dronealliantie werd vorig jaar gelanceerd door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Op 17 juli 2026 startten de besprekingen tijdens het derde defensie-industrieforum van de EU en Oekraïne in Kiev.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De eerste beleidsvergadering is vrijdag 11 september in Brussel. Het is tevens het eerste grote wapenfeit van EU-defensiecommissaris Andrius Kubilius. Het is voor velen een big deal. Daarom gaf Kubilius op 10 september een briefing in de VIP-hoek van de woordvoerdersdienst.
Een premier met een verleden
Andrius Kubilius (1956) is een Litouwse politicus. Hij was tweemaal premier van Litouwen: van 1999 tot 2000 en van 2008 tot 2012.
Daarnaast leidde hij de conservatieve partij Tėvynės Sąjunga – Lietuvos krikščionys demokratai. Van 2019 tot 2024 zat hij in het Europees Parlement. Sinds december 2024 is hij Europees commissaris voor Defensie en Ruimte in de Commissie-Von der Leyen.
Kubilius is uitgesproken anti-Russisch. Hij geldt als een overtuigd voorstander van een sterkere Europese defensiesamenwerking en van steun aan Oekraïne. Hij heeft een achtergrond in de natuurkunde. Vóór zijn politieke loopbaan was hij actief in de Litouwse onafhankelijkheidsbeweging Sąjūdis.
Litouwen vergeet niets
Dat is belangrijk, want Litouwen werd lang bezet door de Russen. Het Rode Leger viel Litouwen binnen op 15 juni 1940, na een sovjetultimatum. Litouwen verloor zijn onafhankelijkheid en werd in augustus 1940 geannexeerd als sovjetrepubliek.
Het Molotov-Ribbentroppact (23 augustus 1939) tussen de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland bezegelde in feite het lot van Litouwen. Het land werd – na een ruil in een tweede geheim protocol – toegewezen aan de invloedssfeer van de Sovjet-Unie. Dat maakte de weg vrij voor de sovjetbezetting van juni 1940 en de latere annexatie.
Na de Duitse inval in de Sovjet-Unie, tijdens operatie Barbarossa, kwam Litouwen onder Duitse bezetting. In 1944 heroverde het Rode Leger Litouwen. De sovjetbezetting duurde tot Litouwen op 11 maart 1990 de onafhankelijkheid uitriep. Pas op 6 september 1991 erkende Moskou die onafhankelijkheid.
Volgens de volkstelling van 2021 gaven 141.100 mensen aan tot de Russische etnische groep te behoren. Dat is 5 procent van de totale bevolking. De meerderheid daarvan woont in de steden.
Litouwen voerde na 2014 strengere taal- en onderwijswetten in om het Litouws te versterken. Dat leidde tot discussie over de ruimte voor Russischtalig onderwijs en over het gebruik van het Russisch in het publieke leven. Veel Litouwers beschouwen de Russische minderheid als een potentiële ‘vijfde colonne’.
Niet onbesproken
Kubilius behoort tot die groep. De man is bovendien niet onbesproken. Zijn beleid en zijn politieke stijl roepen controverse op.
Tijdens zijn premierschap waren er verschillende corruptieschandalen rond ministers in zijn regering. De bekendste zaak is het MG Baltic-schandaal. Die ging over minister Eligijus Masiulis van de Liberale Beweging en zakenman Raimondas Kurlianskis.
De minister nam financieel gunstige beslissingen voor een holding met activiteiten in de media en in vastgoed.
De betrokkenen werden veroordeeld. Maar in zijn memoires, die in 2026 verschenen, beweert Masiulis dat toenmalig president Dalia Grybauskaitė hem vroeg contact te zoeken met die media-eigenaar voor gunstige berichtgeving.
Leren van Kiev
Wat wil de Europese Commissie bereiken met de dronealliantie? De alliantie moet de inzet van drone- en antidronetechnologie in de EU versnellen. Dat moet gebeuren via kennisuitwisseling tussen Europese en Oekraïense bedrijven en overheden. Vrijdag wordt eerst en vooral een stand van zaken opgemaakt.
Naast Kubilius komen vertegenwoordigers van 19 Europese en 9 Oekraïense dronebedrijven. Van EU-zijde gaat het om ORQA, Indra Group, Fincantieri, WB Group, Destinus, Delair en Quantum Systems.
Van Oekraïense zijde komen Skyfall Industries, Greentech Harvest, Tencore, Deviro, Vyriy Industry, Athlon Avia, TAF Industries, UFORCE en F-Drones.
De officiële uitleg is dat de Commissie wil leren van het Oekraïense ‘drone-ecosysteem’. Daarmee bedoelt ze de manier waarop overheid en industrie in Kiev samenwerken. De ervaringen uit de oorlog moeten dienen als leidraad voor de Europese capaciteitsopbouw.
De chocoladekoning vliegt mee
Blijkbaar zat Kubilius al samen met Petro Porosjenko. Die Oekraïense zakenman en politicus was van 2014 tot 2019 de vijfde president van Oekraïne. Sindsdien is hij parlementslid en oppositiepoliticus.
Porosjenko werd steenrijk met een zoetwarenbedrijf, wat hem de bijnaam de chocoladekoning opleverde. Hij is pro-EU, maar zijn presidentschap werd ook geassocieerd met oligarchische machtsstructuren en met corruptieverdenkingen.
Porosjenko vertegenwoordigt de oligarchen die telkens terugkeren in Oekraïense corruptieonderzoeken rond de aankoop en de productie van drones. Die onderzoeken gaan van een bewezen corruptieschandaal en een lopend strafonderzoek tot politieke beschuldigingen en beschuldigingen in de media.
Via vooraf geselecteerde ondernemingen en schijnconcurrentie zouden drones tegen 70 tot 90 procent boven de marktprijs zijn aangekocht. De anticorruptiecel onderzoekt ook mogelijke prijsopdrijving bij contracten van het Oekraïense ministerie van Defensie met zes binnenlandse droneproducenten.
De dronedroom van Von der Leyen
Daarnaast toont ook Ursula von der Leyen een bijzondere belangstelling voor drones. Als Duits minister van Defensie tekende zij op 18 mei 2015 in Brussel al een letter of intent om voorstudies te starten voor een gezamenlijke Europese MALE-drone, de latere Eurodrone.
Die moest een opvolger opleveren voor een eerdere drone-alliantie met Frankrijk en Italië. Ook dat SIDM-programma was al een Europees project.
De SIDM (Système intérimaire de drone MALE), later bekend als de EADS Harfang, was een beperkt succes. Het toestel was operationeel nuttig en snel inzetbaar, maar technisch en logistiek problematisch. De I van intérimaire gaf al aan dat het een tijdelijke oplossing moest zijn.
Die Eurodrone uit de letter of intent is ondertussen een groot Europees militair droneproject. Het toestel wordt ontwikkeld door Airbus, Leonardo en Dassault Aviation. Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje zijn de oorspronkelijke deelnemende landen. De eerste systemen worden pas tegen het einde van dit decennium verwacht.
Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje begroten het project op 7,1 miljard euro. De Europese Commissie kende 100 miljoen euro subsidie toe voor het programma. Dat past binnen een reeks droneplannen van Von der Leyen. De Eurodrone is de dure, grote Europese verkennings- en gevechtsdrone.
Een muur van drones
Een ander plan is de ‘drone wall’ van Von der Leyen. Dat is een veel breder plan voor grensbewaking en droneverdediging, met ook kleinere en goedkopere drones.
In het Europees Defensiefonds werd tijdens de financieringsronde voor 2025 meer dan 1 miljard euro aan EU-medefinanciering vrijgemaakt voor 62 defensieprojecten. Daar zitten projecten rond drones en antidronesystemen tussen.
En dan is er nog het antidroneplan voor 2026. Voor detectietechnologie en systemen om vijandelijke drones uit te schakelen werd ongeveer 400 miljoen euro uitgetrokken.
