De federale energiewaakhond CREG waarschuwde woensdag voor hogere tarieven door nieuwe plannen van Elia. De geplande investeringen van hoogspanningsnetbeheerder Elia zullen de komende jaren miljarden kosten. Ze doen ook de stroomtarieven voor gezinnen en bedrijven stijgen. De politieke reacties blijven lauw, alsof het al een voldongen feit is.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De CREG eist meer transparantie over de dure projecten in het ontwikkelingsplan van Elia, dat loopt van 2028 tot 2038. Daaronder vallen het energie-eiland, Ventilus, Boucle du Hainaut en de Nautilus-verbinding met het Verenigd Koninkrijk. Die plannen werden onder de vorige federale minister van Energie, Tinne Van der Straeten (Groen), vlotjes goedgekeurd. Finaal ook door de CREG zelf.
Elia moet nog een definitief ontwikkelingsplan uitwerken, maar die plannen liggen in lijn met het vorige plan onder de regering-De Croo. Het advies van de CREG is trouwens niet bindend. Van der Straeten legde het naast zich neer en de huidige minister van Energie, Mathieu Bihet (MR), volgt Elia slaafs. Dat deed hij al als ongeïnteresseerd en slecht voorbereid Kamerlid in de commissie Energie.
Investeringsplan
Bihet lijkt de kritiek van de CREG naast zich neer te leggen, maar verdedigt tegelijk de noodzaak van het investeringsplan van Elia. De kern van zijn boodschap: wel strenger toezien op kosten en prioriteiten, maar de netinvesteringen niet blokkeren. Die zijn volgens hem nodig voor de elektrificatie en de hernieuwbare energie.
De regulator waarschuwt nochtans dat de geplande investeringen de transmissienettarieven de hoogte in zullen jagen. Al die investeringen van Elia komen via die nettarieven op de elektriciteitsfactuur van gezinnen en bedrijven terecht. Volgens de CREG kunnen de transmissienettarieven tussen 2028 en 2031 met 50 tot 60 procent stijgen. Na 2031 dreigt daar nog eens een stijging van 40 tot 50 procent bovenop te komen.
Oppositiepartij Vlaams Belang reageerde onmiddellijk. De geplande 24 miljard euro aan investeringen van netbeheerder Elia is volgens federaal volksvertegenwoordiger Kurt Ravyts (Vlaams Belang) onaanvaardbaar. “Het Vlaams Belang wil daarom de bevoegdheden van energieregulator CREG versterken en minstens een deel van de noodzakelijke netinvesteringen via de algemene middelen financieren.” Dus via belastingen in plaats van via pseudobelastingen op de energiefactuur. Maar waarom is Ravyts niet gewoon tegen bepaalde investeringen?
Gezinnen krijgen de rekening
Bert Wollants (N-VA) denkt daar anders over: “Aan de andere kant zie ik pleidooien om dan maar investeringen door te schuiven naar de algemene middelen, alsof daar bergen geld liggen te wachten op een nieuwe bestemming. De realiteit is heel anders.”
“Het kan niet dat gezinnen en ondernemingen telkens opnieuw de rekening gepresenteerd krijgen”, zegt Ravyts. “De zogenaamde energietransitie en de doorgedreven elektrificatie van onze samenleving zijn het gevolg van politieke beleidskeuzes. Als de overheid die keuzes oplegt en daarvoor tientallen miljarden aan netinvesteringen noodzakelijk maakt, is het niet meer dan logisch dat minstens een deel daarvan via de algemene middelen wordt gefinancierd, in plaats van alles rechtstreeks door te rekenen in de elektriciteitsfactuur van burgers en bedrijven.”
Eén ding is zeker: de tarieven gaan omhoog. Maar wat levert dat op? De CREG pleit bovendien voor een waarschuwingsmechanisme wanneer de kosten dreigen te ontsporen.
Het Vlaams Belang wil daarnaast de Elektriciteitswet aanpassen. Zo zou de CREG meer wettelijke bevoegdheden krijgen bij de beoordeling van de federale ontwikkelingsplannen. De regulator zou ook scherper kunnen toezien op de kosten en de financiële gevolgen ervan. “De CREG moet daadwerkelijk kunnen ingrijpen wanneer kosten onvoldoende worden verantwoord of dreigen te ontsporen.”
Aanbevelingen van de regulator
Bij het Vlaams Belang willen ze het volgende alvast aanpassen: “Een advies van de regulator mag geen vrijblijvende voetnoot zijn wanneer er miljardeninvesteringen en forse tariefstijgingen op het spel staan.”
Ravyts zal federaal minister van Energie Mathieu Bihet (MR) dan ook interpelleren over het CREG-advies en de aanbevelingen van de regulator. “De minister draagt de politieke eindverantwoordelijkheid voor het Federaal Ontwikkelingsplan en moet het uiterlijk in mei 2027 goedkeuren. Hij moet dus duidelijk maken hoe hij zal voorkomen dat burgers en bedrijven opnieuw de automatische financieringsbron worden van een steeds duurdere energietransitie.”
De houding van de N-VA in dit dossier is blijkbaar veranderd. Begin 2025 zei de partij nog dat het energie-eiland op pauze moest zolang er geen volledige transparantie kwam over de kostprijs en de financiële risico’s. Specialist Bert Wollants (N-VA) zegt nu iets anders: “Het advies van de CREG over het federaal ontwikkelingsplan maakt duidelijk dat er keuzes zullen moeten worden gemaakt om de tariefimpact te beperken.”
Netcongestie
Maar Wollants volgt de uitleg van Bihet: “Tegelijk moet het hoofd worden geboden aan de netcongestie, die voor steeds meer bedrijven in Vlaanderen nijpend wordt en onze groei beknot.” Hij opent wel een andere piste: “Aan de andere kant zitten in het federaal ontwikkelingsplan nog projecten waarvan de vraag kan worden gesteld of ze niet een stuk soberder en kostenefficiënter kunnen.”
“Onze gezinnen en bedrijven worden nu al blootgesteld aan hoge prijzen voor het verbruik van stroom. Daar in de transmissienettarieven nog eens een groot pakket bovenop doen, maakt die situatie nog een stuk nijpender. Deze regering zet in op de energienorm om daar het hoofd aan te bieden. Die inspanningen mogen natuurlijk niet teniet worden gedaan in deze oefening.”
Wollants: “De enige weg is in dit federaal ontwikkelingsplan met een luizenkam de absolute noodzaak scheiden van het overige, om zo de kosten zoveel mogelijk naar beneden te halen. In elk geval meer dan reden genoeg om de CREG en Elia over dit ontwikkelingsplan in het parlement uit te nodigen voor tekst en uitleg.”
Elia investeert 24 miljard maar die betalen de verbruikers (bedrijven, gezinnen) gegarandeerd terug. Een business model zonder risico en zonder concurrentie dat o.a. leidt tot zinloze investeringen zoals het energieeiland.