De toxische chef is het nieuwe spook dat door onze maatschappij zwalkt. Kijk! Een baas is lastig. Nors. Veeleisend. Ongeduldig. Heel af en toe is hij gewoon een hork met ochtendhumeur. So be it, dat is menselijk. Maar! Vandaag volstaat een verkeerd opgetrokken wenkbrauw om een welzijnsbevraging aan je broek te krijgen. Een slecht functioneringsgesprek wordt grensoverschrijdend gedrag. Kritiek wordt intimidatie. Een deadline leidt tot psychologische onveiligheid. Twee keer vragen naar een resultaat en je krijgt het verwijt te micromanagen. Pas op! Je riskeert een externe audit. De therapeutisering van de werkvloer is compleet uit de hand gelopen.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Laat mij eerst een vooral duidelijk poneren dat pesten, vernederen, discrimineren, bedreigen of medewerkers systematisch het zwijgen opleggen geen leiderschap is maar machtsmisbruik. Wie misbruikt, moet aangepakt worden. Punt. Geen discussie. Maar tussen een bullebak en een gedreven baas ligt nog een wereld van normale menselijke wrijving. Wie elk ongemak tot trauma promoveert, maakt van de werkvloer een praatbarak waar de gevoeligste zenuw uiteindelijk de norm bepaalt.
Intimidatie op basis van gevoelens
Begrijp me niet verkeerd. Een medewerker die zegt zich geïntimideerd te voelen, liegt daarom niet. Zijn gevoel is echt. Maar een gevoel is een persoonlijke getuigenis van een ervaring, geen deurwaardersexploot van de waarheid. Ook de leidinggevende heeft recht op feiten, context en wederhoor. Was er een scherpe opmerking? Was ze vernederend? Gebeurde dat één keer of systematisch? Werd iemand aangesproken op zijn persoon of op zijn prestaties? Was er machtsmisbruik of gewoon een arbeidsconflict?
Het arbeidsrecht kan moeilijk vervangen worden door de schaal van Richter van de gekwetste ziel. Dat iemand zich gekwetst, geïntimideerd of onveilig voelt, is op zichzelf een weergave van zijn ervaring. Het is daarom geen sluitend bewijs dat zijn baas intimideerde. Het is niet automatisch structureel machtsmisbruik. Een behoorlijk onderzoek moet intentie, gedrag, context, herhaling, machtsverhouding en bewijs uit elkaar houden. Wanneer het subjectieve gevoel meteen objectieve waarheid wordt dwalen we af naar de dictatuur van de gekwetste ziel.
De angst om leiding te geven.
Een meerdere moet kunnen zeggen dat je werk ondermaats is. Een burgemeester moet een administratie kunnen opjagen wanneer een dossier verzandt in een bureaucratisch moeras. Een ondernemer moet targets kunnen verhogen en een afdeling kunnen reorganiseren. Hij moet iemand kunnen vertellen dat hij zijn broek versleten heeft zonder voldoende eieren te leggen. Dat onderscheid is economisch en bestuurlijk van groot belang. Een overheid moet prioriteiten kiezen, deadlines afdwingen en hervormen tegen interne weerstand in.
Wanneer elke scherpe beslissing eerst door een emotionele aanvaardbaarheidstest moet, dan wordt leiderschap herleid tot een angstig Squid Game. Niet de beste beslissing wint dan, maar de beslissing met de kleinste kans op een klacht. De leidinggevende leert niet meer hoe hij beter moet leiden, maar hoe hij klachten moet vermijden. Geen scherpe mail meer. Geen moeilijke confrontatie. En ook geen harde deadline. Vooral niemand bruuskeren. Eerst HR bellen, dan de preventieadviseur, vervolgens de vertrouwenspersoon en ten slotte een consultant inhuren om vast te stellen dat iedereen vooral verbindend met elkaar moet werken. Tegen dat het rapport klaar is, is het probleem met pensioen.
We zijn stilaan vergeten dat vrijheid van spreken ook de ongemakkelijkheid van vervelende zaken te horen inhoudt. Ja, samenwerking botst soms. Maar een arbeidscontract is geen verzekering tegen ergernis.
Wie elke wrijving ‘toxisch leiderschap’ noemt, vergiftigt zelf de werkvloer. Dan krijg je geen psychologisch veilige werkvloer maar een emotionele politiestaat waarin iedereen op eieren loopt, niemand nog beslist en de verantwoordelijke vooral probeert nergens verantwoordelijk voor te zijn.
Meer van Ignace Vandewalle
En hoe noem je een chef die mensen ongelijk behandelt, zich omringt met een inner circle van onderdanen gelijk een keizerin met haar pretoriaantjes die steevast op de eerste rij staan, terwijl de rest altijd naar achteren mag verkassen ?
De nagel op de kop en mooi verwoord. Zonder enige assertiviteit geen leiderschap, enkel lijderschap.