De beslissing van de VRT om volgend jaar toch deel te nemen aan het Eurovisiesongfestival is geen verrassing. De deelname van de Nederlandse openbare omroep trouwens evenmin. Neen, dat was geen doorbraak, maar pure business. En over dat geld doen de EBU en de omroepen bijzonder geheimzinnig. Afgaande op de tanende kijkcijfers zijn er weinig objectieve redenen om ermee door te gaan, maar toch koos de VRT ervoor. Waarom?
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Er was veel te doen over een boycot omwille van de deelname van Israël. Iets dat islamogauchistische stokers al jaren proberen te bereiken. Bij de VRT is dat hoofdzakelijk de socialistische vakbond ACOD-VRT, een afdeling van het ABVV. Tot hun spijt moesten die vaststellen dat ze nog altijd niet de VRT-directie blijken en dat die laatste hen veel macht en vrijheid wil geven op antenne en binnen redacties, maar als het om de centen gaat, zoals de inkomsten van televotings, dan trekt die directie de lijn.
De symboolwaarde van het Eurovisiesongfestival lijkt groot, maar het was altijd al een propagandaverhaal. Spel zonder Grenzen en het Eurovisiesongfestival vormden slechts enkele onderdelen van de propaganda die vanuit de koepel van Europese openbare omroepen werden uitgezonden.
Eurovision
Het Eurovisiesongfestival of Eurosong is een jaarlijkse internationale liedjeswedstrijd die sinds 1956 live op televisie wordt uitgezonden in heel Europa en daarbuiten. Het werd opgericht door de European Broadcasting Union (EBU). Zogezegd met als hoofddoel het verscheurde Europa na de Tweede Wereldoorlog weer dichter bij elkaar te brengen via een gedeeld, licht entertainmentprogramma. Dat laatste is de uitleg nu. De fameuze “verbinding” waarover de topman van de VRT Frederik Delaplace het in het radio-interview met zijn eigen zender had. Een kleine spoiler alert: landenwedstrijden zijn nationalisme par excellence.
De EBU en het Eurovisiesongfestival waren technologisch prestigeprojecten in volle Koude Oorlog. Los van de rol van de openbare tv-omroep als propagandakanaal naar de bevolking. Vaak waren de nationale zenders de enige spelers qua televisie. Bij radio lag dit aanvankelijk anders, maar na de Tweede Wereldoorlog werden stelselmatig nationale staatsmonopolies ingevoerd. In navolging van de BBC gebruikten regeringen de omroepen voor propaganda zoals koninklijke toespraken. In Frankrijk ontstond in de jaren 1960 zelfs bijna een opstand omwille van de lange en frequente regeringsmededelingen. Iets wat bij de BRT in de jaren 1980 nog steeds in voege was.
Autoritaire landen
De eerste deelnemende landen waren de niet-communistische landen. De EBU werd op 12 februari 1950 opgericht tijdens een conferentie georganiseerd door de BBC in het Imperial Hotel in Torquay. Het stadje waar de comedyserie Fawlty Towers van John Cleese zich later zou afspelen, maar het mondaine badplaatsje was toen vooral bekend door de schrijfster Agatha Christie.
Dit was kort na de oprichting van de Organisatie voor Europese Economische Samenwerking (OEES/OEEC) en de NAVO. De OEES werd opgericht om de Amerikaanse en Canadese hulp in het kader van het Marshallplan te beheren en de Europese wederopbouw te coördineren.
Bij de oprichting van de EBU waren 23 omroeporganisaties, vooral uit de landen van de OEES. Daaronder het Nationaal Instituut voor de Radio-Omroep / Institut national de radiodiffusion uit België. De latere VRT en RTBF.
De deelnemers waren bijna alle West-Europese landen. Maar ook het communistische Joegoslavië van maarschalk Tito en het Egypte van Koning Faroek (voor die in 1954 afgezet werd door de dictator Nasser die het Arabisch socialisme invoerde) deden mee. Aangevuld met de Franse protectoraten Marokko en Tunesië (onder de leiding van de marionet Bey Muhammad VIII al-Amin) en tenslotte de eenpartijstaat Turkije kwamen ze aan 23 oprichters. Het neutrale Oostenrijk trad pas in 1953 toe, maar was aanwezig en Australië werd met ABC meteen geassocieerd lid. Vaticaanstad was aanwezig, maar werd geen lid tot het voor de pausverkiezingen de EBU nodig had.
Kortom, de helft van de stichtende leden waren democratisch en de helft was autoritair. Wie dacht dat dit over verbinding van burgers ging, moest wel heel erg naïef zijn.
EBU zorgt voor propaganda en geopolitieke lobbying
De liedjeswedstrijd was aanvankelijk vooral een demonstratie van technologie. De EBU is nog altijd uit op technologische prestigeprojecten. In de Koude Oorlog kwamen daar satellieten bij. De eerste satellietlink voor het Eurovision-netwerk dateert van 1983, met de lancering van de ECS-1-satelliet (European Communications Satellite), later onderdeel van het Eutelsat-systeem. Industriestandaarden zoals PAL, DAB en DVB zijn samenwerkingen tussen de grote Europese elektronicabedrijven en de nationale omroepen. Dankzij de EBU kunnen ze de rest van de wereld zo hun standaarden opleggen. Dat lukt overigens niet altijd. Met het tv-signaal PAL kon dat nog niet omdat de VS en Japan het Amerikaanse NTSC gebruikten.
Alles draait immers rond geopolitiek. De EBU is de exponent van de nationale omroepen die de nationale belangen moeten helpen verdedigen. De EBU is een politieke organisatie of een machtsbastion en geen club van geciviliseerde omroepdirecteuren. Die laatsten kunnen er wel lucratieve baantjes of adviesopdrachten vinden voor hun naaste medewerkers.
Geheimzinnigheid troef
Nergens vind je een betrouwbaar openbaar bedrag voor de totale jaarlijkse opbrengst van de Eurovisiesongfestival-televoting. De EBU publiceert wel de financieringsstructuur, maar niet hoeveel euro de stemmen gezamenlijk opbrengen of welk percentage naar de EBU, de nationale omroepen, telecomoperatoren en betaalplatformen gaat. Het is toch wel heel vreemd hoe geheimzinnig gedaan wordt over de inkomsten van de televoting.
De EBU weigert ook het aantal stemmen publiek te maken na de laatste editie in Wenen. Omwille van politieke redenen mocht in 2026 elke kijker maximaal 10 stemmen uitbrengen per betaalmethode (telefoon, sms, app), een verlaging van 20 naar 10 ten opzichte van eerdere jaren. De prijzen per stem variëren per land. In het Verenigd Koninkrijk was het 15 pence. In Finland 1,5 euro per stem en in Duitsland amper 20 cent per stem. Online was de prijs 0,99 euro. In België was de prijs per stem 99 cent.
Het totale aantal televoting-stemmen is een goed bewaard geheim. De VRT heeft voor eerdere edities (2023–2025) wel gedetailleerde aantallen van de Belgische uitgebrachte stemmen moeten vrijgegeven (nadat ze verplicht werden). Eigenlijk zijn dat er opvallend weinig. Bijvoorbeeld 200.614 totale stemmen in de finale van 2024.
| Jaar | Show | SMS-stemmen | Online stemmen | Totaal |
| 2023 | Halve finale | 21.629 | – | 21.629 |
| 2023 | Finale | 129.932 | – | 129.932 |
| 2024 | Halve finale | 9.826 | 32.572 | 42.398 |
| 2024 | Finale | 92.690 | 107.924 | 200.614 |
| 2025 | Halve finale | 13.224 | 12.573 | 25.797 |
| 2025 | Finale | 96.275 | 124.279 | 220.554 |
Voor 2025 ging het dus om een kleine 250.000 euro omzet qua televoting. De cijfers voor 2026 houdt men krampachtig geheim.
Hoe verhouden die zich tot de kijkcijfers?
| Jaar | Show | Kijkers (VRT 1) | Opmerking |
| 2020 | Finale (geannuleerd) | – | In plaats daarvan: Eurovision: Europe Shine a Light (geen officiële VRT-kijkcijferpublicatie bekend) |
| 2021 | Finale | 737.000 | Hoogste in deze reeks; Nederland won. |
| 2022 | Halve finale 1 | 577.000 | |
| Halve finale 2 | ~570.000 (schatting) | ||
| Finale | 737.000 | ||
| 2023 | Halve finale 1 | 549.000 | |
| Halve finale 2 | ~550.000 (schatting) | ||
| Finale | 663.011 | Laagste sinds 2014 | |
| 2024 | Halve finale 1 | 600.000 | |
| Halve finale 2 | ~590.000 (schatting) | ||
| Finale | 663.011 | Gelijk aan 2023; laagste sinds 2014. | |
| 2025 | Halve finale 1 | 450.000 | Zonder Belgische kandidaat. |
| Halve finale 2 | ~440.000 (schatting) | ||
| Finale | 603.000 | Laagste sinds 2012. | |
| 2026 | Halve finale 1 | 499.603 | Laagste openingsavond sinds 2021. |
| Halve finale 2 | ~470.000 (schatting) | Slechtste in jaren; zonder Belg | |
| Finale | 600.000 | Laagste sinds 2012. |
Geen enkele journalist in de lidstaten vroeg via wetten op openbaarheid van bestuur op wat de geldstromen waren. Blijkbaar geloven ze dat meer dan 90 procent van de beschikbare middelen volgens de EBU gaat naar televisieproductie en organisatie. Ongeveer 5 procent vloeit naar het EBU-team en partners. Eventuele resterende middelen worden, voor zover de nationale wetgeving dat toelaat, teruggestort aan de deelnemende omroepen.
Geen inkomsten
De BBC vermeldde expliciet dat zij in het Verenigd Koninkrijk geen inkomsten ontvangt uit de telefoontjes voor het Songfestival. Dat is op zijn minst vreemd. Wanneer België deelneemt aan het Eurovisiesongfestival, betaalt de VRT of de RTBF bovendien een deelnamebijdrage aan de EBU. Voor wie daarvan uitgaat is niet-deelname een aanzienlijke besparing. De deelnamebijdrage schommelt tussen de 100.000 en de 500.000 euro afhankelijk van de grootte van een land. Duitsland betaalt 451.216 euro voor deelname. Tel daar minstens een kwart miljoen euro aan kosten van die deelname bij. De VRT bevestigde op 23 september 2026 opnieuw deelname aan het Eurovisiesongfestival van 2027 in Bulgarije.
De commerciële inkomsten worden gebruikt binnen de gezamenlijke financiering van het evenement. Die financiële details zijn contractueel en commercieel vertrouwelijk. Werk voor de mediacommissie in het Vlaams Parlement.
Ik keek als tiener met veel enthousiasme naar het Eurovisiesongfestival, maar na mijn adolescentie viel dit terug naar nul parallel aan de tanende kwaliteit, toen Oostbloklanden begonnen mee te doen en dit omturnden tot een kermisattractie. Ik heb al tientallen jaren geen seconde meer gekeken, wie heeft er in godsnaam interesse in misvormde misbaksels zoals Conchita, Nikkie de Jager, Nemo, Joost Klein, etc … ? (PS : de meerderheid komt uit Ned.)