De EU-lidstaten hebben vrijdag groen licht gegeven voor de ondertekening van het Mercosur-vrijhandelsakkoord, waarmee de weg wordt vrijgemaakt voor een enorm handelsblok met meer dan 700 miljoen mensen in Europa en Latijns-Amerika. Dit gebeurde dankzij de belofte van miljarden euro’s aan bepaalde lidstaten en dankzij een juridisch manoeuvre dat het Europees Parlement buitenspel zette.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Het Mercosur-akkoord eindigt met een pijnlijke nederlaag voor de Franse president Emmanuel Macron, terwijl de voorzitster van de Europese Commissie Ursula von der Leyen zo een pijnlijke afgang en gezichtsverlies bespaart. Frankrijk is echter van plan om in het Europees Parlement te blijven strijden tegen het akkoord.
Een van de gevolgen is dat de Europese landbouwers concurrentie krijgen van de Zuid-Amerikaanse agro-industrie die aan veel minder strenge normen moet voldoen qua voedselveiligheid en productiemethoden. België onthield zich opnieuw bij de stemming.
Patroondenkers zullen zeggen dat met die Belgische onthouding en met het feit dat bepaalde landen in de EU voor de anderen beslissen zich een patroon aftekent. Een modus operandi.
Meerderheid doorgedrukt
Een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten steunde vrijdag de Mercosur-overeenkomst. Hoewel belangrijke lidstaten bezwaren maakten bij de deal die de Europese Commissie onderhandelde met de Zuid-Amerikaanse landen, wordt de deal doorgedrukt. Met andere woorden: een meerderheid van landen en van totale inwoners EU.
Daarmee kwam een einde aan meer dan twee decennia van moeizame onderhandelingen tussen de Europese Commissie en een groep Latijns-Amerikaanse landen – Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. Waar geen einde aan komt, zijn de jaren van interne verdeeldheid binnen de EU.
Frankrijk, Polen, Oostenrijk, Hongarije en Ierland stemden tegen, terwijl België zich onthield. Opnieuw en opnieuw zal de federale regering beweren dat er geen overeenkomst was binnen de regering en met de deelregeringen. Bovendien is de uitleg tegenwoordig altijd dat de stem van België geen verschil maakte. Een onthouding telt als een tegenstem.
Het besluit is een klap voor de Franse pogingen om een blokkerende minderheid te vormen.
Plotse ommezwaai
Hoe kwam de plotse ommezwaai van sommige landen? Net als bij het doordrukken van chat control via creatieve interpretatie van bepaalde regels. Sommige lidstaten gaven steun aan het voorstel van de Commissie nadat een vrijwaringsmaatregel werd aangenomen die een strengere controle van de EU-markt mogelijk maakt om ernstige verstoringen door Mercosur-importen te voorkomen.
Zo bespaart Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zich gezichtsverlies. Von der Leyen sloot in december 2024 immers het akkoord om een vrijhandelszone te creëren met meer dan 700 miljoen mensen. Europese bedrijven zouden toegang krijgen tot een markt van 280 miljoen consumenten in Latijns-Amerika, waar al ongeveer 30.000 EU-bedrijven actief zijn.
Onder leiding van Duitsland en Spanje gingen de voorstanders aan de slag. De tegenstanders, onder leiding van Frankrijk, waarschuwden dat EU-boeren hierdoor zouden worden blootgesteld aan oneerlijke concurrentie van Latijns-Amerikaanse landbouwimporten.
België verdeeld
België heeft geen eensgezind standpunt over het EU-Mercosur-vrijhandelsakkoord. België onthield zich telkens bij de stemmingen wegens gebrek aan consensus tussen federale, Vlaamse, Waalse en Brusselse regeringen.
Politiek liggen de kaarten als volgt. De N-VA steunt het akkoord voor economische voordelen in industrieën zoals chemie en textiel, terwijl cdH, de MR, Les Engagés en regio’s Wallonië en Brussel tegen zijn door risico’s voor rundvlees en suiker.
Landbouworganisaties zoals Boerenbond en ABS vrezen oneerlijke concurrentie en lagere duurzaamheidsnormen in Mercosur-landen. Ondernemingsorganisaties als VBO uiten teleurstelling over de onthouding.
De stemming van vrijdag 9 januari moet diezelfde dag worden geformaliseerd in een schriftelijk document.
Boeren tegen
Waarom zijn de boeren zo tegen? De tegenstand van EU-boeren tegen de overeenkomst was hevig. Hoewel de invoerrechten voor de meeste producten geleidelijk afgeschaft zullen worden zodra de overeenkomst in werking treedt, blijven de quota van kracht om concurrentiegevoelige landbouwproducten zoals rundvlees, gevogelte en suiker te beschermen.
Dat verklaart waarom verschillende lidstaten zich jarenlang tegen de overeenkomst hebben verzet. In 2019 werd een ontwerptekst door verschillende regeringen geblokkeerd.
Prestige en geopolitiek
Voor de Europese Commissie gaat het om prestige en geopolitieke spelletjes. Het vrijhandelsakkoord moest er koste wat kost komen. De afgelopen maanden heeft de Commissie daarom concessies gedaan. Ten eerste om de boeren te sussen en ten tweede om de cruciale steun van Italië veilig te stellen.
De Italiaanse premier Giorgia Meloni wist maar al te goed dat ze een troefkaart in de hand had dankzij de stemmingen met gekwalificeerde meerderheid.
Meloni bedong vroegtijdige toegang tot 45 miljard euro aan middelen uit het gemeenschappelijk landbouwbeleid vanaf 2028 en een bevriezing van de EU-koolstofgrensbelasting op meststoffen.
Geld dus, maar ook bepaalde ideologische bezwaren moesten gecounterd worden. De Commissie moest tegemoetkomen aan de bezorgdheid over het milieu. Daarom hebben de onderhandelaars ook de naleving van het klimaatakkoord van Parijs van 2016 tot een essentieel onderdeel van de overeenkomst gemaakt, waardoor deze gedeeltelijk of volledig kan worden opgeschort als de afspraken niet worden nagekomen.
Niettemin postte de Franse president Emmanuel Macron donderdagavond op X dat Frankrijk tegen de overeenkomst zou stemmen vrijdag.
Parlement buitenspel
De stemming van vrijdag maakt de weg vrij voor de EU om de overeenkomst te ondertekenen, waarbij Von der Leyen naar verwachting binnenkort naar Latijns-Amerika zal reizen. De EU-afsluitingsprocedure vereist echter ook de instemming van het Europees Parlement. En daar schort iets mee.
De kersverse Cypriotische EU-voorzitter zou een vuile streek hebben uitgehaald. Mogelijk ingegeven door de Commissie. De Franse Europese parlementsleden van de partij van Macron (in de liberale fractie) wisten donderdagavond laat al te vertellen dat een juridisch manoeuvre de voorlopige tenuitvoerlegging van de overeenkomst mogelijk maakt zonder parlementaire stemming. Ongezien.
De Franse tegenstanders vestigen daarom nu hun hoop op het blokkeren van de overeenkomst in het Parlement.
De dictatuur EU.