“Energie is de enige universele munt: een van haar vele vormen moet worden omgezet om iets gedaan te krijgen.” Niemand zou tot het parlement mogen worden toegelaten zonder eerst een boek van energie-analist Vaclav Smil te hebben gelezen. Smil schrijft: “De vooruitgang van beschavingen hangt af van hun vermogen om steeds meer energie te beheersen en te gebruiken.”
Door de oorlog in Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz ontdekt Europa – voor de vierde keer in nauwelijks twintig jaar – hoe beangstigend afhankelijk het is van buitenlandse energie. Als de vorige drie crisissen een leidraad zijn, zal dat opnieuw leiden tot een korte periode van paniek, gevolgd door een stortvloed aan goede voornemens om die afhankelijkheid eindelijk aan te pakken. En daarna, zodra de energieprijzen weer dalen, volgt onvermijdelijk de terugkeer naar de orde van de dag.
“De enige vraag is hoeveel tijd er nog verspild zal worden”
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Het is misschien de ultieme ironie van het falende EU-project. De Europese integratie begon als een energieproject rond steenkool met de oprichting van de EGKS, maar eindigt in een continent dat vandaag ongeveer 60 procent van zijn energie moet invoeren. Goedkope energie maakte in de jaren vijftig een snelle economische groei mogelijk. Dure energie maakt groei vandaag steeds moeilijker.
Telkens wanneer energieschaarste zich laat voelen, vlucht de politiek naar het luchtkasteel van de hernieuwbare energie. Dat model blijft echter om verschillende redenen structureel problematisch. Smil legt ook uit waarom. De materiële vooruitgang van de westerse beschaving is inderdaad een verhaal van energietransities, maar telkens naar energiebronnen met een hogere energiedichtheid. Niet het omgekeerde, zoals de hardnekkige groene ideologen proberen met zon en wind.
Die spanning zal nog toenemen door de opkomst van artificiële intelligentie (AI). Datacenters verbruiken vandaag al ongeveer 5 procent van de elektriciteit in de VS. Met de verwachte, exponentiële groei van AI zal dat aandeel verder stijgen. De EU loopt op AI-gebied achter – typisch – maar zal ook aan deze revolutie niet ontsnappen. Datacenters vragen een permanente stroomvoorziening, waarvoor de grillige productie van wind en zon ongeschikt is.
“Waarom moet er altijd eerst een crisis uitbreken voordat een sprankeltje toekomstvisie verschijnt?”
De grootste onbenutte energiebron
De meest voor de hand liggende oplossing is kernenergie. Maar, zoals we weten, heeft de politieke generatie Verhofstadt-Merkel dit antwoord op de energieafhankelijkheid vakkundig de nek omgewrongen. We moeten dus grotendeels opnieuw beginnen. “Europa versnelt plannen voor kleine kernreactoren om minder afhankelijk te zijn van energieprijzen”, meldde de VRT deze week. Waarom moet er altijd eerst een crisis uitbreken voordat een sprankeltje toekomstvisie verschijnt? Die reactoren worden gepland tegen 2030, maar niemand verwacht dat die datum zal worden gehaald. Het dreigt opnieuw te weinig en te laat te zijn.
De VS zijn ondertussen volledig energie-onafhankelijk geworden, op een manier die Europa om ideologische redenen heeft verworpen: fracking. De EU heeft zijn grootste onbenutte energiebron – schaliegas – verboden of geblokkeerd. Nochtans zit er ook nog verrassend veel olie en gas in de Europese bodem en zee die op klassieke wijze kunnen worden gewonnen, om van steenkool – genoeg voor enkele eeuwen – nog te zwijgen.
Het absurde is dat we nu al weten hoe dit verhaal zal eindigen. De voortdurende botsing met de werkelijkheid zal ook hier uiteindelijk leiden tot een terugtocht van de ideologie en een versoepeling van de regels. De enige vraag is hoeveel tijd er nog verspild zal worden – en hoeveel schade intussen zal worden geleden.
Hoe Europa in deze situatie is verzeild geraakt, en meer over het klimaat, leest u in dit uitgebreid stuk van Jurgen Ceder:
