Artificiële Intelligentie (AI) zorgt voor schokgolven in de maatschappij. Niet in het minst bij bedrijven. Wat zijn de gevolgen voor tewerkstelling? En hoe verstandig is het volledig meegaan in de marketinghype rond AI?
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Het beroemde – of beruchte – bedrijf voor kunstmatige intelligentie ‘Anthropic’, stelde zopas dat AI in de eerste plaats beter betaalde banen voor bedienden vervangt.
Uit een nieuw onderzoek op basis van echte gebruiksgegevens van Claude Enterprise blijkt dat de werknemers die het meest kwetsbaar zijn 47 procent meer verdienen dan het gemiddelde en veel vaker een universitaire opleiding hebben genoten.
Wie loopt het grootste risico?
- Programmeurs: 74,5 procent
- Klantenservice: 70,1 procent
- Gegevensinvoer: 67,1 procent
- Medische dossiers: 66,7 procent
- Marketinganalisten: 64,8 procent
Vooral jonge werknemers
Ze beweren dat jonge werknemers het hardst worden getroffen. De kans op het vinden van een baan voor 22 tot 25-jarigen in sectoren die blootstaan aan AI is met 14 procent gedaald sinds de lancering van ChatGPT, volgens Anthropic.
Microsoft rangschikte 40 beroepen op basis van ‘AI-applicabiliteit’, waarbij taken zoals data-analyse en contentcreatie snel door AI overgenomen kunnen worden. De top 10 van de risicovolle jobs zijn: tolken en vertalers, historici, passagiersbegeleiders, sales-personeel, schrijvers en auteurs, klantenservicemedewerkers, CNC-programmeurs, telefonisten, reisagenten en omroepers of radio-DJ’s.
In opdracht van Google voorspelde Implement Consulting Group dat 370.000 Belgische jobs volledig of deels vervangen zal worden door generatieve AI. Het gaat dan vooral over administratieve medewerkers (210.000) en werk in contactcenters.
Tegelijk zouden nieuwe jobs ontstaan door productiviteitswinst, met een bbp-boost van 45-50 miljard euro over 10 jaar. Dat laatste is pure speculatie natuurlijk. Vrouwen worden disproportioneel geraakt (9 procent), versus 6 procent bij mannen.
Verkooppraatjes
Al die studies zijn natuurlijk bedoeld om AI te verkopen. Aandacht trekken of bedrijven en overheden een wortel voor de neus houden. Iedereen ziet blijkbaar over het hoofd dat in verband met artificial intelligence of kunstmatige intelligentie er ook andere visies kunnen bestaan.
Neem nu de studie (als je het zo kan noemen) van Anthropic. Die waarschuwden over welke mensen hun banen gaan verliezen door AI. Dat is de klassieke verkooptruc van consultancybedrijf McKinsey.
Die gaan naar een klant en zeggen: “We snoeien 15 procent van de banen als wij een doorlichting doen van uw bedrijf. U betaalt ons en met ons rapport hebt u een excuus naar de media en de vakbonden.” De klassieke buitenstaander die slecht nieuws brengt om de leiding uit de wind te zetten. Een beetje zoals de regeringen doen als ze iets doorduwen en zeggen dat het “moest van “Europa”.
Besparen op dure, oudere werknemers
Na deze uitleg verrast het u allicht al een pak minder dat de boodschap is dat vooral de oudere en de duurdere werknemers zullen verdwijnen bij bedrijven. Dat had u aanvankelijk natuurlijk niet verwacht, maar dat is de bedoeling natuurlijk. Om die angst enigszins weg te nemen zeggen ze dan dat het voornamelijk jongeren zijn die getroffen worden.
De slotsom is dat AI net als vroeger de rage van de business proces reengineering (BPR) – waar ERP-bedrijven zoals SAP, Baan en PeopleSoft rijk mee werden – manieren zijn om de efficiëntie van de bedrijven te verbeteren met informatisering. Vrij vertaald: om in de kosten te snijden.
Het is gewoon een andere vorm van industrialisering of informatisering. Hoe dat je het ook wil noemen het gaat over de werkprocessen.
Is goedkoop duurkoop?
Daar zijn een aantal kanttekeningen bij te maken. De eerste kanttekening is de volgende: zodra die dure werknemers eruit zijn, heb je dus AI in je bedrijf en goedkope werknemers met weinig ervaring en eigenlijk minder toegevoegde waarde.
Hier zit natuurlijk het addertje onder het gras. Du moment dat al die bedrijven afhankelijk zijn van die AI, denkt u dan echt dat die voornamelijk grote Amerikaanse multinationals het daar bij laten? In de meeste gevallen zullen zij de prijs van die AI willen opdrijven. De bedrijven kunnen op dat moment niet meer terug, want ze missen de flexibiliteit van mensen op de werkvloer. Ze weten ook niet wat de AI doet en hoe. Bovendien weten ze allicht evenmin waar die AI ergens op servers draait. Dat noemen ze een locked-in situatie.
Veranderen zal even moeilijk zijn dan uw contract opzeggen met de leverancier van drinkwater of aardgas. U kan de kraan dichtdraaien, maar wat dan?
Prijspolitiek
Er zijn trouwens goede redenen om die te verwachten prijspolitiek te voorspellen. Het produceren van AI is niet goedkoop. Je hebt gigantische datacenters nodig met de duurste rekencentra vol met de zwaarste processoren of blades. Tel daar stroom voor de computers en stroom voor de koeling bij. Dan zwijgen we nog over water voor de koeling. Energie speelt in de prijs van AI misschien wel een even grote rol als bij de zware industrie.
Nu financieren de investeerders en beleggers nog die kosten om van AI een succes te maken, maar vroeg of laat willen die een return on investment. Willen ze dus winst zien. Liefst een constante stroom van winst.
Stijgende kosten
De AI-bedrijven moeten continu investeren in informatica-apparatuur en software om de concurrentie te verslaan. Voor de bedrijven of de corporate-klanten zoals dat heet zal de kost van AI enkel stijgen.
De kosten van AI bij corporate bedrijven zullen de komende jaren sterk blijven stijgen door toenemende investeringen in infrastructuur en adoptie, maar met een verschuiving naar hogere efficiëntie en netto kostenbesparingen op lange termijn zegt men er dan bij. De fameuze wortel die voorgehouden werd.
Wereldwijd stijgen AI-uitgaven explosief. Volgens studies plannen bedrijven 1,7 procent van hun omzet aan AI in 2026, meer dan dubbel zoveel als 0,8 procent in 2025. De uitleg is dan dat in Europa al 56 procent van de organisaties positieve kosteneffecten ervaart door AI. Ze schermen dan met gemiddelde besparingen van 6,24 miljoen euro per bedrijf. Dat moeten dan wel al heel grote bedrijven zijn natuurlijk. In België gebruikt 1 op de 3 ondernemingen met meer dan 10 werknemers AI, een stijging van 40 procent in een jaar.
Vakblad Data News schreef dat AI-investeringen blijven groeien. De zogenaamde Big Tech geeft in 2026 665 miljard dollar uit. Een stijging van 74 procent ten opzichte van 2025. De IT-journalist voegt eraan toe dat rekenkracht goedkoper wordt en agentic AI tegen 2027 de kloof tussen kosten en waarde met 50 procent zal verkleinen. De return-on-investment duurt vaak 2 tot 4 jaar. Die laatste twee bewering zijn toekomstmuziek of wishful thinking.
Goedkopere (maar meer) rekenkracht
De Big Tech wil natuurlijk die investeringen terugverdienen en rekenkracht wordt dan wel goedkoper, maar er zal veel meer rekenkracht nodig zijn als het aantal gebruikers fors toeneemt. Dus is er geen enkele reden om aan te nemen dat goedkopere rekenkracht ook goedkopere AI betekent.
De vraag is natuurlijk of bedrijven die volledig overstappen op AI? uiteindelijk niet duurder af zullen zijn dan gewoon met mensen te werken. Erger wordt het als de overheid dit doet. Gaat de overheid besparen of juist hoger kostenstructuren hebben één keer ze in de greep zijn van AI-bedrijven?
AI gaat alle prettige taken doen zodat u de rotklussen kan doen
Je kan natuurlijk ook nog de vraag stellen: hoe intelligent is het eigenlijk om met AI te werken? Ik heb AI niet nodig om mijn teksten te schrijven. Collega’s bij de mainstream-media doen dat, die steken er veel geld in en die zijn er nog trots op ook.
Voor mijn creatieve activiteiten naast mijn werk heb ik evenmin AI nodig. Niet om foto’s te maken, niet om te tekenen of te schilderen. Misschien dat AI leuk is om tegen te schaken, maar eerlijk gezegd dat doe ik toch veel liever tegen mijn neef. Desnoods via een app op een tablet.
Huishoudtaken
Waar ik wel AI voor zou willen, is voor huishoudelijke klusjes. Een slimme droogkast bijvoorbeeld die de was sorteert en opvouwt. Indien mogelijk zelfs de strijk van mijn overhemden doet. Een slimme koelkast die mijn boodschappenlijstje of vervaldatums bijhoudt. Helaas daar zal ik op moeten blijven wachten.
Als consument willen ze me dus AI verkopen om alles te doen wat ik graag zelf doe zodat ik me bezig kan houden met waar ik een hekel aan heb. Als dat geen fijne deal is?
Van koper naar huurder
De evolutie is trouwens goed zichtbaar. Van een persoonlijke computer met programmatuur die u kocht en ook bezat, gingen ze naar de cloud. Voortaan had u een abonnement (dat snel duurder bleek dan de dure software-aankoop) en waar u ook betaalt als u het niet gebruikt. Even ter herinnering. De PC veroverde de universiteiten juist omdat ze bij mainframes betaalden voor software alsof het kraantjeswater was. Zelfs als niemand het gebruikte bleef de maandelijkse of jaarlijkse factuur komen. Met de client-server-omgeving met genetwerkte pc’s was dat verdienmodel – waar bijvoorbeeld IBM ontzettende winsten mee maakte – afgelopen.
Als je software niet meer gebruikte kocht je gewoon geen nieuwe update. En met de versie die u kocht kon u zolang werken als u wou. Af en toe een versie overslaan bijvoorbeeld. Dat kan zelfs met op uw computer geïnstalleerde programmatuur niet meer omdat het online checkt of uw Microsoft Office of Adobe abonnement betaald is.
De cloud computing maakte van eigenaars terug huurders. Huurders waar de verhuurder met een vingerknip kon besluiten dat het afgelopen was tenzij men opnieuw betaalde. De gebruiker zit gevangen. AI zou zo wel eens de grootste gevangenis voor consumenten en bedrijven kunnen worden.
