Het is een symbolisch verplicht nummer op de eerste donderdag na Pinksteren, meestal op Hemelvaart, wat het laat samenvallen met een nationaal vrije dag. Wat is de betekenis van Rerum Novarum in een Vlaanderen waar meningsvorming steeds meer op sociale media gebeurt en de institutionele politiek lijkt te verstarren?
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
In Vlaanderen klonk bij Rerum Novarum vooral stevige kritiek op politici én een verdediging van ziekenfondsen, vakbonden en het middenveld. De opvallendste uitspraken kwamen van Julie Hendrickx Devos (Beweging.net) en Luc Van Gorp (CM).
Hendrickx Devos stelde dat budgettaire keuzes “sociaal én rechtvaardig” moeten zijn en dat vandaag “te vaak de sterkste schouders ontzien worden”.
Ze waarschuwde dat sommige partijen het middenveld willen afbouwen en dat een aanval op ziekenfondsen, vakbonden en sociaal-culturele organisaties neerkomt op een aanval op duizenden vrijwilligers en kwetsbare mensen.
CM-voorzitter Luc Van Gorp zei dat sommige politici “helemaal niet” bezig zijn met het maximaal beschermen van zieken, maar vooral de mutualiteiten en het kritische middenveld treffen. Hij noemde dat “gevaarlijke framing op kap van de meest kwetsbaren”.
Van Gorp bekritiseerde ook maatregelen zoals hogere pensioenleeftijd, beperking van werkloosheid in de tijd en sancties voor langdurig zieken, omdat mensen zo onderweg worden losgelaten.
Geen zelfkritiek
Enerzijds profileren de middenveldorganisaties zich als essentiële structuur om sociale fragmentatie, armoede en isolement tegen te gaan. Anderzijds doen ze steeds meer aan politiek en worstelen ze met hun eigen relevantie. Zelfkritiek lijkt afwezig. Bij elke communicatie op sociale media verwijst altijd wel een ex-lid naar de Arco-affaire waar Beweging.net ongestraft haar leden dupeerde.
Het is allemaal de schuld van “framing” en te weinig solidariteit klonk het. In 2026 werd er expliciet gewaarschuwd voor een toenemende politieke en media‑aanpak tegen dit middenveld, waarbij ziekenfondsen, vakbonden en maatschappelijke organisaties worden weggezet als verspilling van belastinggeld en nodeloze bureaucratie. Hun verdediging was dat ze in de praktijk dagelijks werk maken van zorg, loononderhandelingen en “sociale warmte”.
Daarnaast is Rerum Novarum in Vlaanderen een spreekbuis geworden voor klimaat‑ en armoedebestrijding. Zelf beweren ze – als het middenveld – te verbinden: “arbeidspatronen aanpassen zonder klimaatbestendigheid af te bouwen, transities financieren zonder kwetsbaren te laten zinken, en innovatie in digitalisering en energietransitie ondersteunen terwijl mensen met een lagere digitale of economische voetafdruk niet worden achtergelaten”.
Ruggengraat van de sociale zekerheid
Rerum-dagen zijn symbolische momenten waar Beweging.net zich probeert te legitimeren als “ruggengraat van de sociale zekerheid”.
De belangrijkste kritiek op Beweging.net draait meestal rond twee dingen: hun sterke politieke stellingnames – die sommigen als activistisch of polariserend zien – en de historische rol in het Dexia/ACW-dossier. Beweging.net wordt vaak bekritiseerd omdat het niet enkel als middenveldorganisatie optreedt, maar ook heel uitgesproken politieke standpunten inneemt. In recente berichtgeving wordt dat verwoord als “crimineel beleid” en felle kritiek op de regering, wat tegenstanders zien als te activistisch of partijpolitiek gekleurd.
Vaak klinkt de kritiek dat Beweging.net te moraliserend of te ideologisch zou spreken namens “het middenveld”, terwijl critici vinden dat het te weinig afstand houdt van partijpolitiek. Dat beeld komt ook terug in discussies rond hun acties en publieke uitspraken over sociale en fiscale thema’s.
Een lobbygroep dus die polariseert
Rerum Novarum staat in Vlaanderen anno 2026 nog steeds voor hetzelfde: een pauselijke oproep uit 1891 om arbeid, waardigheid en sociale rechtvaardigheid centraal te plaatsen in de samenleving, als tegenhanger van zowel asociaal kapitalisme als van staatssocialisme.
Nochtans was Rerum Novarum de oorsprong van de christelijke arbeidersbeweging en de voorbode van ACV, CM, Femma en andere middenveldorganisaties die samen optreden onder het dak van Beweging.net. Die hebben nog zeer weinig van de vroegere kajotters. Het is een netwerk van vakbond, mutualiteit enzovoort.
Op Rerum‑dag organiseerden ze in elke Vlaamse provincie een viering — van een groots panel in Antwerpen tot een openluchtfeest in Herent of een wandeling langs de Oosteroever in Oostende — met speeches van politici, middenveldleiders en katholieke intellectuelen.
Netwerkorganisatie en beleidsbeïnvloeding
In Vlaanderen is Rerum Novarum ondertussen een kapstok geworden van een vermogende middenveldorganisatie Beweging.net die politiek wil wegen op elke vorm van beleid. Een lobbygroep dus die polariseert. Volgens recente publieke brongegevens had de vzw Beweging van beweging.net eind 2024 een eigen vermogen van ongeveer 12 miljoen euro. Op een databankfiche over de vzw Beweging staan voor 2024 ook activa van ongeveer 21,1 miljoen euro en een brutomarge van ongeveer 2,5 miljoen euro vermeld.
Het ACV komt uit op een jaarlijks budget van ongeveer 250 miljoen euro (zonder de uitgifte van werkloosheidsuitkeringen). Over de exacte grootte van de centrale weerstandskas of stakingskas geeft het ACV geen transparante cijfers. Die wordt geraamd op ongeveer 350 miljoen euro snel vrij te maken middelen.
De Christelijke Mutualiteit (CM) heeft dan weer een vermogen van rond 2,4 miljard euro. Wat de grootste balans is onder de Belgische ziekenfondsen. CM is ook de grootste vastgoedeigenaar onder de ziekenfondsen.
Het eigen vermogen van Zorgnet-Icuro wordt op ongeveer 8,9 miljoen euro geschat op basis van de beschikbare jaarrekeninggegevens. De rol van Zorgnet-Icuro was en is vooral die van belangenbehartiger en netwerkorganisatie voor voorzieningen in ziekenhuizen, geestelijke gezondheidszorg en ouderenzorg. Binnen de christelijke zuil vervulde het dus een scharnierfunctie tussen zorginstellingen, werkgeversoverleg en beleidsbeïnvloeding.
Dat laatste is waar het bij Rerum Novarum om draait: beleidsbeïnvloeding.
