Turkije behoort tot de tien sterkste militaire mogendheden ter wereld en moet binnen de NAVO enkel de Verenigde Staten laten voorgaan. Maar achter die indrukwekkende cijfers schuilt een veel verontrustender verhaal: dat van een land dat geobsedeerd terugblikt naar zijn Ottomaans verleden — en dat verleden actief wil doen herleven. Met drones, met raketten, en mogelijk zelfs met kernwapens. Paul Bäumer analyseert.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Het neo-Ottomaanse project gaat veel verder dan nostalgie. Een boulevard in Ankara draagt de naam van Talaat Pasha, de architect van de Armeense genocide, en vorig jaar kreeg hij er ook nog een monument bij. Bruggen worden vernoemd naar Ottomaanse sultans. Het zijn máár namen, klinkt het dan. Maar borstbeelden van Stalin in het Russische straatbeeld waren ook máár beelden — en ze bleken de voorboden van aanvalsoorlogen tegen Georgië en Oekraïne.
Het rechtssysteem is grondig geïslamiseerd, met rechters die álles weten over de sharia maar geen seculier-juridische opleiding genoten. Erdoğan spreekt zijn aanhangers toe als “nakomelingen van de Ottomanen” en pleit voor de invoering van Ottomaans-Turks in de scholen — een mengtaal die grotendeels uit Perzische en Arabische woorden bestond en die de meeste Turken vandaag niet eens meer kunnen lezen. Het is, kortom, een symptoom van een dieper liggend project: de afbouw van het seculiere, westerse erfgoed van Atatürk en de terugkeer naar een op Azië en Arabië gericht verleden.
Gevaarlijke kracht
Die beweging gaat ook veel dieper dan de persoon van Erdoğan. Voormalige premiers als Davutoğlu, Erbakan en Özal waren overtuigde neo-Ottomanen. Het is een gevaarlijke kracht met diepe wortels in het Turkse politieke establishment en vermoedelijk ook bij brede lagen van de bevolking.
Enkele dagen geleden toonde Turkije trots zijn eerste intercontinentale ballistische raket, de Yildirimhan, met een bereik van zesduizend kilometer. Daarmee komen álle Europese hoofdsteden binnen bereik. Zulke raketten worden ontworpen en gebouwd om kernkoppen te dragen. Erdoğan noemde het in 2019 al onaanvaardbaar dat Turkije geen atoomwapens mocht bezitten terwijl anderen die wel hadden. Sindsdien zijn jammerklachten over “nucleair onrecht” een vast ingrediënt in zijn redevoeringen.
De kern van min of meer seculier denkende Turken die dit alles zouden kunnen tegenhouden, is grotendeels monddood gemaakt. Of soms gewoon dood.
