Alzheimermedicijn van 100.000 euro werkt niet volgens studie
De BBC meldde dat “baanbrekende” medicijnen tegen de ziekte van Alzheimer waarschijnlijk geen voordelen voor patiënten zullen opleveren. Ze baseerden zich op een toonaangevende analyse. Vlaamse neurowetenschappers stellen zich dan weer vragen, met die kanttekening dat ze ondertussen aan pillen werken die door de studie als valse hoop worden afgeschilderd.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De Cochrane Collaboration, die medische gegevens grondig en onafhankelijk analyseert, heeft 17 onderzoeken onder de loep genomen, waaraan 20.342 vrijwilligers hebben deelgenomen, naar geneesmiddelen die amyloïde uit de hersenen verwijderen.
Amyloïde verwijst naar abnormaal gevouwen eiwitten die zich ophopen in het lichaam en fibrillen vormen, wat leidt tot verschillende ziekten zoals amyloïdose. Bij de ziekte van Alzheimer vormen amyloïde plaques zich tussen hersencellen. Dat draagt bij aan neuronale schade en symptomen. Deze plaques zijn klonten van verkeerd gevouwen eiwitfragmenten.
Verwaarloosbaar effect
Het gaat dus om een zogenaamd zeer beloftevol medicijn in de strijd tegen Alzheimer. Dat bovendien ontzettend veel geld kost en een verwaarloosbaar effect zou hebben.
De makers beweren dat het de aftakeling door Alzheimer kan vertragen. Met het risico op opzwellen van de hersenen als bijwerking. De conclusie lijkt dan ook dat de makers eerder handelaars in valse hoop zijn voor patiënten en hun familie.
Professor Robert Howard van het University College London zei tegen de BBC dat het voor gezinnen die met dementie te maken hebben “jammer en oneerlijk” is dat deze medicijnen op een manier zijn aangeprezen “die niet door gedegen wetenschappelijk onderzoek wordt ondersteund en die valse hoop zal hebben gewekt”.
Lecanemab (onder merknaam Leqembi) wordt veel bekritiseerd omdat het klinisch effect zeer klein is, terwijl het middel ernstige bijwerkingen en hoge kosten met zich meebrengt.
Geen klinische meerwaarde
De Europese instanties, zoals het EMA (European Medicines Agency), concludeerden dat het middel geen klinisch relevante meerwaarde bood voor patiënten met beginnende ziekte van Alzheimer. Het negatief advies van het EMA in 2024 stelde dat de voordelen van het middel niet opwegen tegen de risico’s en ernstige bijwerkingen. Ze verwezen daarbij naar hersenoedeem en hersenbloedingen. De behandeling is bovendien zeer duur en intensief — maandelijkse infusies in ziekenhuisomgeving — en vraagt regelmatige MRI-controles, wat de infrastructuur en capaciteit van de gezondheidszorg overstelpt.
In België staat de terugbetaling overigens nog ter discussie. De impact is dan ook niet voor de sociale zekerheid, maar vooral voor de familie van de patiënten.
Enkele Vlaamse neurowetenschappers waarschuwen dat de studie van Cochrane niet deugt. Ze zouden alles op een hoop gooien door 17 studies samen te vatten. Twee medicijnen die mogelijk wel werken, belandden zo in een pot waarvan de gemiddelde uitkomst is dat de werking verwaarloosbaar zou zijn.
Professor neurowetenschappen Bart De Strooper van de KU Leuven zei in de krant dat het “eigenlijk schandalig” is “dat ze dit hebben gepubliceerd, dit is een fundamentele fout”. De Strooper stond mee aan de wieg van een van de twee medicijnen die wel een significant effect beweren te hebben. “Je kunt je vragen stellen of het wel genoeg werkt, maar we zien wel degelijk een vertraging van het ziektebeeld bij patiënten.”
Baanbrekend onderzoek uit Leuven
Bart De Strooper ontwikkelt geen kant-en-klare Alzheimermedicatie, maar zijn onderzoek bij VIB-KU Leuven en het UK Dementia Research Institute ligt aan de basis van verschillende medicijnstrategieën tegen Alzheimer. Hij zoekt manieren om de ziekte te vertragen of te voorkomen.
De Strooper werkte aan de rol van gamma- en bèta-secretase-enzymen, die het amyloïd-bèta-eiwit maken. Daarop zijn nieuwe medicijnen gebaseerd die dit eiwit proberen te remmen of te verwijderen.
Zijn team ontdekte tevens dat het gen MEG3 neuronen aanzet tot geprogrammeerde celdood bij Alzheimer. Dieren- en celstudies tonen dat het verminderen van MEG3 met medicatie het afsterven van hersencellen kan remmen. Dat is een andere piste om een medicijn te ontwikkelen.
De Strooper hoopt op termijn een “statine-achtige” pil te ontwikkelen die de ontwikkeling van Alzheimer vóór het optreden van symptomen kan tegengaan. Statines zijn medicijnen die het cholesterolgehalte in het bloed verlagen en zo het risico op hart- en vaatziekten verminderen. Ongeveer 13 procent van de totale Belgische bevolking — circa 1,5 miljoen mensen — gebruikt statines. Het gaat dus om heel veel pillen en ook om heel veel geld.
Europese Commissie keurde het medicijn goed
Het EMA heeft recent twee medicijnen tegen Alzheimer goedgekeurd die de ziekteprogressie vertragen in plaats van alleen symptomen te behandelen. Ze zijn bedoeld voor vroege stadia van de ziekte.
Het gaat dan om het reeds genoemde Leqembi (lecanemab), dat eerder in 2024 een negatief advies kreeg van datzelfde EMA. Het werd goedgekeurd door de Europese Commissie op basis van een tweede EMA-advies in april 2025, met de beperking dat het specifiek voor patiënten met milde cognitieve stoornissen of milde dementie is.
Het tweede medicijn is donanemab. Dat werd door het EMA geregistreerd op 25 juli 2025 voor toelating op de Europese markt. Geen van beide medicijnen wordt al terugbetaald.
De vraag is dus niet of aandoeningen als alzheimer behandelbaar zijn, maar wanneer. Met andere woorden: worden de beloftes nu al waargemaakt? Men moet zich de vraag stellen of de producenten handelen in medicijnen of in valse hoop.
