Het Amerikaanse softwarebedrijf Palantir publiceerde op X een soort manifest dat erg felle reacties uitlokte – uit elke hoek van het politieke spectrum.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De extreemlinkse Griekse professor en ex-minister Yanis Varoufakis noemde het manifest van Palantir “technofascisme” en ziet het als de “ideologie voor een bloedige wereld”. Er is dus reden genoeg om dit manifest even te analyseren.
Het zogenaamde “manifest” van Palantir over AI verwijst naar een samenvatting van 22 punten die het bedrijf op X deelde. Die is gebaseerd op het boek The Technological Republic uit 2025, dat geschreven is door Palantir-CEO Alex Karp en Nicholas Zamiska. Het betoogt dat Silicon Valley een morele plicht heeft om de Amerikaanse defensie te versterken met geavanceerde software. Het framet AI als de nieuwe pijler van mondiale “hard power” in plaats van kernwapens.
Because we get asked a lot.
— Palantir (@PalantirTech) April 18, 2026
The Technological Republic, in brief.
1. Silicon Valley owes a moral debt to the country that made its rise possible. The engineering elite of Silicon Valley has an affirmative obligation to participate in the defense of the nation.
2. We must rebel…
De kernargumenten zijn behoorlijk provocatief, maar daarom niet minder realistisch. Het bericht stelt dat tegenstanders AI-wapens zullen bouwen. Het Westen heeft daardoor geen andere keuze dan voorop te lopen voor zijn nationale veiligheid. Ze vergelijken softwarebehoeften met betere geweren voor mariniers.
Pluralisme
Het bedrijf pleit voor een universele nationale dienstplicht, bekritiseert de dominantie van de iPhone als rem op innovatie en verwerpt het “holle pluralisme”.
Dat laatste is allesbehalve politiek correct, want het is een claim dat sommige culturen vooruitgang boeken en andere “dysfunctioneel” blijven. Dit komt neer op de stelling dat sommige beschavingen beter zijn en dat andere culturen of godsdiensten gevaarlijke bedreigingen vormen. Dit sluit aan bij de fameuze ‘clash of civilizations’ zoals Samuel Huntington die decennia geleden beschreef en die hem de banbliksems van het volledige woke establishment opleverde.
Belangrijkste punten
De eerste premisse is dat Silicon Valley een “morele schuld” heeft aan Amerika. De tweede is een oproep tot een opstand tegen de “tirannie van apps” zoals de iPhone. De derde premisse is de belangrijkste: AI-wapens zijn in aantocht. De cruciale vraag is wie ze bouwt en waarom.
De vierde oproep is om de dienstplicht terug in te voeren in de Verenigde Staten – eufemistisch “verplichte nationale dienst” genoemd. Het bedrijf verwijst daarbij naar de “ontmachting” van Duitsland en Japan na de Tweede Wereldoorlog, iets wat het ongedaan wil maken. Dat betekent een verregaande militarisering, onder het motto si vis pacem, para bellum: wie vrede wenst, bereidt zich voor op oorlog.
Voorspelbare reacties en kritiek
De publieke reacties waren soms voorspelbaar, soms zeer beredeneerd. Critici zoals Yanis Varoufakis noemen het “technofascisme” en zien AI als een bedreiging voor de mensheid. Anderen wijzen op “botsing der beschavingen”-retoriek gelinkt aan Palantirs militaire contracten – plat eigenbelang, met andere woorden. Verkooppraatjes.
Figuren als Arnaud Bertrand riepen op tot uitfasering van Palantir door overheden, vanwege de ideologie van de top van het bedrijf.
Op zich is dat vreemd, want het door Palantir gepubliceerde 22-puntenmanifest op X is gewoon een samenvatting van het boek The Technological Republic uit 2025, geschreven door CEO Alex Karp en Nicholas Zamiska. Het boek pleit voor een actieve rol van Silicon Valley in de Amerikaanse defensie via AI-software en bevat controversiële standpunten over cultuur, dienstplicht en geopolitiek.
Hard power
Een van de kernpunten is dat democratieën ‘hard power’ via software nodig hebben. Overheden betalen bovendien te weinig voor talent. Karp en Zamiska wijzen ook op de politieke sfeer en cultuur van de afgelopen jaren. Zo vinden ze dat publieke figuren meer vergeving verdienen – een pleidooi tegen het cancelen en het demoniseren.
Verder stellen ze dat politiek geen persoonlijke identiteit mag vervullen. Dat vergt enige uitleg. Het is kritiek op de “psychologization of modern politics”: een psychologisering waarbij politiek een persoonlijke identiteit wordt in plaats van een rationele tool. Karp en Zamiska waarschuwen dat emotionele politieke identiteiten leiden tot “politiek theater” en afleiden van urgente problemen zoals geweld en geopolitieke dreigingen. Ze zijn dus gekant tegen emo-politiek.
Politiek tribalisme
Daarmee schreven ze een zeer terechte analyse van de politieke mores in de hele westerse wereld. Ze klagen over hoe de hedendaagse politiek mensen opsluit in tribale identiteiten. Dat verzwakt de besluitvorming en voedt de intolerantie van de elite. Politiek moet – gesteund door technologie, in hun denkwereld – gericht zijn op tastbare uitkomsten, zoals AI-gedreven afschrikking en herbewapening van bondgenoten als Duitsland en Japan.
Vooral de keuze voor termen als herbewapening of ‘weaponisation’ van kunstmatige intelligentie schrikt af. Voeg daar een forse dosis technocratische recepten aan toe en er blijft weinig democratisch gehalte over. Critici zien dit als technofascistisch, omdat het macht centraliseert zonder verantwoordingsplicht – via parlementaire controle noch de stembusgang.
Einde van het kernwapentijdperk
Een ander belangrijk punt is de vaststelling dat de nucleaire afschrikking eindigt. Na het kernwapentijdperk breekt nu het AI-tijdperk aan, aldus Palantir.
Er zat nog andere ideologie in het bericht. Ze beweren dat de VS vrede mogelijk heeft gemaakt en progressieve waarden wereldwijd heeft verspreid. Dat zetten ze af tegen sommige culturen: de ene brengt vooruitgang, de andere zijn “dysfunctioneel en regressief”. Regressie is een chic woord voor achteruitgang – achterlijk en onbeschaafd, om het plat samen te vatten.
In die analyse zit een zeer Amerikaanse denkwijze. Enerzijds roepen ze op tot verzet tegen het “holle pluralisme”, anderzijds hekelen ze de intolerantie tegenover religie – waarbij ze het christendom en het jodendom op het oog hebben.
Er zit ook een soort tegenreactie in tegen het consumerisme: tech moet democratie beschermen, niet consumptie bevorderen. Het klinkt bijna als een calvinistische visie.
Is er een alternatief?
De conclusie is dat Palantir als bedrijf de knuppel in het hoenderhok gooide. Als AI-bedrijf gespecialiseerd in massasurveillance liggen ze onder vuur vanwege de bedreiging van de privacy en de grondrechten van burgers. Hun boodschap is dat de bedreiging elders ligt: bij AI in handen van totalitaire of vijandige regimes. De redenering is dat de westerse landen de leiding moeten nemen in de AI-oorlog die dreigt.
De reactie van velen is dat Palantir zelf de bedreiging vormt en enkel uit is op winst. Maar blijkbaar denken ze bij Palantir dat je geen omelet kunt maken zonder eieren te breken. Als privacy of grondrechten daar enkele van zijn, dan moet dat maar. Het alternatief is volgens hen immers de nederlaag en de vernietiging van het vrije Westen.
Dat laatste is een leuk verkooppraatje, maar wie pragmatisch blijft, zal inderdaad moeten toegeven dat als China dominant zou worden op het vlak van AI als wapen, de Verenigde Staten en het Westen een probleem hebben.
