Zo’n oude Japanse film? En dan nog met de hand getekend, zonder AI? Was er echt niets beters te vinden? Maar wacht even. Deze film is echt heel bijzonder.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Hoewel hij dus inderdaad heel oud is, staat hij nog steeds op plaats 32 in de rangschikking van IMDB, vlak na iconische producties als ‘Star Wars’ en vóór ‘Gladiator’. Dat zegt toch wel iets. ‘Spirited Away’ is ook de eerste en enige Japanse film die ooit een Oscar kreeg voor de beste animatie. Maar het waren eigenlijk niet deze officiële records die mij over de streep trokken, ondanks het feit dat ik de Japanners helemaal niet zo sympathiek vind.
Toen ik naar een trailer keek, was ik onmiddellijk gefascineerd. Het ongelooflijk mooie kleurenpalet. De geheimzinnige atmosfeer, de tempels, de bruggen, de pagoden en de monumentale poorten, tegelijk realistisch en toch met een toets van magie… Het is allemaal prachtig getekend, met reliëf en diepte, in intense kleuren. Het was van ‘Watership Down’ (1978), geregisseerd door Martin Rosen en John Hubley, geleden dat ik nog zo’n mooie tekenfilm had gezien. Net zoals het gelijknamige boek van Richard Adams zit er onder de voor kinderen bestemde laag een veel diepere religieus-filosofische laag. Zo’n diepere lagen zijn er ook bij ‘Spirited Away’, maar ik denk dat daar de ‘bovenlaag’ te griezelig is voor kinderen.
Symboliek
Als ik u een tip mag geven: op YouTube staan wel een dozijn documentaire filmpjes over ‘Spirited Away’.De symboliek erachter wordt uitgelegd, de mythologische betekenis van de wonderlijke en soms gruwelijke figuren, de wezens uit Japanse sprookjes en folklore. Maar bekijk die achteraf, als u de film heb gezien. Er zitten te veel ‘spoilers’ in. Kijk eerst zelf, met een onbevangen oog. Deel in de verbazing, de verwarring van het kind Chihiro als zij in die onbekende, dreigende, prachtige en verschrikkelijk wereld terecht komt en daar haar weg moet vinden, en liefst ook nog een uitweg terug naar de gewone wereld, terug naar haar ouders, zonder te weten wie vriend of vijand is.
Let bij het begin van de film goed op haar moeder, die er overigens helemaal niet Japans uitziet. Haar vader gedraagt zich min of meer normaal, al is ook hij duidelijk een fantasieloze materialist, maar haar moeder kijkt haar nooit aan, maakt nooit oogcontact met haar kind en negeert het gewoon. Waarom? Waarom veranderen haar ouders in varkens omdat zij te veel gegeten hebben? Eerst lijken ze gewoon in een verlaten stad of pretpark te zijn aangekomen, maar alles is intact en lijkt zelfs nieuw. In Bengaalse sprookjes is zo’n verlatenheid een eerste waarschuwing dat men in het gebied van demonen is terechtgekomen. Maar in de Japanse? Hetzelfde geldt voor het half spinachtige, half menselijke wezen voor wie Chihiro moet werken, en dat zijn ledematen heel lang kan uitrekken. Geen tachtig mijl, zoals van Rakasha-demonen uit het hindoeïsme, maar toch een heel eind.
(Lees verder onder de video)
En zijn de kleine egelachtige diertjes die haar helpen brokken steenkool aan te dragen misschien vanuit de verte verwant met de mieren die in sommige volkssprookjes van Grimm een meisje helpen een schijnbaar onmogelijke taak toch tot een goed einde te brengen? Wie is de androgyn uitziende jongen die haar dwingt één bes te eten, omdat ze al doorschijnend begint te worden en een geest zal worden als ze niets eet? Maar moet ze dat geloven? Haar ouders zijn toch in varkens veranderd omdat ze wél iets hadden gegeten? Of ging het niet om het eten maar om de gulzigheid? Laat u niet misleiden door de witte figuur met een klein rood schortje. Het is géén sumoworstelaar, maar een heel ander, veel sprookjesachtiger wezen.
Blijvende raadsels
Wordt álles duidelijk als u enkele van de documentaire filmpjes over de film hebt bekeken? Nee, niet álles? Voor mij toch niet. Maar dat neemt niet weg dat ik heel de tijd aan het beeldscherm gekluisterd heb gezeten en dat ik daarna, net als Chihiro, weer moest wennen aan onze gewone, veiligere – nu ja –, maar ook grauwere wereld.
Meer over [ONDERWERP]
