Vincent Stuer, voormalig woordvoerder van Karel De Gucht toen die VLD-voorzitter, minister en Eurocommissaris was, heeft een nieuwe uitdaging. Het komende jaar is hij adviseur voor de Hans van Mierlostichting, het wetenschappelijk bureau van het links-liberale D66, de partij van Nederlands premier Rob Jetten. Dit maakte hij 2 juni bekend op LinkedIn.
Individuele keuze?
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De vraag of dit betekent dat D66 voortaan dé Nederlandse zusterpartij van Anders is, wees hij door naar de partij. Hij is een individu, geen mandataris.
Stuer was van 2018 tot 2020 woordvoerder van de D66-delegatie in het Europees Parlement. In 2023 kandideerde hij zich tegen Tom Ongena als partijvoorzitter van Open Vld. In 2024 werd Stuer verkozen in het partijbestuur. Huidig partijvoorzitter Fréderic De Gucht is de zoon van Stuers voormalige chef.
Als woordvoerder zal Stuer ook rekening gehouden hebben met het moment waarop hij mededelingen deed. Zijn nieuwe functie kondigde hij aan een halve week voordat Anders een constitutioneel congres belegde, om nieuwe statuten aan te nemen voor de onlangs van naam veranderde partij.
D66 en VVD
In tegenstelling tot België had Nederland altijd afzonderlijke partijen voor progressieve en meer behoudende liberalen. In de negentiende eeuw verwierpen Nederlandse raden principieel partijvorming, volgens hen ‘groeps- en deelbelang boven algemeen belang’. In de twintigste eeuw was dit niet langer houdbaar. Christendemocraten en socialisten hadden al partijen gevormd en in 1917 werd het districtenstelsel vervangen door een landelijke kieskring met evenredige vertegenwoordiging. Na de eerste landelijke verkiezingen volgens het nieuwe model, in 1918, had de Tweede Kamer meerdere liberale partijen.
De rechts-liberale VVD werd opgericht in 1948, D66 (‘Democraten 66’) in 1966. Hoewel de laatste partij onderdak bood voor liberalen die de VVD te conservatief vonden, ging ze zich pas vanaf 1998 ‘sociaal-liberaal’ noemen. Medeoprichter Hans van Mierlo (1933-2010; partijleider in 1966-1973 en 1986-1997) hield lang vol dat D66 een afzonderlijke politieke stroming vormde, geen onderstroom binnen een bestaande ideologie.
In al die jaren werd D66 slechts één keer groter dan de VVD: bij de Tweede Kamerverkiezingen van oktober 2025. De overige 59 jaar bleef ze kleiner dan de VVD. In die zestig jaar zat D66 23 jaar in de regering, de VVD 47.
‘Regeren is halveren’
D66 deed het meestal goed in de oppositie, om in de regering aan populariteit te verliezen. Bij de eerstvolgende verkiezingen verloor de partij meestal zoveel zetels ineens, dat ‘regeren is halveren’ de gangbare omschrijving werd. Die gebeurde zelfs na het hoogtepunt onder lijstrekker Van Mierlo in 1994: 24 zetels (op 150) en voor het eerst in bijna zeventig jaar een regering zónder christendemocraten. D66 werd derde partij in twee ‘Paarse’ regeringen met de sociaaldemocratische PvdA en de VVD, met Wim Kok (PvdA) als premier (1994-2002).
De andere twee partijen wonnen in 1998, maar D66 verloor zoveel zetels, dat PvdA en VVD met twee hadden kunnen doorgaan. Vanaf 1994 verloor D66 twaalf jaar alle achtereenvolgende verkiezingen, met als dieptepunt 3 Kamerzetels in november 2006. Had Nederland net als België en Duitsland een kiesdrempel van 5 procent gehad, was D66 uit de Tweede Kamer verdwenen.
De enige uitzondering was in maart 2021, toen D66 na deelname aan Rutte III (2017-2021) groeide van 19 naar 24. Het bleek het begin van een moeizame formatie, deels omdat het niet boterde tussen D66-lijsttrekker Sigrid Kaag (2020-2023 partijleider) en VVD-leider Mark Rutte (2010-2024 premier). Rutte IV trad pas begin 2022 aan. De verhoudingen bleken zo slechts, dat Rutte anderhalf jaar later uit de coalitie stapte.
Bondgenoot?
De huidige minderheidsregering van D66, VVD en het christendemocratische CDA is nog geen vier maanden bezig. Te vroeg om in te schatten of het voor D66 een succes wordt. Als demissionair premier schreef Rutte nog een bijdrage voor het najaar 2023 verschenen campagneboek van Open Vld-premier Alexander De Croo. Inmiddels lijkt de VVD N-VA te verkiezen.
VVD, N-VA en MR hebben momenteel veel standpunten en prioriteiten gemeen. Anders valt buiten de boot. Toenadering tot D66 is misschien noodzaak. Helaas voor Anders. staat D66 in Nederland niet bekend om haar stabiliteit.
Pieter De Jonge
