Vanuit de Europese Unie zijn de laatste weken opvallende geluiden te horen. Bepaalde politici grijpen de oorlog in Oekraïne aan om te pleiten voor ‘meer Europa’. Europees Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen wil een verdragsherziening, Frans president Emmanuel Macron wil nieuwe, soepele samenwerkingsstructuren en Belgisch premier Alexander De Croo wil een Europees leger. En dan zwijgen we nog over de wenslijst van Guy Verhofstadt (Open Vld). Die golf van voluntarisme is opvallend. Maar tussen droom en daad staan wetten en praktische bezwaren. Hoe realistisch zijn de wensen van Macron en Von der Leyen? We vroegen het aan professor Hendrik Vos (UGent).
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Professor Hendrik Vos is directeur van het Centrum voor EU-studies aan de UGent. Hij is gespecialiseerd in Europese Politiek, Besluitvorming in de Europese Unie en Actuele vraagstukken van de Europese politiek. Hij begrijpt de frustraties rond de huidige situatie in de EU. “Toen we met de Europese integratie van start gingen, meer dan een halve eeuw geleden, moest alles met unanimiteit beslist worden. Al gauw werd duidelijk dat dit niet werkte”, aldus de professor. “Gaandeweg is die unanimiteitsregel in de meeste beleidsdomeinen vervangen door stemming bij meerderheid. Maar in sommige gevoelige domeinen zoals buitenlandse politiek en belastingen zitten we nog altijd vast met unanimiteit, en daar is het moeilijk om beslissingen te nemen. De crisissen tonen aan dat Europa daar dan kwetsbaar is, dreigt stil te vallen en niet kan reageren op allerlei ontwikkelingen.”
Unanimiteit nodig voor verdragswijziging
“Ten aanzien van Rusland lukt het voorlopig wel nog redelijk, maar iedereen is er zich van bewust dat het gauw ook weer kan foutlopen en we verzanden in interne discussies zonder dat er nog beslissingen worden genomen, omdat een of ander land de zaken blokkeert”, vervolgt Vos. “Dus rijpen de geesten wel en wordt er nagedacht over het loslaten van de unanimiteit, ook in zo’n gevoelig thema als buitenlands beleid.”
Professor Vos denkt echter dat een verdragswijziging niet voor morgen is. “De commissie ziet dat ongetwijfeld zitten, maar om zoiets te regelen, moet het verdrag dus gewijzigd worden. En daar is ook weer unanimiteit voor nodig. Sommige landen zien dat momenteel niet zitten. Dus we zijn er nog lang niet. Het wijzigen van de verdragen is altijd een slopende onderneming: de ene wil nieuwe spelregels op dit vlak, de andere op een ander vlak, en je moet dan finaal een grote packagedeal maken, waarbij iedereen met opgeheven hoofd de tafel kan verlaten.”
Gezond verstand
Over het burgerpanel is de professor wel positief. “De conferentie, waar dat idee dus ook uit opborrelde, heeft nog wel wat ideeën gelanceerd, die op zich allemaal al wel langer circuleerden”, legt hij uit. “Vaak haken ze wel in op wat het gezond verstand dicteert, en het is zeker niet zo dat het warm water is uitgevonden op de conferentie. Maar het kan natuurlijk ook geen kwaad om mensen uit verschillende lidstaten met elkaar in contact te brengen en samen te laten nadenken over toekomst van Europa en over hoe een en ander beter georganiseerd kan worden. Daar is de democratie altijd bij gebaat, zelfs al blijkt het in de praktijk een stuk ingewikkelder om de zaken ook te realiseren.“
CD&V wil af van veto
Ook CD&V lijkt de roep om meer Europese samenwerking te volgen. De Europese fractie laat weten dat “CD&V voorstander is van meerderheidsbeslissingen in plaats van eenparigheidsbeslissingen in de Raad”. De partij wil daarbij wel enkele blijvende uitzonderingen “zoals bijvoorbeeld in verband met cultuur en taalgebruik”.
Een verdragsherziening is daartoe noodzakelijk, meent CD&V, “zoals nog eens gebleken is uit onze steun voor de resolutie die vorige week door het Europees Parlement werd aangenomen met betrekking tot de Conferentie over de Toekomst van Europa. Wat de geselecteerde burgerpanels betreft zijn we inderdaad voorstander van meer betrokkenheid van burgers bij EU-beleid. Ook in dit verband steunde CD&V vermelde resolutie.”
N-VA minder positief
N-VA is een pak kritischer. De Europese fractie is niet onder de indruk van de roep om een verdragswijziging. “Onze kritiek richt zich in de eerste plaats op de COFEU, de conferentie over de toekomst van Europa, en de aanbevelingen tot verdragswijziging”, klinkt het. “N-VA stond van meet af aan negatief tegenover de toekomstconferentie zoals die opgezet werd. N-VA is de absolute verdediger van de representatieve democratie en gelooft niet in geselecteerde burgerpanels die niet representatief zijn en aan niemand verantwoording schuldig zijn. Het zijn trouwens de lidstaten die meesters zijn van de verdragen.”
“Actie nodig”
De Vlaams-nationalisten willen liever dat de focus ligt op wat er nu verkeerd loopt en zoeken naar concrete oplossingen binnen het huidige kader: “De EU heeft geen nood aan grote hoogmissen, maar moet meer dan ooit resultaten leveren, haar meerwaarde bewijzen. Zeker nu ze geconfronteerd wordt met diverse crisissen: pandemie, oorlog in Oekraïne, migratie, klimaatverandering en dreigende stagflatie. De topprioriteit moet nu zijn: veel meer investeren in onderzoek en ontwikkeling en digitalisering, de interne markt voltooien met een digitale markt, een kapitaalmarkt, een transportmarkt en een energiemarkt. Dat er een onaanvaardbaar gebrek is aan energie-interconnectiviteit, wat N-VA al jaren aanklaagt, is nu wel overduidelijk bewezen voor iedereen. De EU schiet schromelijk tekort om nieuwe handelsverdragen te sluiten en om een effectief migratiebeleid te voeren.”
“Het Verdrag van Lissabon is ‘future proof’ en volstaat om alle nieuwe uitdagingen te beantwoorden. Een verdragswijziging is niet aan de orde.Voor dat alles hebben we geen nieuwe hoogmis nodig, geen verdragswijziging, maar actie.”
Haha, Europa moet ons beschermen tegen crisissen zoals ‘de pandemie, oorlog in Oekraïne, migratie, klimaatverandering en dreigende stagflatie ‘ die sukkels(wel schandalig vet betaald) kunnen nog geen akkoord maken over de aanpassing van het zomer-winter uur.
Meer Europa. Voor mijn part wel. Maar dan rest de vraag : Om wat te doen? Meer ongebreidelde immigratie? Nog meer regelneverij? Meer aan banden legging van vrije meningsuiting? Meer schending van privacy? Meer zelfbediening? Meer missionariseringsdrang? Meer betutteling? Meer uitholling van Westerse waarden en normen? Meer ontkenning van onze Europese geschiedenis? Meer verontschuldigingen ten opzichte van regimes die dit niet verdienen? En nog meer van weg met onszelf. En laat ons niet vergeten, het in de steek laten van een land waarbij een Europees parlementslid het hoge woord is gaan voeren, die nu met zijn broek af staat en nog altijd bekend staat om zijn leugenachtigheid. Als dit parlementslid zo hoog wordt geacht door zijn collega’s. Dan denk ik hoe sterker dit Europa wordt hoe leugenachtiger en desastreuzer.