Kazachstan is een buur en belangrijke bondgenoot van Rusland. Eerder dit jaar stuurde Rusland veiligheidstroepen om rebellerende burgers in het gareel te dwingen. Het land heeft echter ook goede relaties met Oekraïne en dat zorgt voor diplomatieke moeilijkheden, want het besliste afgelopen weekend om een jaar lang geen wapens meer te exporteren. Dit in volle Oekraïneoorlog en ten midden van Westerse sancties tegen Moskou.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Kazachstan is een voormalige Sovjetrepubliek en heeft economische banden met Oekraïne én Rusland. Al van bij het begin probeert Kazachstan om geen kant te kiezen in het Oekraïense conflict en roept het op om een vredevolle oplossing te vinden. De Kazachse overheid gaf geen uitleg rond de beslissing om geen wapens uit te voeren.
Kazachstan heeft een aanzienlijke militaire industrie en produceert heel wat wapentuig gaande van boten, gepantserde en artillerievoertuigen, machinegeweren, nachtkijkers, granaten, torpedo’s en beschermende uitrusting. In de Russische pers en op Telegramkanalen verschenen de afgelopen tijd berichten dat Kazachstan wapens zou hebben uitgevoerd naar Oekraïne via derde landen. Daarbij wees men ook naar Britse inmenging.
Relaties niet zonder problemen
Alexandra Bykova, vicedirecteur van het departement statistiek bij het Weens Instituut voor Internationale Economische Studies en experte inzake Kazachstan legt uit dat er officieel weinig te vertellen valt over de zaak, aangezien de Kazachse overheid alles ontkent. “De relaties tussen Kazachstan en Rusland zijn nauw verweven, maar niet zonder problemen. 42,1 procent van de import in Kazachstan komt uit Rusland, dat is goed voor 9,1 procent van het BBP in 2021.” Enkel Belarus haalt hogere cijfers. “Omgekeerd gaat 11,5 procent van de export naar Rusland, op dit vlak is de afhankelijkheid niet zo sterk. President Takajev benadrukt altijd dat de samenwerking met Rusland, ook via multilaterale organisaties zoals bijvoorbeeld de Organisatie voor het Verdrag inzake Collectieve Veiligheid (CSTO), die na de protesten in januari nuttig was, zal worden voortgezet.”
“Langs de andere kant zijn er dit jaar voortdurend spanningen over het olietransport vanuit Kazachstan. Olie is een belangrijke bron van begrotingsinkomsten en een belangrijk exportproduct. Dit jaar zijn er al verschillende verstoringen van de olieproductie en -export geweest. De Kaspische pijplijn is voor Kazachstan een belangrijke olievervoersroute die over Russisch grondgebied loopt; de olie wordt in de haven van Novorossiysk in tankers geladen en Kazachstan heeft slechts zeer beperkte mogelijkheden om alternatieve routes te gebruiken om redenen van kosten en capaciteit, ook op de langere termijn.”
Pragmatisch
Bykova stelt vast dat Kazachstan zich al altijd heeft onthouden van steun aan de Russische invasie in Oekraïne. “Het land probeert elke betrokkenheid bij de Russische invasie in Oekraïne te vermijden en vast te houden aan zijn neutrale houding, samen met China en andere Centraal-Aziatische landen.” Ze wijst er op dat deze evenwichtige aanpak in overeenstemming is met zijn van oudsher pragmatisch multi-vector buitenlands beleid. “Officiële verklaringen hebben ook een strategie bevestigd om te voorkomen dat Kazachstan wordt gebruikt als achterdeur om sancties te omzeilen die aan Rusland zijn opgelegd, en de economie te beschermen tegen directe sancties.”
De economische realiteit, zoals de sterke aanwezigheid van Amerikaanse oliemaatschappijen op de markt, het feit dat tegen eind 2020 meer dan 75 procent van de directe buitenlandse investeringen afkomstig was uit de EU en de VS, en het grote aandeel van EU-landen in de totale export van Kazachstan (38,5 procent in 2021), dwingen het land in een positie van evenwichten. Bykova verwacht dan ook dat het land last zal hebben van de Russische economische achteruitgang, maar het zal evengoed kunnen profiteren van het uitblijven van sancties, gezien de neutrale houding en kan zelf blijven exporteren.
Opvallend, maandagochtend sprak president Tokajev zich ook uit tegen kernproeven. Op Twitter zei hij: “Het heilige land van Kazachstan heeft enorme schade opgelopen door de atoomproef. Zo’n tragedie mag nooit meer gebeuren. Kazachstan houdt zich altijd strikt aan de principes van nucleaire veiligheid.” Sommigen zien er een signaal in naar Rusland, dat eerder wel al dreigde met kernwapens in het conflict met het Westen.
