Op 2 oktober vinden er verkiezingen plaats in Brazilië. Het is momenteel een tweestrijd tussen huidig president Jair Bolsonaro en de socialist Luiz Inácio Lula da Silva, de oud-president die naar de gevangenis moest omwille van een gigantisch corruptieschandaal.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De verkiezingen in Brazilië krijgen veel aandacht. Het Latijns-Amerikaanse land met meer dan 156 miljoen kiezers is een van de grootste democratieën in de wereld en het leidende land op het eigen continent. In oktober stemt men voor gouverneurs en vicegouverneurs van de staat, wetgevende vergaderingen van de staat en de federale wetgevende kamer van het district. Men gaat er naar een soort ‘moeder der verkiezingen’. De toon is scherp en beide kandidaten zeggen elkaar een existentiële bedreiging voor de democratie te vinden.
Als we de peilingen mogen geloven, staat Lula stevig op kop. Genial/Quaest meldt dat Lula 13 procentpunten voor zou staan op zijn patriottische tegenstander. Lula zou 46 procent halen in de eerste ronde, terwijl Bolsonaro momenteel rond de 34 procent schommelt. Maar die laatste heeft al meermaals laten blijken dat hij weinig vertrouwen heeft in het kiessysteem, dat volgens hem de deur opent voor fraude en vervalsingen.
Net zoals op veel andere plaatsen is de economie een belangrijk thema in de verkiezingen. De overheid gaf ook hier veel geld uit als reactie op de coronapandemie. Daarebboven kwamen de schokken van de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne. De inflatie is hoog en ook de consumentenprijzen zijn fel gestegen. De middenklasse lijdt hieronder. Voedsel en brandstof zijn enorm duur. Toch is het bruto binnenlands product (bbp) meer gestegen dan verwacht.
Bolsonaro
Bolsonaro kan zich beroepen op een degelijk economisch parcours en zijn strijd tegen de corruptie, die endemisch was onder de socialisten. Het was een gigantisch corruptieschandaal dat aan de basis lag van zijn overwinning 4 jaar geleden. Bolsonaro haalt vooral stemmen bij evangelische christenen, een sterk groeiende groep, mensen die het leger en de politie steunen, zakenlui, boeren en de middenklasse. Daarnaast liet hij zich de vorige keer onderscheiden door een uitgekiende campagne op sociale media, waarmee hij de traditionele poortwachters in de media kon omzeilen.
Bolsonaro heeft de belastingen en tarieven verlaagd, het leger en het wapenbezit versterkt en federale agentschappen zoals Ibama, het Braziliaanse orgaan dat toezicht houdt op het milieu, verzwakt. Hij heeft zijn regering ook gevuld met leden van het leger, die dubbel zoveel posten bekleden als onder de vorige regering. Vrijheid werd een stuk ruimer ingevuld. Hij liet zich ook onderscheiden door zijn verbale agressie, wat hem de titel “Trump van de tropen” opleverde.
Bolsonaro heeft zijn belangrijkste tegenstander bestempeld als een crimineel en een dief door de aandacht te vestigen op de tijd die Lula in de gevangenis doorbracht wegens corruptie. Bolsonaro portretteert Lula ook als een communist en beweert dat zijn verkiezing ertoe zou leiden dat Brazilië in de voetsporen van Venezuela treedt. Wel leerde hij van Lula door geldtransfers naar arme Brazilianen te regelen.
(Lees verder onder de tweet.)
Lula
De grote concurrent, Luiz Inácio Lula da Silva, wil weer aansluiten bij zijn oud beleid, dat duurde van 2003 tot 2010. Lula maakte zich populair met dure sociale programma’s, maar die werden betaald met de opbrengsten van dure grondstoffen in die periode. Het is dan ook de vraag of Lula dat in tijden van economische moeilijkheden kan herhalen.
Bij zijn vertrek gaven peilingsbureau’s aan dat de kiezer zijn beleid in grote mate goedkeurde. Maar zijn beleid staat achteraf gezien in het licht van enkele zware schandalen. Zo is er het Mensalão-schandaal. Daarbij werden parlementairen omgekocht met grote maandelijkse bedragen. Deze werden betaald via doorgesluisde advertentiebudgetten van staatsbedrijven. Veel belangrijke adviseurs van president Lula namen ontslag, terwijl verschillende afgevaardigden voor de keuze stonden om af te treden of uit het Congres te worden gezet. Toch werd Lula zelf in 2006 herkozen. Het schandaal leidde ook tot onbewezen beschuldigingen van illegale campagnebijdragen van Cuba en de Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia en politieke connecties met de moord op Celso Daniel, burgemeester van de stad Santo André.
Socialistische schandalen
In 2014 kende de economie een krimp en gingen de uitkeringen naar beneden. Lula had Dilma Roussef gekozen als presidentiële opvolger, maar zij ging ten onder aan antisocialistische sentimenten, samen met het uitbarsten van het Car Wash corruptieschandaal, het grootste corruptieonderzoek in de geschiedenis van het land. Het was oorspronkelijk een witwasonderzoek, maar al snel groeide het uit tot een corruptieschandaal waarin gans de politieke en economische top van het land verwikkeld was. Onderzoekers hebben enkele bekende politici aangeklaagd en gevangengezet, waaronder de voormalige presidenten Fernando Collor de Mello, Michel Temer en Luiz Inácio Lula da Silva.
Het schandaal leek de straffeloosheid van politici en bedrijfsleiders en de structurele corruptie in het politieke en economische systeem, die tot dan toe hadden geheerst, ter discussie te stellen. Het onderzoek kreeg echter een knauw toen bleek dat de openbaar aanklager vooringenomen zou zijn geweest. Ook zouden niet alle beroepsmogelijkheden zijn uitgeput vooraleer Lula naar de gevangenis werd gestuurd. Daarom werd hij vervroegd vrijgelaten.
Ondertussen volgt de oud-president een andere politieke lijn. Hij probeert meer centrumkiezers te bereiken en ook hij mikt op de evangelische stem. Toch blijven de armsten in het land zijn grootste achterban. Ook de bewaring van het Amazonewoud staat hoog op de agenda. De ontbossing onder Bolsonaro nam weer de hoogtes uit het verleden aan, iets wat velen liever niet zien. Ook in het Westen komt daar veel kritiek op. Eerder vielen westerse leiders Bolsonaro aan rond bosbranden, al is de waarheid genuanceerd.
(Lees verder onder de tweet.)
De rest
Naast de twee bovenvermelde zijn er nog enkele andere kandidaten. Twee van hen – voormalig gouverneur en minister van Financiën Ciro Gomes (Braziliaanse Arbeiderspartij) en senator Simone Tebet (Braziliaanse Democratische Beweging) – peilen boven de 10 procent in geaggregeerde peilingen. Zij mikken op het centrum en willen ook weg van de gepolariseerde toon die Lula en Bolsonaro hanteren. Ze lijken echter te ver achter te staan om een verschil te maken.
Op 2 oktober zullen de Brazilianen ook 27 van de 81 senatoren en alle 513 leden van de Kamer van Afgevaardigden selecteren. Het Braziliaanse Congres is een machtige speler in de politiek van het land, na Rousseff te hebben afgezet en een groot deel van Bolsonaro’s agenda te hebben geblokkeerd. Het parlement laat zich traditioneel typeren door een veelheid aan partijen en ideologische kampen, onder meer dankzij een lage kiesdrempel.
