Pakistan is voor de VS altijd een onbetrouwbare bondgenoot geweest, en nu heeft dat land een nieuwe oorlog tegen de Taliban ontketend. Op eigen houtje? Of op verzoek van China?
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Het maoïstische, antireligieuze China dat een culturele genocide pleegt op de Oeigoerse moslims en het streng-islamitische Pakistan hebben een tegennatuurlijke, maar heel hechte alliantie die in de eerste plaats tegen India gericht is. Slechts twee van de vele voorbeelden om dat te onderbouwen: atoomwapens en gevechtsvliegtuigen; belangrijker en substantiëler dan verdragen en diplomatieke contacten.
Vliegtuigen
Er zijn heel veel luchtmachten die nog verouderde Chinese gevechtsvliegtuigen in dienst hebben, meestal imitaties van types uit het Sovjettijdperk. Maar er zijn slechts heel weinig landen die moderne Chinese toestellen aankopen. Zelfs na de ineenstorting van de Russische export van gevechtsvliegtuigen – en eigenlijk van zowat alles – zijn de Chinezen er niet in geslaagd dat gat in de markt te dichten. Niet zozeer omdat men de technologie van die toestellen niet vertrouwt – dat is een andere discussie –, maar men vertrouwt de Chinezen niet.
Anders dan bij laagtechnologische wapens hangt aan de levering van moderne gevechtsvliegtuigen een heel lange ‘staart’ vast. Men moet kunnen rekenen op jarenlange trainingsfaciliteiten, upgrades van de elektronica en leveringen van reserveonderdelen. Westerse leveranciers, als echte kapitalisten, proberen in dat opzicht hun cliënten te vriend te houden. Er worden soms politieke stokken in de wielen gestoken, maar gemiddeld genomen respecteren westerse wapenfabrikanten en regeringen hun contracten. De Chinezen doen dat niet.
Tijdens zijn ambtstermijn (2016-2022) overwoog de Filipijnse president Duterte over te stappen van Amerikaanse naar Chinese wapens… Dat had misschien kunnen lukken. Maar de Chinezen konden het niet laten: ze ruïneerden hun eigen kansen op goede defensiecontracten door een reeks incidenten met de Filipijnse marine en kustwacht te organiseren om hun aanspraken op Filipijnse zeezones kracht bij te zetten. Vele andere landen die Chinese wapenaankopen overwogen, keken toe en trokken hun conclusies…
De Amerikanen hebben hiervan overigens optimaal gebruikgemaakt om andere landen ervan te weerhouden Chinese gevechtsvliegtuigen te kopen. Soms kunnen zij wél goede diplomaten zijn. Pakistan was de enige belangrijke uitzondering. Het kocht niet alleen hypermoderne Chinese JF17 Thunder-gevechtsvliegtuigen, het produceerde die zelfs op eigen bodem in samenwerking met China en het mocht ze zelfs doorverkopen aan Azerbeidzjan. Dat zegt iets de hechte banden met China.
Atoomwapens
Ook de technologie voor de Pakistaanse raketstrijdkrachten is Chinees, zowel wat betreft de motoren als de vaste brandstof. Ook de technologie voor de ontwikkeling van Pakistaanse kernwapens – onder de neus van de het Internationaal Atoomagentschap (IAEA)! – was vooral aan China te danken. Dat leverde de bouwplannen voor de kernkoppen. Maar ook Noord-Korea, Duitsland, Nederland en zelfs België via de KU Leuven droegen hun technologische steentje bij. Hoe ook een klein land… zo’n grote stommiteiten kan uithalen.
Oude Taliban
Het is een hardnekkig misverstand dat de Taliban voortkomen uit de verzetsbewegingen die tijdens tegen de Sovjet-Afghaanse oorlog (1979-1989) tegen het Rode Leger vochten. De Taliban zijn pas in 1994 opgericht, toen de Sovjets al lang vertrokken waren en het land verscheurd werd door elkaar bestrijdende fracties. De Taliban waren toen slechts een van die vele fracties die vooral rekruteerden uit de honderdduizenden Afghaanse vluchtelingen in Pakistan. Dankzij de steun van Pakistan slaagden zij erin een groot deel van Afghanistan te veroveren.
Oude verzetsbeweging
Alleen in het noorden controleerde één echte oude verzetsbeweging, de Noordelijke Alliantie, nog steeds een stuk grondgebied. De Taliban was een creatie van de Pakistanen en een instrument waarmee ze de controle kregen over Afghanistan zonder zelf troepen te moeten inzetten. Toen Osama bin Laden vanuit het door de Taliban – en dus de facto ook door Pakistan – gecontroleerde Afghanistan de aanslagen van 11 september pleegde, waarna een door de VS geleide coalitie Afghanistan bezette, controleerden de Taliban controleerden geen enkele stad meer. Maar ze konden nog in vele gebieden terreur zaaien, vooral dankzij hun bases en rekruteringsgebieden langsheen de Afghaanse grens… op Pakistaanse grondgebied. De Pakistaanse regering, nochtans officieel een bondgenoot van de VS, kneep welwillend een oogje dicht en deed… niets. Toen Osama bin Laden uit zijn grot in Tora Bora kon ontsnappen, werd hij naar Pakistan gesmokkeld, waar hij pas negen jaar later werd ontdekt.
Niet in een grot of een schuilplaats in de bergen, maar in een villa in de stad Abbottabad. De Pakistanen beweerden dat ze van niets wisten – wat ondenkbaar was. Maar de Amerikanen… geloofden hen. Zo verblind waren zij door hun oude bijgeloof dat Pakistan een bondgenoot was. Dat alles maakt het volkomen onlogisch dat zij nu diezelfde Pakistanen als neutrale bemiddelaars beschouwen in hun onderhandelingen met Iran. Onlogisch, maar niet onverwacht. De Amerikaanse diplomatie zit al bijna tachtig jaar verstrikt in de Pakistaanse illusie. Ze leren het nooit.
Nieuwe Taliban
Maar voor Pakistan kwam de wrekende rechtvaardigheid later, zoals altijd bij moslims, want een deel van de Talibanbeweging scheurde zich af van de hoofdstroom en keerde zich tegen zijn Pakistaanse meesters. Pakistan had het monster verwekt en nu baarde dat een even monsterlijke dochter, die zich Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP) noemde. Pakistan was al een fanatiek-islamitische staat, maar de TTP vond dat het nog radicaler moest. Zij stichtte een eigen kalifaat binnen Pakistan en begon een wrede heilige oorlog tegen de Pakistaanse staat, met bomaanslagen, zelfmoordterroristen en sektarische moorden, zowel op militairen als burgers. TTP’ers zijn soennieten, dus ook mensen en moskeeën van sjiieten en andere islamitische minderheden werden als legitieme doelwitten beschouwd.
En opnieuw in een patroon dat zo oud is als de islam zelf, sloten de meeste extremistische groepen die zelfs Pakistan te gematigd vonden, zich enthousiast aan bij dat kalifaat. In een spiegelbeeld van wat er tijdens de vorige Afghaanse oorlogen was gebeurd, kreeg het kalifaat van de TTP ook steun vanuit hetzelfde berggebied langsheen de grens met Afghanistan, maar vanuit bases aan de Afghaanse kant en met enigszins gecamoufleerde steun van de Taliban-regering in Kaboel. De ironie van de geschiedenis… Om maar een idee te geven: in 2009, toen de TTP werd gesticht, vielen er alles samen in Pakistan zelf 11.317 doden, burgers en militairen samengeteld. Dat daalde geleidelijk tot slechts 365 doden in 2019. Dat was dus een ‘rustig’ jaar. Maar toen kregen ze weer een aanval van geloofsijver en de jaarlijkse score steeg tot 4.001 doden in 2025.
Openlijke oorlog
Maar plots, in heel korte tijd, escaleerde dat eind februari tot een echte oorlog. Sommigen stellen het begin van de oorlog op 21 of 27 februari. In alle geval vóór het begin van de Amerikaans-Israëlische operaties tegen Iran. Hoewel het natuurlijk mogelijk is dat de Chinese en/of Pakistaanse inlichtingendiensten al eerder wisten wat er – bijna letterlijk – in de lucht hing. Maar of er een rechtstreeks verband is met de oorlog in Iran en/of met China, is voorlopig nog niet duidelijk. Ja, er waren in korte tijd drie zware aanslagen geweest die voor de Pakistanen een breekpunt waren.
Op 26 februari blies een zelfmoordterrorist zichzelf op in een sjiitische moskee in de hoofdstad Islamabad. Er vielen 31 doden en 160 gewonden. Op 16 februari werden bij een zelfmoordaanslag op een controlepost van elf militairen en één kind gedood. Op 21 februari stortte alweer een zelfmoordterrorist zich met een motorfiets vol explosieven op een militair voertuig. Eén soldaat en één kolonel werden gedood. De Pakistanen geven geen moer om mensenlevens, maar een kolonel, dat is natuurlijk een ernstige zaak. Er waren al eerder zulke aanslagen geweest, maar nooit zoveel in zo’n korte periode. Misschien was dit de druppel die de emmer deed overlopen. Ja, op papier zijn de Afghanen niet opgewassen tegen het Pakistaanse leger. Maar Afghanistan heeft in de gedaante van de TTP een enorme, meedogenloze, goed georganiseerde vijfde colonne in het hart van Pakistan. Leid hier niet uit af dat ik duim voor de Taliban. Laat de Pakistanen en de Afghanen elkaar maar afmaken. Dan stichten ze nergens anders onheil.
Onbetrouwbaar
Momenteel zijn er in Saoedi-Arabië 13.000 Pakistaanse militairen van de landmacht gestationeerd en 18 Pakistaanse JF-17 Thunder-gevechtsvliegtuigen. Daarnaast zijn er ook 10.000 militaire instructeurs en adviseurs in het land. Ook in Qatar verblijven 650 Pakistaanse militairen. De Pakistanen hebben met hun luchtafweer een groot aantal Iraanse drones en ballistische raketten onderschept. Dat zou allemaal goed en wel zijn voor een anti-Iraanse coalitie… als de Pakistanen betrouwbaar waren. Maar net zoals Qatar zelf zijn zij meesters in het dubbelspel.
Als ik de adviseur was van de Saoedische koning – er is heel weinig kans dat dat ooit gebeurt, maar áls het gebeurde –, dan zou ik hem aanraden de Pakistanen na de oorlog zo snel mogelijk terug naar huis te sturen, eventueel met een gouden handdruk, en om intussen een betrouwbaar gardekorps in te huren of te rekruteren om het koninklijk paleis te bewaken. Nee, niet onder bevel van een broer, een zoon, een kleinzoon of een neef. Uwe Majesteit, Behoeder van de Twee Heilige Moskeeën, heeft u ook maar één familielid dat niet zélf koning zou willen worden als de Pakistanen hem uw hoofd op een schoteltje aanboden?
