De bekende fiscalist en professor aan de VUB Michel Maus choqueerde onlangs op X (het voormalige Twitter). Hij zou vrouwonvriendelijk en suggestief gepost hebben over het aantal vrouwelijke studenten in de Rechtenstudies en andere opleidingen. De cijfers bevestigden alleen een trend die al jaren bekend was uit rapporten van de VLIR, de KU Leuven en de UGent. Al deze cijfers dateren uit de periode 2020‑2025. Maus had het over de inschrijvingen in 2026.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Michel Maus (1970) is een Belgisch advocaat, rechtsgeleerde en hoogleraar fiscaal recht. Hij is vooral bekend als fiscaal expert en commentator in de media. Dat gaf zijn post extra aandacht.
Michel Maus schreef: “Ondertussen aan de Faculteit Rechten: Mannen gezocht! Bij de start van het nieuwe academiejaar moeten we toch eens stilstaan bij de genderdiversiteit van bepaalde opleidingen. Aan de VUB is het aantal rechtenstudenten voor het zoveelste jaar op rij terug gestegen. Maar de vaststelling is ook dat de studentenpopulatie voor 75 procent uit vrouwelijke en 25 procent mannelijke studenten bestaat.”
Meteen voegde hij er de eigen conclusie aan toe: “De magistraten, notarissen en advocaten van morgen zullen dus overwegend vrouwen zijn.” Waarop hij de ongemakkelijke vraag poneerde en zelf beantwoordde: “Is dat een probleem? Neen dat is geen probleem, maar eerder een opmerkelijke statistiek.”
Subtiele verschillen
Maus wees erop dat internationaal onderzoek bijvoorbeeld al heeft aangetoond dat de verschillen in beoordeling tussen mannelijke en vrouwelijke magistraten zeer beperkt is en enkel in gendergerelateerde dossiers (seksueel strafrecht en familierecht) tot subtiele verschillen kan leiden.
Welke zijn die subtiele verschillen? Een zoektocht op Google Scholar leert dat de belangrijkste artikels al dateren van 1989. Een boek uit 2013 getiteld Gender and Judging liet dertig auteurs uit 15 landen aan het woord. Een harde conclusie stond er niet in. Dit jaar verscheen Does the sex of judges matter? Analysis of sentencing in sex crimes in Spain.
De samenvatting van dat artikel gaf deze uitleg: “Het geslacht van de rechter is een niet-juridische factor waarvan het belang ligt in het algemeen erkende historische verschil tussen de rollen van mannen en vrouwen in de samenleving, wat kan leiden tot aanzienlijk uiteenlopende standpunten en verschillen in de uitkomst van gerechtelijke procedures, met name in zaken die verband houden met seksueel geweld. Er bestaat echter geen consensus over het effect van geslacht op de strafmaat.”
De Spaanse onderzoekers besloten: “De bevindingen tot nu toe lopen inderdaad sterk uiteen, waardoor een grondiger onderzoek naar dit onderwerp des te noodzakelijker is. Deze studie is gebaseerd op een kwantitatieve analyse van vonnissen die tussen 2019 en 2020 zijn uitgesproken door provinciale rechtbanken in Spanje.”
Merkwaardig
Een ander artikel uit 2024 met de titel Gender biases in legal decision-making: an exploration of judicial and public perceptions across multiple offences ging over rechtenstudenten en hun perceptie afhankelijk van het geslacht van de dader bij seksuele delinquentie. De conclusie was dat toekomstige advocaten wel degelijk verschillend keken. Ze registreerden een merkwaardige goedkeuring die mannen schenken aan vrouwen die zich illegaal seksueel gedragen ten opzichte van jonge mannen. Volgens de Poolse auteurs in Criminal Psychology leverde hun artikel “waardevolle informatie op voor het inzicht in de manier waarop vooroordelen op basis van geslacht juridische uitspraken en besluitvormingsprocessen kunnen beïnvloeden”.
Andere onderzoekers van de universiteit van Barcelona schreven over “The effect of judges’ gender on decisions regarding intimate-partner violence”. Intrafamiliaal geweld dus en de vooroordelen afhankelijk van het geslacht van de rechters. Hun conclusie was: “Meer ervaren vrouwelijke rechters zijn eerder geneigd beschermingsbevelen uit te vaardigen dan hun mannelijke collega’s wanneer de werkdruk hoog is.” Een conclusie met mitsen en maren dus.
Hoe zit het met die genderkloof of genderdiversiteit aan de universiteiten?
De cijfers van de Vlaamse overheid zijn recent, maar niet zo recent. Aan de Vlaamse universiteiten zijn er meer vrouwelijke dan mannelijke studenten: in het academiejaar 2021‑2022 waren er 73.796 vrouwelijke inschrijvingen tegenover 59.325 mannelijke, wat neerkomt op ongeveer 56 procent vrouwen en 44 procent mannen. Die cijfers komen uit de officiële Vlaamse publicatie Hoger Onderwijs in Cijfers (academiejaar 2021‑2022). Deze verhouding is stabiel in de bredere trend: ook in 2020‑2021 was het aandeel vrouwen al hoger (70.985 vrouwen op 129.092 totaal).
Volgens de KU Leuven zit het grootste scheefgroeien in twee clusters: ingenieurs- en informaticaopleidingen, met soms 80–90 procent mannen, en pedagogiek, psychologie en aanverwante sociale studies, met vaak 75–96 procent vrouwen.
De UGent publiceerde eveneens statistieken. Daar zien ze typische mannenstudies en typische vrouwenstudies. De mannen zijn overvloedig aanwezig in techniek en informatica. Bij burgerlijk ingenieur zijn er amper 17 procent vrouwen. Bij industrieel ingenieur (informatica, industrieel ontwerpen) noemen ze de instroom van meisjes expliciet “zeer laag”. In verwante informatica-opleidingen ligt het aandeel vrouwen vaak onder de 10–15 procent.
Eigenlijk is dit niet uitzonderlijk. Dit is trouwens ook zo in Nederland waar de Universiteit Utrecht aangaf dat bij pedagogische wetenschappen de verhouding “extreem scheef” zit. Het gaat dan om 3 à 4 jongens op ongeveer 280 meisjes. Omgerekend 1 tot 2 procent mannen. Bijvoorbeeld 14 mannen tegen 262 vrouwen in een bachelorjaar. Bij psychologie tellen ze in Utrecht circa 25 procent mannen en 75 procent vrouwen.
Opvallend genoeg is dit ook het geval bij geneeskunde met ongeveer 31 procent mannen en 69 procent vrouwen. En zelfs bij sociale wetenschappen in de breedste zin. Daar is de verhouding 78 procent vrouwen met zoals hoger reeds vermeld uitschieters zoals pedagogiek waar tot 96 procent vrouwen studeren.
De conclusie is dat het een Europees fenomeen is. Dit valt op te maken uit de Europese statistieken van Eurostat. Aan de Belgische universiteiten zijn mannen duidelijk in de meerderheid in STEM-opleidingen. STEM is de afkorting voor Science, Technology, Engineering and Mathematics.
Een uitzondering vormen biologie, biochemie en bio-ingenieurswetenschappen waar de vrouwelijke afgestudeerden rond de 40 procent liggen.
Vrouwen zijn oververtegenwoordigd
Het Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse (BISA) beweerde in 2018 al dat in België vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in wetenschappelijke, technologische, ingenieur en wiskundige (STEM) opleidingen van het hoger onderwijs. België scoort hier als een van de slechtste leerlingen van de OESO-klas.
De recentste cijfers dateren hier van 2024. 28,4 procent van de STEM-afgestudeerden in het tertiair onderwijs (universiteiten en hogescholen) was vrouw. In 2021 was dat 27,4 procent. Er is met andere woorden geen significante verandering. Het EU-gemiddelde was 33,6 procent. Van de Europese landen doen Griekenland, Roemenië, IJsland, Montenegro, Bosnië en Servië het aanzienlijk beter met gemiddelden tussen de 40 en de 50 procent vrouwen.
Wanneer men de vraag stelt naar de oorzaken is het antwoord pijnlijk. De ondervertegenwoordiging van vrouwen in Belgische STEM-opleidingen heeft waarschijnlijk geen enkele aanwijsbare oorzaak, maar ontstaat uit een combinatie van studiekeuzes, verwachtingen en de manier waarop STEM-opleidingen en beroepen worden ervaren.
Een andere typische uitleg is dan dat jongens hun prestaties gemiddeld vaker overschatten en als moeilijker ervaren opleidingen aanvatten, terwijl meisjes bij vergelijkbare prestaties voorzichtiger zijn in hun studiekeuze.
De Europese Commissie wijst erop dat genderstereotypen al vroeg de belangstelling en studiekeuzes beïnvloeden. Wat eigenlijk haaks staat op de voorgaande geopperde verklaringen.
Bij rechtenstudies is het beeld grotendeels omgekeerd in vergelijking met STEM-richtingen. Vrouwen zijn in België duidelijk in de meerderheid. Opvallend detail daarbij is dat bijna de helft van de vrouwen die als advocaat begonnen, na tien jaar niet langer de toga droegen. Bij mannen was dat slechts 28 procent. Wat de provocatieve bewering van Maus dan weer geheel ondergraaft.
De rechtenstudies leiden voor vrouwen dus vaak naar andere jobs dan magistraten of advocaten. Bijvoorbeeld de bureaucratische compliance manager of contract manager. De recentste versie van die studie verscheen bij Robert Walters “The legal labour market in Belgium: trends and salary developments for 2026”. Die studie ging over 2025 en gaf vooral gegevens over verloning. De verdeling naar geslacht onder de juridische profielen bedroeg in 2025 62 procent vrouwen tegenover 38 procent mannen. Geheel in lijn met de genderdiversiteit bij de studiekeuze. Een kijkje op de brutolonen verklaart misschien meer.
