Nadat Rusland een onbetrouwbare partner bleek te zijn, ging de Europese Unie op zoek naar andere leveranciers voor energie. Het kwam daarbij opmerkelijk genoeg uit bij Azerbeidzjan. Nochtans lijkt dat ook niet bepaald een modeldemocratie te zijn. De oude-Sovjetrepubliek doet op veel vlakken denken aan Rusland zelf.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Europees Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen deelde het nieuws gisteren op haar Twitteraccount. “De EU wendt zich tot betrouwbare energieleveranciers. Azerbeidzjan is er daar één van. Met de overeenkomst van vandaag verbinden we ons ertoe de zuidelijke gascorridor uit te breiden, om de gastoevoer van Azerbeidzjan naar de EU te verdubbelen. Dit is goed nieuws voor onze gasvoorraad deze winter en daarna.”
(Lees verder onder de tweet.)
Concreet verdubbelt de EU de gasinvoer uit Azerbeidzjan de komende jaren. Vorig jaar importeerde de EU nog 8,1 miljard kubieke meter gas uit het land. Volgend jaar zou dat 12 miljard moeten zijn en tegen 2027 zelfs 20 miljard. Dat moet een deel van het wegvallen van het Russisch gas compenseren. Ook maken de EU en Azerbeidzjan de belofte om zich op groene, hernieuwbare energie te richten.
Betrouwbaar?
De samenwerking met het land lijkt echter weinig evident. İlham Əliyev is al sinds 2003 aan de macht en hij is de zoon van de vorige president. Dat kan een teken aan de wand zijn van het eerder bescheiden democratische karakter van Azerbeidzjan. Bovendien voerde het land heel recent nog zélf een gewelddadige agressieoorlog in het Armeense betwiste gebied Nagorno-Karabach, waar het grote stukken land innam die door Armeniërs bewoond waren.
Professor Bernard Coulie (ULB) is gespecialiseerd in de regio, al mag hij Azerbeidzjan zelf niet in, omdat hij Nagorno-Karabach in het verleden bezocht en hij naar normen van het regime van de Azeri’s heulde met de vijand. Hij wijst erop dat het inderdaad een moeilijke keuze is voor de Euopese Unie tussen enerzijds de waarden die het aanhangt en wil uitdragen, zoals rond mensenrechten, democratie en vrije meningsuiting enerzijds en de harde realpolitiek anderzijds. “Azerbeidzjan is al langer partner in het Europees nabuurschapsbeleid. In het oosten draait dat beleid rond zes landen: Oekraïne, Moldavië, Wit-Rusland, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan. De EU wil er de welvaart, stabiliteit en veiligheid versterken en promoot democratie, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten. In het geval van Azerbeidzjan lijken die inspanningen echter weinig tot geen effect te hebben.”
De professor wijst op de harde geopolitieke belangen. “De gaspijpleiding loopt niet door Rusland, maar gaat langs Georgië en Turkije, twee landen die bij de EU willen, en zo naar Griekenland. Bovendien kent Azerbeidzjan al langer zeer goede relaties met Oekraïne. In die optiek is verdere samenwerking met de EU in de huidige omstandigheden logisch.” Maar in Armenië, een land dat een veel grotere democratische traditie heeft, kost de zet toch wel geloofwaardigheid. “Zij kunnen zich benadeeld voelen.”
Mensenrechten
Mensenrechtenorganisaties zijn bijzonder kritisch over het regime in Azerbeidzjan. Human Rights Watch benadrukt hoezeer de regering critici onderdrukt. “Onafhankelijk activisme, kritische journalistiek en politieke oppositie zijn quasi onmogelijk”, zo staat te lezen op de website. Daarbij geeft het ook aan dat “internationale partners er niet in gelukt zijn om condities in te stellen die zullen zorgen voor een verbetering van de rechten bij verdere samenwerking.”
Amnesty International velt hetzelfde oordeel. Bij die organisatie stelt men vast dat er heel wat mensenrechtenschendingen zijn gebeurd in de oorlog van 2020 tegen Armenië, maar daar geen rekenschap voor was. Critici worden vervolgd en vreedzame protesten worden uit elkaar geslagen. In een reactie aan PAL NWS laat Eve Geddie, voorzitter van Amnesty International in de EU, weten dat “de Europese Unie in zijn strategie om alternatieve energiebronnen uit het buitenland te verzekeren, moet opletten om niet de fouten uit het verleden te herhalen door zorgen rond mensenrechten opzij te schuiven. De agressie van Rusland tegen Oekraïne dient als een waarschuwing dat repressieve en onverantwoordelijke regimes zelden betrouwbare partners zijn”. Geddie benadrukt dat “het nastreven van kortetermijndoelstellingen ten koste van de mensenrechten een recept voor rampspoed is. Mensenrechten en steun voor het maatschappelijk middenveld moeten centraal staan bij de onderhandelingen over de nieuwe alomvattende overeenkomst tussen de EU en Azerbeidzjan”, besluit ze.
Lees ook:
