De Europese Commissie wil minder afhankelijk zijn van Russische olie en gas. Daarvoor zet het hard in op de zogenaamd groene energie. Maar daarvoor heeft men nood aan zeldzame grondstoffen zoals lithium, kobalt en grafiet. De ontginning van die grondstoffen is vandaag vaak bijzonder vervuilend. De EU wil dat verhelpen door zelf een deel van de ontginning voor de eigen rekening te nemen.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Veel essentiële onderdelen in elektrische wagen en van windmolens worden gemaakt door zeldzame aardmetalen die ontgonnen worden in slechte omstandigheden voor mens en milieu. De Europese Unie denkt er nu aan om meer van die grondstoffen in eigen regio te ontginnen om zo minder afhankelijk te zijn van bepaalde landen en de vervuiling binnen de perken te houden. De plannen zijn echter nog steeds in een embryonale fase.
Vraag vervijfvoudigt
De verwachting is dat tegen 2030 de vraag naar zeldzame aardmetalen voor windturbines binnen de EU zal vervijfvoudigen. Het aanbod zou dit niet kunnen volgen. De vraag naar lithium zou tegen 2050 zelfs 60 keer hoger liggen dat de consumptie vandaag. In die omstandigheden afhankelijk zijn van derde landen is niet wenselijk, beseft de EU, maar het zelf doen opent het debat over mijnbouw, verwerking, verfijning en recyclage binnen Europa, waar de milieunormen streng zijn. Zo is men er nog steeds niet in geslaagd de lithium-mijn van Barroso, in Portugal te openen. In plaats van het voorziene 2020, mikt men nu op 2026.
De EU werkt daarom aan een wetgeving rond grondstoffen om snellere productie in de EU mogelijk te maken en aan plannen om bepaalde grondstoffen uit producten zoals oude gsm batterijen te hergebruiken. Men kijkt ook naar de invoer uit andere regio’s dan vandaag, want de EU is sowieso niet in staat om de vraag naar zeldzame aardmetalen te beantwoorden. Het kijkt nu naar meer democratische partnerlanden zoals Australië en Chili.
Beleid al ouder
Het lijkt alsof de Commissie pas erg laat in actie schiet, maar de Commissie zelf nuanceert. Een medewerker bij de Europese Commissie van het directoraat-generaal energie wijst er op dat de EU al sinds 2008 een beleid heeft rond grondstoffen, het Raw Material Initiative (RMI). Dat heeft drie peilers: Eerlijke en duurzame grondstoffenvoorziening vanuit de wereldmarkten, duurzame grondstoffenvoorziening binnen de EU, efficiënt gebruik van hulpbronnen en levering van ‘secundaire grondstoffen’ via recylage. Er was reeds vroeg aandacht voor internationale samenwerking en er waren reeds regelmatige momenten van evaluatie.
In 2020 kwam er een geactualiseerde beoordeling van de mate van belangrijkheid van grondstoffen voor technologieën en toepassingen die in de toekomst nodig zijn, met een actieplan van 10 punten, variërend van maatregelen om de circulariteit te verbeteren tot het bevorderen van diversificatie van het aanbod met derde landen via strategische partnerschappen. Ook de geografische prioriteiten werden in het actieplan vastgesteld. De Europese Commissie is sindsdien bezig met de uitvoering van het actieplan, bijvoorbeeld door de voltooiing van strategische partnerschappen, bv. met Canada en Oekraïne. Andere partnerschappen zitten in de pijplijn.
ESG
Een van de peilers van partnerschappen zijn milieu-, sociale en governancecriteria (ESG-criteria). Via deze pijler werken de EU en het partnerland samen om de ESG-normen wereldwijd, in de EU en in het partnerland te versterken. De Comissie zegt dat het nu vooral het lopende EU-beleid en de lopende maatregelen intensifieert. Het claimt een hoog niveau van milieubescherming met inbegrip van projecten die een circulaire economie en een efficiënt gebruik van hulpbronnen bevorderen. Duurzaamheid was al verankerd in het actieplan, zo zegt de medewerker, in het kader van de mondiale duurzame ontwikkelingsdoelstellingen.
In 2021 trad een verordening in werking rond conflictminderalen zodat vier mineralen, de CRM’s wolfraam en tantaal + tin en goud, op verantwoorde wijze worden gewonnen en dat hun toeleveringsketens niet bijdragen aan de financiering van gewapende conflicten of andere illegale praktijken. Nu werkt men aan twee nieuwe voorstellen, de batterijenverordening en de richtlijn betreffende Corporate Sustainability Due Diligence (CSDD). Die moeten nieuwe regelgeving toevoegen om de duurzaamheid te waarborgen en bedrijven verplichten een zorgvuldigheidsbeleid vast te stellen en uit te voeren rond milieu en mensenrechten. Daarbij is er veel aandacht voor de bevoorradingsketen van specifieke materialen zoals obalt, natuurlijk grafiet, lithium en nikkel, maar ook chemische verbindingen op basis van deze grondstoffen. De EU wil op termijn de sociale- en milieunormen delen met partnerlanden. Het blijft echter opmerkelijk dat ondanks de wetgeving uit het verleden er toch nog heel wat misbruiken zijn blijven bestaan.
Lees ook:
Het verleden leert mij dat ook dit weer eens een miskleun van je welste zou kunnen worden.
het begin van een staatseconomie waarna de verliezen zullen betaald worden door de resterende werkende bevolking,de tijd van achiel vanacker komt terug.
Tiens, was die mondialisering dan toch niet zo’n goed idee?