Sinds het aantreden van Donald Trump als president van de Verenigde Staten een goed jaar geleden, is de dollar 15,9 procent in waarde gedaald tegenover de euro. Prima nieuws voor de Amerikaanse export, maar dat is het dan ook. De dollar is nog de internationale reservemunt, al verliest ze mondiaal steeds meer aan belang. Het is niet een andere munt, maar goud dat vandaag als veilige haven voor beleggers en overheden geldt.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
“De dollar is onze munt en uw probleem.” Dat was het antwoord begin jaren 1970 van de Nixon-administratie toen er onder andere in Europa kritiek was op de dominantie van de Amerikaanse munt. De dollar was onder meer het betaalmiddel voor de verkoop van olie en tal van landen zaten op massale deviezenreserves van de ‘greenback’, die ze dan opnieuw belegden in Amerikaans staatspapier, wat de groei van de grootste economie ter wereld nog aanzwengelde.
“Er is een alternatief financieel systeem aan het ontstaan”
Investeren in economie
De Amerikaanse dollar straalde natuurlijk vertrouwen uit en beleggers en overheden investeerden in staatspapier van de VS omdat men wist dat de kans zeer groot was dat men het geld ooit zou terugzien. De uitspraak hierboven benadrukt de asymmetrische macht in het wereldwijde financiële systeem, waarbij de Federale Reserve, de Amerikaanse nationale bank, de facto optreedt als de centrale bank van de wereld. Het gros van de wereldwijde deviezenreserves was decennialang in dollars. In 2010 maakte de dollar meer dan 60 procent van die reserves uit. De euro zat aan amper 20 procent. 40 procent van de tegoeden van overheden werd toen in goud belegd.
“De zwakke dollar komt Trump goed uit”
Maar wat zien we sinds Donald Trump een jaar geleden aan zijn tweede ambtstermijn is begonnen? De dollar verliest zijn pluimen. De waarde ten opzichte van de euro is sinds begin 2025 met 15,9 procent gedaald. Voor 1 euro moet je nu al 1,20 dollar neerleggen; dat is het hoogste euro-peil sinds 2021. En er is meer: bij de wereldwijde reserves staat de dollar niet op 1. De munt maakt nog 40 procent van die reserves uit en is ingehaald door goud. In onzekere geopolitieke tijden vluchten overheden en beleggers traditioneel naar goud, maar dit is niet langer conjunctureel, maar structureel.
Het is een gevolg van Trumps agressieve taal en het beleid dat gebaseerd is op internationale handelsconflicten. Die zwakke dollar komt de Amerikaanse president uiteraard goed uit, want het zal de Amerikaanse export aanzwengelen. Aan de andere kant: een zwakkere munt duwt de inflatie omhoog en dat is met het oog op de ‘midterm’-verkiezingen van november dit jaar geen goed nieuws. Bovendien dreigt een zwakkere dollar te leiden tot hogere rentevoeten in de VS, wat slecht is voor de schuldbeladen Amerikanen.
Meer nadelen dan voordelen
Economen gaan er dan ook van uit dat de voordelen van een zwakkere dollar – meer export – niet opwegen tegen de nadelen. En dat de ‘greenback’ op termijn opnieuw de veilige haven nummer 1 moet zijn voor investeerders. Anders zijn we op weg naar een ‘de-dollarisering’ van de wereldeconomie; voor zover dat proces niet al op gang is gekomen, want verschillende signalen wijzen in die richting.
Zo betaalt China al sinds 2010 zijn olie en gas aan Rusland, Iran en Venezuela niet meer in dollars, maar in de eigen munt yuan. De Amerikaanse inval in Venezuela is onder meer ingegeven door de behoefte om die oliehandel daar opnieuw in dollars te laten verlopen.
Het gaat trouwens niet alleen om de handel in grondstoffen die in de lokale munt gebeuren. Alle soorten handel tussen de Brics-landen (Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika) verloopt al voor 25 procent in lokale munten als yuan en roebel. Nog voor het tweede mandaat van Donald Trump hebben die landen een eigen ontwikkelingsbank opgericht die omgerekend 35 miljard dollar aan leningen heeft verstrekt aan de Brics-landen. Men ziet dit als een alternatief voor de ‘westerse’ Wereldbank en het IMF. Het financiële systeem van Bretton Woods zoals het in 1944 werd opgericht en rond de dollar draait, komt op die manier onder druk te staan.
China zet stappen
Het is een doelbewuste politiek van China om het soortelijk gewicht van de dollar in het internationale monetaire systeem te doen dalen. Sinds januari 2025 heeft Peking 15 ton goud gekocht, waardoor de totale reserves meer dan 2.200 ton bedragen. Ondertussen worden ook andere landen ervan overtuigd om niet meer op de dollar te rekenen. Bij de ‘de-dollarisatie’-club zijn ook Iran, Indonesië, Egypte en zelfs Saoedi-Arabië komen aankloppen.
Ondertussen is er op die manier een alternatief financieel-bancair systeem aan het ontstaan. Want zeker voor de Russen moest er zoiets gevonden worden. Na de westerse sancties omwille van de inval in Oekraïne dreigden Russische banken uit het mondiale financiële systeem te worden gegooid. Toch maakten ze in 2023 omgerekend 33 miljard dollar winst. De reden: het toenemend succes van een Russisch alternatief voor Visa en Mastercard, Mir (‘vrede’ in het Russisch) genaamd.
Dat nieuwe betalingssysteem bestaat al sinds de annexatie van de Krim in 2015, maar is recent op kruissnelheid gekomen. De helft van de Russen maakt er gebruik van en het is een succes in de vroegere Sovjetrepublieken als Kazachstan en Kirgizië. Maar de Mir-kaarten zijn ondertussen ook aanvaard in onder andere Iran, Egypte, India, Nigeria, Zuid-Afrika, Indonesië en Thailand. China heeft Mir gekoppeld aan het eigen betalingssysteem UnionPay. Ook dit alternatief bancair systeem doet het soortelijk gewicht van de dollar afnemen.
Meer Economische Zaken
