De stelling van Bayes uit de achttiende eeuw nodigt ons uit om niet in absoluten te redeneren, maar in waarschijnlijkheden. Toch klampen mensen zich liever vast aan dogma’s als aan een reddingsvlot in een storm, stelt PAL-opiniemaker Drieu Godefridi vast.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De Engelse predikant Thomas Bayes schonk ons een elegante wiskundige formule die vandaag actueler is dan ooit. Zijn stelling zegt: uw oorspronkelijke overtuiging moet veranderen zodra nieuw bewijs verschijnt. Wie in overeenstemming met de werkelijkheid wil blijven, kan zich niet veroorloven in absolute termen te denken, maar uitsluitend in waarschijnlijkheden. Klinkt eenvoudig, maar in de échte wereld draait dit uit op een fiasco.
Dogma’s als comfortabel schuiloord
Mensen, geniale maar ook koppige wezens, weigeren in termen van waarschijnlijkheid te denken. Waarschijnlijkheden zijn te ingewikkeld en te veeleisend. Het dogma schenkt zoveel meer comfort. Aanhangers van ideologieën duwen de golven van feiten die hen overspoelen krampachtig weg. Neem het klimaatdebat: sommigen houden al dertig jaar vast aan een apocalyptische overtuiging. Verschijnen er tegenstrijdige studies of gegevens? Het maakt niet uit. De prior blijft intact, alsof feiten indringers zijn.
Dat zien we overal: in debatten over immigratie, energie en volksgezondheid. De mens verkiest ideologie boven rede en kiest voor een morele pose, zelfs ten koste van het voortbestaan van zijn eigen samenleving. Bayes heeft gelijk: landen en beschavingen die zich in dogma’s opsluiten, gaan ten onder.
Europa vormt hiervan het perfecte voorbeeld. Alle beschikbare statistieken tonen aan dat het saboteren van onze energievoorziening ons verzwakt tegenover China en de Verenigde Staten. Maar de prior van de ecologisten blijft onveranderd. Bayes waarschuwt: zonder probabilistische bijstelling is een ramp onvermijdelijk. Uiteindelijk is de stelling van Bayes een oproep tot nederigheid. Duurzame welvaart vereist vandaag een herontdekking van het Bayesiaanse redeneren: de subtiele kunst om overtuigingen voortdurend aan te passen aan nieuwe gegevens.
