De douane rolt steeds meer illegale sigarettenhandel en clandestiene fabrieken op, maar dat is slechts een schijntje van het probleem. Op enkele jaren tijd nam het marktaandeel van illegale sigaretten in België toe van 1 op 5 tot bijna de helft. Kenners verwachten dat nog in 2026 1 op 2 van de gerookte sigaretten in het buitenland gekocht of afkomstig uit de illegaliteit zal zijn.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Het aantal gerookte sigaretten in België daalt, maar in 2024 waren dat er nog altijd 8,5 miljard. 1,3 miljard daarvan waren namaak of smokkelwaar. Het totale verlies aan fiscale inkomsten – accijnzen, want de 21 procent btw op sigaretten wordt blijkbaar niet meegeteld – bedroeg 544 miljoen euro.
Steeds meer smokkelaars
De evolutie gaat snel. Naarmate de Belgische regering systematisch de accijnzen op tabak verhoogt, groeit het aandeel van de ‘illicit en border sales’. Dat zijn illegale en in bijvoorbeeld Luxemburg gekochte tabaksproducten. Smokkelnetwerken en clandestiene fabrieken groeien eveneens constant.
De hoge taksen – tot 85 procent op sigaretten en 142 procent op roltabak – doen de vraag naar illegale tabak toenemen. Die wordt aan de helft van de officiële prijs verkocht, maar is niettemin zeer lucratief.
De rokers die naar Luxemburg rijden, ‘verdienen’ al snel hun brandstof terug. Dat probleem kennen ze in Frankrijk ook. De Franse politie en douane jagen er actief op smokkelaars die in Luxemburg inkopen doen. Dat ligt in België nogal moeilijk, omdat België en Luxemburg een economische unie vormen.
De FOD Financiën beweert bij inbeslagnames dat ze op de gevonden 1,5 miljard sigaretten 550 miljoen euro inkomsten zou verliezen, mochten die op de Belgische markt geraakt zijn. Maar klopt dat wel? Volgens de Nationale Bank van België bedroegen de maandelijkse accijnsinkomsten op tabak 358 miljoen euro in december 2025, 159 miljoen euro in november 2025 en 186 miljoen euro in oktober 2025. Het record is 847 miljoen euro aan ontvangen tabaksaccijnzen in januari 2024.
1 op 3 illegaal
Volgens de officiële bronnen is bijna 1 op 3 sigaretten in België illegaal, wat leidt tot honderden miljoenen euro’s gemiste accijnzen per jaar. Dat is uiteraard de uitleg vanuit het perspectief van de staat en de fiscus. Op de sigaretten die in het buitenland gekocht worden, is daar wel accijns en btw betaald.
Doet de koper in Luxemburg dan iets fout? Het vrije verkeer van goederen in de EU geldt in principe ook voor tabaksproducten, maar met belangrijke beperkingen door accijnsregels en volksgezondheidsmaatregelen. Tabak is een accijnsgoed, waardoor geen volledig vrij verkeer geldt. Er zijn richtlijnmatige limieten voor persoonlijke invoer om smokkel te voorkomen.
Binnen de EU mag je 800 sigaretten, 400 cigarillo’s, 200 sigaren of 1 kilogram tabak meenemen voor eigen gebruik (vanaf 17 jaar). Bij overschrijding van die hoeveelheden kan dit leiden tot belastingheffing of inbeslagname.
Afgaande op die toegelaten hoeveelheden moeten de cijfers over ‘smokkelwaar’ met een korrel zout genomen worden. Veel kopers zullen zich aan die voorwaarde houden, maar duiken wel mee op in de statistieken van de fiscus over gemiste inkomsten.
Wat zeggen andere officiële rapporten? KPMG bracht in juni 2025 een rapport getiteld Illicit cigarette consumption in Europe uit over 2024. Daaruit bleek dat er in België nauwelijks namaaksigaretten circuleren, maar wel ‘illicit’ of smokkel. De totale consumptie van namaak en illegaal lag in België op 15 procent in 2024. In Frankrijk was dat 38 procent, in Nederland 18 procent, in Duitsland 2 procent en in Luxemburg 1 procent.
Ten opzichte van 2023 was de toename van het marktaandeel 2,7 procentpunt. De herkomst van die illegale sigaretten was vooral Albanië. De Albanese maffia verdiende 7,81 miljoen euro met smokkel van Griekse sigaretten naar België. Alleen spreekt het rapport zichzelf hier tegen. De meeste sigaretten van buiten België komen immers uit Bulgarije en Luxemburg, in die volgorde. Turkije staat derde met een veel kleiner aantal. Naast namaak is er nog een kleine fractie die tax-free gekocht werd.
Regionale verschillen
De consumptie van louche sigaretten blijkt ook opvallend verschillend aan beide kanten van de taalgrens. In de provincie Namen is die het grootst. In de provincies Henegouwen en Luxemburg is die tamelijk hoog, net als in Vlaams-Brabant. In de rest van het land is die relatief laag.
De officiële resultaten voor 2025 laten nog op zich wachten, maar het marktaandeel van grenshandel of smokkel zou in 2025 opgelopen zijn tot tussen 44 en 48 procent. De verwachting is dat het aandeel in buitenlandse sigaretten in 2026 boven de 50 procent zal uitkomen in België.
Het culpabiliseren of zelfs het criminaliseren van de grenshandel is duidelijk een framing door de overheid. Nederlandse automobilisten die massaal in België tanken omdat de accijnzen op brandstof in Nederland veel hoger zijn, zijn evenmin criminelen en worden zo ook niet afgeschilderd. Maar bij rokers mag dit soort stigmatisering door de overheid blijkbaar wel. Zeker als het belastinginkomsten genereert.
De echte verliezers in dit verhaal zijn de tabakshandelaars in België die hun omzet zien verdwijnen. De verhogingen van de tabaksaccijnzen doen dus niet zoveel rokers stoppen, maar zorgen er wel voor dat rokers de schatkisten van Luxemburg en Bulgarije vullen.
