Er is niet één doofpotoperatie rond de sociale fraude bij de ziekenfondsen met arbeidsongeschikten, maar er zijn er twee. En er heerst een soort omerta bij bepaalde media zoals de openbare omroepen. Het schandaal breidt zich verder uit en wie op de data in verklaringen en excuses let moet zich wel vragen stellen over de waarachtigheid.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Het schandaal rond het RIZIV-rapport betreft een vertrouwelijk intern rapport uit eind 2019 (of 2020) van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV). In april 2026 lekte dit uit via klokkenluiders. Die gaven het door aan Het Laatste Nieuws. Dit keer kwam het onderzoek van HLN dus niet van de medewerkers van politici, maar van ambtenaren.
Onterechte uitkeringen
Deze anonieme klokkenluiders binnen het RIZIV speelden het vertrouwelijke rapport door omdat het intern werd achtergehouden. Een detail daarbij is dat het pas laat aan minister Frank Vandenbroucke (Vooruit) werd bezorgd. Over dat laatste bestaan er verschillende versies. Het gaat met andere woorden om insiders die misstanden wilden aankaarten.
“Dit gaat om een belangenconflict”
Het rapport concludeerde dat 59% van de gecontroleerde langdurig zieken in 2019 niet werkelijk arbeidsongeschikt was. Het gevolg was een meerderheid van onterechte uitkeringen. Dat kostte miljarden euro’s aan de ziekteverzekering. De schaal van de sociale fraude is één ding, maar ook de maatregelen ertegen zijn een heikel punt. “Meer dan 172 uitkeringen werden onmiddellijk geschorst na controles door RIZIV-inspecteurs”. Dat is natuurlijk weinig als het om miljarden euro’s per jaar gaat.
Belangenconflict
Het bewuste document werd intern besproken met de ziekenfondsen maar bewust niet gepubliceerd. Dat is opmerkelijk want de Kamer heeft een controlefunctie bij de begroting en bleef alzo in het ongewisse over de stijgende kosten voor langdurig zieken. Een half miljoen erbij op enkele jaren tijd.
Het argument dat zowel RIZIV als ziekenfondsen gaven was dat ze dit deden omdat het “té veel stof tot discussie zou opwekken”. Los van de wenselijkheid van politieke recuperatie gaat dit om een belangenconflict. De officiële uitleg is dat het RIZIV-rapport pas in december 2024 werd doorgestuurd naar minister Frank Vandenbroucke.
Amper kritiek
Het is opmerkelijk dat er zeer weinig kritiek is op deze gang van zaken en op de geloofwaardigheid van het hele verhaal om de minister uit de wind te zetten. Critici zoals Vlaams Belang en het Vlaams Artsensyndicaat wijzen op falend beleid, gebrek aan transparantie en te soepele controles door ziekenfondsen. Ze schieten dus niet met scherp op de minister, maar op de dokters van de ziekenfondsen.
Bovendien betwisten de ziekenfondsen en het Nationaal Intermutualistisch College (NIC) de relevantie van het rapport. Het rapport zou verouderd zijn, de methodologie zou twijfelachtig zijn omwille van lange wachttijden tussen beoordelingen en recente data (2024) tonen slechts 0-5,5% afwijkingen. Toevallig zijn die cijfers plots beter op het moment dat de minister zogezegd werd ingelicht.
De Belgische Unie van Geneesheren-Specialisten (BUG) pleit voor een hervorming en een scheiding van uitbetaler- en controlefuncties. Haal de controle weg bij de artsen van de ziekenfondsen. Dat laatste voorstel circuleert al decennia.
Controle-agentschap
In zijn reacties vergat Vandenbroucke belangrijke zaken. Hij wist namelijk al vijf jaar dat het weghalen van controle-artsen bij de ziekenfondsen een realistische piste was. Sterker, hij heeft daarover een advies op zijn kabinet liggen. Getekend door de artsen van de ziekenfondsen.
En nog opmerkelijker is de timing. Dit advies is eind 2020 opgemaakt door een aantal professoren, oud-ambtenaren en arts-directeurs van de mutualiteiten. Dus rond de tijd dat het RIZIV-rapport zou verschenen zijn. Toeval?
Neen, tenminste dat zeggen de betrokkenen want dit advies was het resultaat van een denkoefening besteld door ex-minister Maggie De Block (Anders) uit 2018.
“Rijdt Minister Vandenbroucke voor de kar van het socialistisch ziekenfonds Solidaris?”
Het advies luidde: “We stellen voor om voor alle verzekeringsartsen één enkel agentschap op te richten dat de enige werkgever zal zijn.” Nog maar eens een overheidsdienst erbij om de belangenconflicten van de ziekenfondsen te fnuiken. De argumentatie is: “Dit systeem zal aanzienlijke schaalvoordelen mogelijk maken en de onafhankelijkheid waarborgen bij het nemen van beslissingen.”
Doofpotoperatie
Dat is natuurlijk een schijnoplossing. Want wie gaat dat agentschap sturen? De ziekenfondsen waar ze mee moeten samenwerken zullen daar een dikke vinger in de pap krijgen. Alleen zal het budget niet meer van de ziekenfondsen komen, maar van de federale overheid. Lees: de belastingbetaler. Op die manier beschermen de ziekenfondsen zichzelf en doen ze nog eens profijt op de koop toe. Ze schuiven de rekening door naar een agentschap en hopen dat verder alles bij het oude blijft.
Volgens sommigen betekent dit eveneens vergeten advies op het kabinet Vandenbroucke dat het huidige systeem duidelijk onvoldoende efficiënt is en te weinig garantie biedt op onafhankelijke medische beslissingen over arbeidsongeschiktheid.
De vraag is waarom zowel het rapport als het advies nooit gebruikt zijn. Op beide vragen kan enkel het kabinet van Vandenbroucke antwoorden. Door de schuld van de doofpotoperatie van het ene in de schoenen te schuiven van de RIZIV is Vandenbroucke dus zeker nog niet verlost van de kwalijke geur die dit schandaal verspreidt.
Negeren
De minister negeerde het advies dat de kern van het probleem gedeeltelijk zou oplossen. De logische vraag is: waarom? Rijdt hij voor het socialistische ziekenfonds Solidaris? Vandenbroucke had minstens de Kamercommissie Volksgezondheid beide documenten kunnen laten bespreken in een zitting met zichzelf als de minister die al vijf jaar verantwoordelijk is.
Vijf jaar deed Vandenbroucke niks om de problemen fundamenteel aan te pakken terwijl hij de kool en de geit kon sparen door de ziekenfondsen hun agentschap te geven. Dat is geen toeval, dat is een bewust beleid. Boze tongen beweren dat dit is omdat de ziekenfondsen onderling niet op dezelfde lijn zitten. Solidaris zou onder druk van de Franstaligen tegen het externaliseren van de controle-artsen zijn. De officiële uitleg bij Solidaris Vlaanderen is: “Solidaris is niet tegen externe controle-artsen, maar integreert ze als onderdeel van het Belgische systeem voor medische controles bij arbeidsongeschiktheid.”
Solidaris roept in dat externe instanties zoals de Geneeskundige Raad voor Invaliditeit (GRI) betrokken zijn. De vraag is of zijn coalitiepartners in de vorige en de huidige regering op de hoogte waren van wat Vandenbroucke onder de mat probeerde te vegen. Geen beslissing is ook een beslissing. Maar wist de ministerraad dit?
Het is bovendien opmerkelijk dat de openbare omroep VRT dit stinkende schandaal compleet negeert. Zoiets wekt de verdenking dat sommigen het schandaal van één doofpot in een andere doofpot willen steken.
Wat is nu de moraal van het verhaal? De sociale fraude en de belangenconflicten kosten de sociale zekerheid miljarden euro. Dat zijn u en ik die betalen. De oplossing die ze zelf voorstellen zal ook veel geld kosten aan de sociale zekerheid en helaas ook voordelen opleveren voor de ziekenfondsen. Iets dat geld kost aan de sociale zekerheid kost eigenlijk geld aan de werkende burgers.
De foto spreekt boekdelen. Doet mij denken aan een boek van
de Italiaanse criminoloog Cesare Lombroso (1835-1909), “L’homme criminel. Étude anthropologique et psychiatrique”.