Al 25 jaar organiseert het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) het geheel van de Vlaamse filmsector dankzij een dotatie van om en bij de 25 miljoen euro.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Er is een beheersovereenkomst tussen het ministerie van Cultuur en het VAF. Maar die biedt in feite niet meer dan een carte blanche. De problematiek van de Vlaamse film is met de jaren alleen maar groter geworden.
Het VAF, dat in een protserig gebouw huist, is een bureaucratische mastodont geworden (met regeltjes voor alles). En het levert ook nog eens elk jaar een opgepoetst rapport op met barslechte cijfers, weinig relevante films en een ondermaatse – lees: onbestaande – evaluatie, zonder enige zelfreflectie.
Als een slecht schoolrapport
Het rapport leest alsof je kroost het rapport op het einde van het schooljaar vol onvoldoende cijfers poogt goed te praten met vele woorden om de mooie centen van de suikeroom toch maar niet mis te lopen. Wie het aandurft om enige opmerkingen – laat staan enige kritiek – te formuleren, krijgt een waslijst van zogenaamde uitdagingen onder de neus geduwd, maar vooral een klaagzang over een ondermaatse financiering, het tekort aan degelijke scenaristen, het tekort aan ernstige filmjournalistiek en -kritiek, het ontbreken van bioscoopschermen, enzovoort. Het kan zelfs einde verhaal zijn als je af en toe wat kritiek op het VAF ventileert. Iemand zoals Robbe de Hert had daar een woordje kunnen over meespreken.
Uit het rapport blijkt – gelukkig – een duidelijke bezorgdheid, al zouden beter allerlei alarmbellen afgaan.
Hierbij de veelzeggende top 3 van de box office 2025:
1. Patsers van Adil El Arbi & Bilal Fallah: 229.127 toeschouwers
2. Team Spirit: Next Generation van Jan Verheyen & Anne-Marie Brandstotter: 74.031
3. BXL van Monir Ait Hamou & Ish Ait Hamou: 42.802
Waar wringt het schoentje? Waar zijn de filmverhalen die er echt toe doen, verhalen met een originele, filmische aanpak, verhalen die een groot scherm vereisen? Waar zijn de tegendraadse verhalen die schuren?
In plaats daarvan krijgt de bioscoopganger Vlaamse (?) films volgens ongeveer altijd hetzelfde recept: politiek correcte themafilms die één of ander individueel persoonlijk onderwerp aanraken. Het zijn meestal weinig relevante nicheverhalen. Als er wat stout moet te zien zijn, is dat meestal wat coke snuiven…
Vlaamse expertise wordt genegeerd
De leescomités die ingediende projecten moeten beoordelen, zitten volgestouwd met nobele onbekenden. Hun beoordelingen zijn al te vaak dubieus en niet goed onderbouwd. De expertise die in Vlaanderen aanwezig is, bijvoorbeeld in de talloze filmclubs en filmscholen, wordt al jaren straal genegeerd.
Er wordt bijvoorbeeld een subsidie voorzien voor 9 bioscoopfilms (van de 18 ingediende) voor een totaalbedrag van 7,8 miljoen euro. In 2025 werd amper 139.929 euro aan opbrengsten teruggestort.
Waar zit de meerwaarde van filmfestivals, georganiseerd door Fonk, JEFF en Mooov? Helpen zij respectievelijk de (productie van) korte film, de documentaire of de kinder- en jeugdfilm in Vlaanderen aan een breder draagvlak?
En wat te zeggen over de wereldfilm die Mooov op allerlei locaties propageert? Daar zit duidelijk de klad in. Educatief schieten deze ruim gesubsidieerde vzw’s – elk goed voor 700.000 euro jaarlijks – ook tekort. Waarom worden zij amper geëvalueerd? Een beoordelingscommissie – what’s in a name? – gelooft blindelings hun met grote woorden volgeschreven dossiers.
Dat is nog verwonderlijker als blijkt dat het VAF niet minder dan 29 (!) culturele bioscopen en filmzalen steunt. Niet zelden passeren bovenstaande instellingen nog eens langs de kassa. Je zou bijna smeken dat een Audit Vlaanderen eens orde op zaken stelt en voor wat transparantie zorgt. Ook zou een audit eens moeten onderzoeken naar welke filmproducenten de meeste subsidies gaan. Misschien zijn dat elk jaar wel dezelfde?
Met deze subsidiestromen organiseert het VAF dus vooral werkgelegenheid. Kwatongen beweren zelfs dat een en ander beter kan worden omschreven als bezigheidstherapie.
Vroeger was alles beter
Was het vroeger beter? In elk geval waren er toen overal dorpsbioscopen, filmtijdschriften die naam waardig, filmarchieven, filmfora op school en publicaties. En er werden ten minste Vlaamse films gemaakt, zoals ‘Meeuwen sterven in de haven’, en literatuurverfilmingen genre ‘De man die zijn haar kort liet knippen’, ‘Dood van een non’, ‘Mira’, ‘Priester Daens’, ‘Boerenpsalm’, ‘De Witte van Zichem’ en … ‘Pallieter’.
Er keken – alle platformen samen – 843.256 Vlamingen naar Vlaamse filminhoud. Dat zal dan wel. Een lichte stijging van 3 procent zelfs.
En ja, er zijn een aantal Vlaamse filmmensen in het buitenland aan het werk – met exotische verhalen en vaak met geld van het VAF. Dat staat mooi op het cv van de heren – het zijn alleen maar heren – en voor elk van hen individueel. Maar wordt de Vlaamse filmsector daar beter van?
Prijzen op filmfestivals zijn mooi meegenomen, maar eens te meer: wat heeft de Vlaamse film daaraan? In de door het VAF gesubsidieerde films van prijsbeest Lukas Dhont – zou men in Cannes weten dat hij Vlaming is? – wordt met moeite één woord Nederlands gesproken. Gelukkig maar: de aangesneden ‘heikele’ thema’s, zoals gender, zelfdoding en homoseksualiteit zijn … universeel.
Is het dan verwonderlijk dat de (gemiddelde) Vlaming die van film houdt, afhaakt? Zijn er dan hier echt geen boeiende verhalen meer te vertellen?
Lichtpuntjes waren onder meer de twee Oscarnominaties, onder meer voor de meesterlijke compilatiefilm ‘Soundtrack to a coup d’etat’. En de nieuwste, door “onze” media quasi genegeerde langspeelfilm van Frank Van Passel: Radioman. Die film vertelt het liefdesverhaal van een Vlaams-Joodse (stem)actrice met een jonge geluidsman, maar is vooral ook een ode aan de architectuur van het Flageygebouw, aan het medium radio en aan het (verdwenen) genre van het hoor- of luisterspel.
Een nadenkertje ten slotte: de Franse film beschikt over een budget van 850 miljoen, dat bijna integraal door de Franse filmsector zelf wordt geïnvesteerd.
