Op de laatste woensdag voor het Nederlandse parlementaire zomerreces debatteerde de Tweede Kamer over de plannen van de minderheidsregering om Nederland van het stikstofslot te halen. Of die plannen op voldoende politieke steun kunnen rekenen, blijft de vraag.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Sinds de Raad van State in 2019 oordeelde dat de uitstoot van stikstof te hoog was, worden bouwprojecten bemoeilijkt. Hoewel ook de industrie en de bouwsector stikstof produceren, hebben beleidsmakers de oplossing sindsdien vooral gezocht in het saneren van de landbouwsector, en dan vooral de veeteelt. Een toenmalig Kamerlid voor het links-liberale D66 stelde zelfs dat de veestapel gehalveerd moest worden.
Dat leidde in de zomer van 2022 tot demonstraties van boeren. Bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2023 werd landbouw- en regiopartij BoerBurgerBeweging (BBB) de grootste partij.
‘Strenge koeiennorm’
Tot nu toe werd weinig gedaan om de problemen effectief te verhelpen. De kabinetten-Rutte IV (2022-2024; vanaf juli 2023 demissionair) en -Schoof (2023-2025) zaten maar kort. Wederom wordt de oplossing vooral gezocht in inperking van de veestapel. Zo komt er een ‘strenge koeiennorm’ van 2,6 koeien per hectare.
Wetenschappers van de Universiteit Wageningen trekken de kabinetsplannen in twijfel. Ze plaatsen vraagtekens bij de praktische haalbaarheid. Ze vinden het een goede zaak om bufferzones van 500 meter rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden te plaatsen, maar zien geen wetenschappelijke basis voor 1.000-meterzones. Bovendien vinden ze de strengere voorschriften strijdig met het eerdere beleidsvoornemen om boeren zelf vorm te laten geven aan stikstofreductie.
In de huidige minderheidsregering van premier Rob Jetten is D66 de grootste partij. Die partij heeft haar kiezers in de steden, niet op het platteland. Die kiezers hebben liever meer woningen.
Politieke verdeeldheid
De huidige regering van D66, VVD (rechts-liberaal) en CDA (christendemocratisch) heeft 66 op 150 Tweede Kamerzetels en 22 op 75 in de Eerste Kamer (Senaat). Voor een meerderheid heeft ze dus steun nodig van oppositiepartijen.
Die zijn verdeeld. Linkse partijen willen méér maatregelen voor het milieu. Sommige rechtse oppositiepartijen willen de kabinetsplannen afzwakken, ten gunste van de boeren (het conservatief-liberale JA21 en de christelijke partijen ChristenUnie en SGP). Andere rechtse partijen, waaronder de PVV van Geert Wilders en Forum voor Democratie van Thierry Baudet, zijn simpelweg tegen. BBB neigt momenteel meer naar de laatste positie.
Onlangs fuseerden de sociaaldemocratische Partij van de Arbeid en GroenLinks tot één partij, Progressief Nederland (PRO). Met steun van PRO is er een meerderheid in de Tweede Kamer en ontbreken nog maar twee stemmen voor een meerderheid in de Eerste Kamer. Op dit dossier heeft PRO, waarvoor de huidige plannen het absolute minimum zijn, een sleutelpositie.
Politieke verdeeldheid
De VVD wilde niet regeren met PRO. Daarnaast is nog steeds steun van diverse partijen nodig om na de zomer andere maatregelen aangenomen te krijgen en voor de begroting van volgend jaar. JA21, SGP en ChristenUnie willen misschien geen steun geven op andere dossiers als de huidige landbouwplannen worden aangenomen.
Boerenorganisaties hebben voor komende zomer nieuwe acties aangekondigd. Komende maart zijn opnieuw Provinciale Statenverkiezingen. De Eerste Kamer wordt indirect gekozen: de Statenleden kiezen enkele maanden later de nieuwe senatoren. In 2023 werd BBB de grootste vanwege de landbouwprotesten. BBB lijkt dat niet te evenaren, maar andere partijen kunnen zich gaan opwerpen als beschermers van de boeren.
Meer over stikstof
