Na de besparingsronde van de Vlaamse regering zijn we deze week in een nieuwe realiteit terecht gekomen waarbij de ene overheid de andere niet meer kan vertrouwen. De Vlaamse steden en gemeenten kunnen als lokale overheid de Vlaamse overheid als hoger bestuursniveau en toezichthoudende overheid gewoonweg niet meer vertrouwen.
Door Peter Reekmans
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Vlaanderen brengt hiermee misschien wel zijn eigen begroting in evenwicht, maar men zal hierdoor heel wat begrotingen van de 285 Vlaamse steden en gemeenten doen ontsporen. Met deze Vlaamse besparingen op de lokale besturen van ruim 1 miljard euro tussen 2026 en 2031 via het Gemeentefonds verschuift men gewoon de schulden naar een ander niveau.
Pacta sunt servanda
De jaarlijkse groeivoet van 3,5 procent van het Gemeentefonds was namelijk geen vrijblijvende beleidsintentie, maar een expliciet engagement dat de Vlaamse overheid in 2025 nam tegenover de nieuwe lokale besturen die beiden na de verkiezingen van 2024 met een nieuwe beleidslegislatuur van start gingen. Op basis van deze afspraken tussen de Vlaamse en lokale overheden maakten alle steden en gemeenten eind 2025 hun nieuwe meerjarenplannen op. Alle lokale besturen maakten hun plannen op basis van financiële afspraken die Vlaanderen zelf decretaal vastlegde.
Dat de Vlaamse regering nu afwijkt van die decretaal verankerde afspraak is gewoonweg contractbreuk. Vandaag ben je als lokale overheid dus niet meer zeker of je van de Vlaamse overheid morgen nog de middelen krijgt die gisteren nog evident leken. Een betrouwbare overheid draagt namelijk het Latijnse adagium pacta sunt servanda hoog in het vaandel. Dat de Vlaamse regering dit fundamenteel rechtsbeginsel en basis van goed bestuur gewoon aan de kant schuift, toont overduidelijk een gebrek aan respect voor andere besturen aan.
In het warme Vlaanderen worden we vandaag vooral geconfronteerd met kille koele Vlaamse boekhouders. Want in moeilijke tijden hebben steden en gemeenten net een betrouwbare hogere overheid nodig. En geen onbetrouwbare hogere overheid die tijdens een lopende bestuursperiode van zes jaar al in het tweede jaar ervan eenzijdig financiële afspraken wijzigt. Het enige wat je hiermee bereikt is een nog grotere breuk tussen de gemeentehuizen in de Dorpsstraten en de kabinetten in de Wetstraat.
Hogere schulden en belastingen
Dit Vlaams flipflopbeleid zal worden doorgetrokken in meerdere steden en gemeenten die nu hun meerjarenbegrotingen moeten aanpassen waarbij men ofwel de schulden zal laten stijgen ofwel de burgers nieuwe lokale belastingen zal presenteren. De lokale besturen zijn tot op vandaag nog het enige bestuursniveau dat een hoog vertrouwen heeft van de bevolking. Door het nieuw onbetrouwbaar Vlaams beleid zorgt men ervoor dat ook burgers hun vertrouwen in de lokale besturen mogelijks dreigt te gaan afnemen.
Als kleine gemeente Glabbeek slagen wij er al 15 jaar in om elk jaar een begroting met overschotten te realiseren. Deze zoveelste doorschuifoperatie vanuit Vlaanderen zorgt er nu zelfs voor dat een uiterst financieel gezonde gemeente als Glabbeek er niet meer komt zonder gedwongen te moeten morrelen aan de inkomsten of de uitgaven. Heel wat gemeenten die jarenlang financieel gezond waren, dreigen nu dus ook in de problemen te komen. En dan zullen binnenkort de financieel ongezonde steden en grotere gemeenten weer kunnen toeteren dat er gemeentefusies nodig zijn. Lees: de grotere financieel ongezonde gemeenten willen hierbij de kleinere gezonde gemeente opeten om hun schuldenputten te helpen delven.
Interne Vlaamse staatshervorming
Er is inderdaad nood aan een staatshervorming, maar vooral eentje waarbij de efficiëntie van de gemeenschappen en gewesten eerst eens grondig onderzocht wordt. De Vlaamse overheid is er de voorbije jaren vooral in geslaagd een nieuwe logge en peperdure Vlaamse administratie te installeren naast de federale administraties. We hebben dus niet alleen nood aan minder politici, maar ook aan minder administraties. Maar we moeten tegelijk ook voldoende kritisch durven kijken naar al onze bestuursniveaus. Onze gemeenschappen hebben een duidelijke meerwaarde, maar hebben de provincies en gewesten vandaag nog een meerwaarde?
Onder leiding van etatistische partijen zoals de N-VA en Vooruit blinkt Vlaanderen vandaag uit in absurde overregulering. De regeltjes zijn voor de Vlaamse overheid vandaag belangrijker geworden dan efficiënt beleid met gezond verstand. Zo ontstond er de voorbije jaren in de schoot van het Vlaams agentschap binnenlands bestuur met audit Vlaanderen een nieuw controleorgaan.
Duur onderzoek
Audit Vlaanderen voert audits uit bij onder andere Vlaamse administraties en lokale besturen om na te gaan of de organisatie en interne controle goed functioneren. Maar in de praktijk is dit een soort overheidspolitie die vooral anonieme klachten behandeld en op zoek gaat naar zogenaamde fouten. Ook in Glabbeek hebben we audit Vlaanderen op bezoek gekregen na een anonieme klacht van opposanten tegen ons beleid.
Resultaat? Een onderzoek dat ruim een jaar duurt en een kostprijs heeft van ruim 200.000 euro. Op een ogenblik dat men bij justitie amper inktpatronen voor hun printers kan kopen zou men de riante werkingsmiddelen waarover audit Vlaanderen beschikt beter overhevelen naar de rechtbanken om meer criminaliteit te kunnen bestrijden. Dat de uitgaven van de Vlaamse overheid de voorbije jaren zo fors gestegen zijn is vooral te wijten aan de Vlaamse overregulering. Dit vertaalde zich in de uitbouw van een compleet scheefgegroeide Vlaamse administratie waar men bij sommige agentschappen vandaag zelfs moet vergaderen om te ontdekken welke ambtenaar van welke dienst bevoegd is.
De auteur van deze opinie is Peter Reekmans, burgemeester van Glabbeek en gewezen LDD-fractievoorzitter in het Vlaams Parlement.
