Saoedi-Arabië denkt eraan om een historische beslissing te nemen. Het zou stoppen met de dollar als standaardmunt te gebruiken voor het betalen van olie. Het einde van de zogenaamde petrodollar zou een enorme klap betekenen voor het prestige van de Verenigde Staten en hun munt. Omgekeerd zou communistisch China hier sterker uitkomen.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog geldt de Amerikaanse dollar wereldwijd als reservemunt, zoals bepaald in Bretton Woods. Initieel was de waarde ervan gekoppeld aan goud, maar in 1971 besloot de Amerikaanse regering om dat los te laten. In plaats daarvan werd besloten om de gestandaardiseerde olieprijzen in dollars te verhandelen. Door die regeling werd de Amerikaanse dollar de reservemunt van de wereld. Het zorgde ervoor dat de waardering van de munt hoog bleef. Heel wat dollars worden gebruikt in de wereldhandel en de waarde ervan wordt zelfs uitgedrukt in dollar. Dit betekent dat met dollars makkelijk Amerikaanse goederen kunnen worden aangekocht.
Als de monetaire waardering zou veranderen in een andere valuta, zouden veel landen volgens sommige economen hun dollars verkopen. Heel wat banken zouden dan hun dollarreserves omwisselen omdat die niet langer nodig zijn om olie of gas te kopen. Dit zou de dollar verzwakken ten opzichte van de andere valuta’s. Dergelijke verandering leek altijd erg onwaarschijnlijk, maar de Saoedi’s laten nu weten dat ze eraan denken om olie los te koppelen van de dollar.
Slechte relaties met Joe Biden
The Wall Street Journal bericht dat Saoedi-Arabië gesprekken voert met Peking om een deel van de olieprijzen in yuan te verhandelen. De Saoedi’s spelen al langer met het idee, maar de relaties met de VS zijn sterk aan het verslechteren, waardoor alles in een stroomversnelling terecht lijkt te komen. Vooral het feit dat de regering-Biden het omstreden nucleaire akkoord met Iran nieuw leven wil inblazen, valt slecht in Riyad. Ook de terugtrekking uit Afghanistan schokte de Saoedi’s.
China koopt intussen al meer dan een kwart van de olie die Saoedi-Arabië exporteert. Indien China die in yuan zou kunnen aankopen, dan zou dat de Chinese munt meer aanzien geven. Vandaag voert Saoedi-Arabië zo’n 6,2 miljoen vaten uit. Ongeveer 80 procent van de globale oliehandel gebeurt in dollar. Saoedi-Arabië verhandelt alle olie in dollar sinds 1974, toen het een akkoord sloot met toenmalig Amerikaans president Richard Nixon. In ruil daarvoor gaf hij veiligheidsgaranties aan het koninkrijk.
China introduceerde contracten voor olie uitgedrukt in yuan in 2018. Het wilde de eigen munt daarmee wereldwijd meer verhandelbaar maken. Maar de dominantie van de dollar bleef onaangeroerd. Bepaalde gebeurtenissen, zoals sancties tegen Iran en nu de sancties tegen Rusland na de Russische invasie in Oekraïne, zorgen ervoor dat China minder afhankelijk wil zijn van de dollar.
Goede relaties met China
China probeert al jaren goede relaties op te bouwen met Saoedi-Arabië. Het hielp het land zijn eigen ballistische raketten te bouwen, gaf advies rond een nucleair programma en investeerde mee in projecten van prins Mohammed Bin Salman. Tegelijkertijd verslechteren de relaties tussen de VS en Saoedi-Arabië. President Joe Biden was al zeer vijandig tijdens zijn campagne. Hij had het over een “pariastaat” die ook als dusdanig zou behandeld worden door de VS eens hij aan de macht zou zijn. Wapenleveringen werden bevroren en er werd ook duidelijk gemaakt dat de Amerikaanse president geen fan was van de kroonprins.
Dat staat in schril contrast met de warme relaties die er waren onder zijn voorganger, president Donald Trump. Trump zorgde voor een historische vredesdeal in de regio via de Abraham-akkoorden. Voor het eerst bouwden onder meer Saoedi-Arabië en Israël aan een positieve relatie met elkaar. Op economisch, militair en zelfs ecologisch vlak werd er vooruitgang geboekt. In die periode gingen ook de vrouwenrechten er sterk op vooruit in het land. Vrouwen kregen toegang tot gezondheidszorg en onderwijs zonder toestemming van een mannelijke voogd, ze mochten alleen rijden met een wagen, mannen verloren het recht om eenzijdig en in het geheim te scheiden van hun vrouw. Ook mochten vrouwen alleen reizen, zonder goedkeuring van een man, als ze ouder dan 21 jaar waren. Ten slotte kwamen er ook straffen tegen misbruik van vrouwen, zowel fysiek als mentaal.
Het is maar de vraag of al die vooruitgang verdergezet zal worden nu de VS steeds minder een leidende rol op zich nemen onder het Democratische bewind. De relaties met Saoedi-Arabië zijn zo slecht geworden dat het land de Amerikaanse president zelfs negeerde toen hij contact zocht na de Russische inval in Oekraïne. Nochtans zijn de implicaties op het gebied van energie en olie bijzonder groot.
(Lees verder onder de tweet.)
Wijzigende economische relaties
Daarbij komt dat de VS steeds minder olie kopen in het koninkrijk, terwijl China er steeds meer olie koopt. China koopt 1,76 miljoen vaten per dag. Rusland koopt er 1,6 miljoen. De VS kochten in de jaren 90 2 miljoen vaten, maar zitten nu aan 500.000. De dynamiek tussen de landen is dus sterk veranderd. Het Witte Huis zegt dat het idee om olie in yuan te verkopen “zeer volatiel en agressief” lijkt, ze achten het “weinig waarschijnlijk”. Volgens hen is het vooral een signaal van de Saoedi’s, wegens de spanningen.
De verandering zou in elk geval ook een impact hebben op de Saoedische economie, want de eigen munt is momenteel gekoppeld aan de dollar. Bovendien is de Chinese munt minder krachtig dan de Amerikaanse en zou dat ook een negatieve impact kunnen hebben. Ook is de yuan internationaal minder beschikbaar en nuttig. Maar vooral de VS zouden een klap krijgen. Jerome Powell, de voorzitter van de Federal Reserve, liet trouwens al optekenen dat “het mogelijk is om meer dan één reservemunt te hebben”. Dat toont aan hoezeer de geesten al ‘gerijpt’ zijn.
De status van de dollar als reservemunt van de wereld geeft de Amerikanen heel wat macht. Ze kunnen makkelijk landen sancties opleggen, zelfs indien die landen weinig handel drijven met de VS. De wereldhandel vindt simpelweg plaats in dollars. De transacties in dollars passeren ook langs de instituten die de dollars beheren, banken en de Federal Reserve. De nieuwe sancties duwen de Russen nu naar Chinese activa, wat zal leiden tot regionalisering en deglobalisering. Meer en meer wordt de dollar onverhandelbaar voor bepaalde landen. Omgekeerd krijgt China nu wel erg makkelijk toegang tot goedkope Iraanse en Russische energie.
Historisch proces
De erkenning van de status van de dollar als reservemunt viel min of meer samen met de desindustrialisering van de VS. Politici gaven te veel uit en de economie financialiseerde. Normaal gezien zou het handelstekort dat de VS kenden politici moeten dwingen om minder uit te geven en meer te produceren in eigen land. Maar omdat de dollar de reservemunt was, hielden buitenlandse handelspartners liever dollars bij zich dan om producten in ruil te vragen. De waarde bleef kunstmatig hoog. De politiek vond hier nooit een antwoord op. Integendeel, de elites haalden hier voordeel uit. Maar nu zou het wel eens kunnen dat de VS in één klap heel wat koopkracht verliezen, tekorten ervaren en prijsstijgingen zien. Een proces dat nu al bezig is.
Voor de crisis in Oekraïne zat de economie al in zwaar weer. Niet onlogisch, want de economische crisis van 2008 en de rekening van de dure coronamaatregelen werden betaald door veel meer geld te creëren. Dat begon zich al een tijdje te wreken. De inflatie stijgt al langer, hoewel het Witte Huis de schuld nu volledig naar Poetin wil doorschuiven. Gecombineerd met een lang aangehouden kunstmatig lage rentevoet die de deur openzet voor economische bubbels, is het maar de vraag of de regering van Joe Biden veel zal kunnen doen als de economische zwaartekracht zich uiteindelijk zal laten gelden.
