De Straat van Hormuz is smal, druk bevaren en gevaarlijk. Maar het conflict dat er nu woedt, is veel meer dan een regionaal dispuut. Het is een alarmsignaal voor Europa, dat zichzelf kwetsbaar heeft gemaakt door een fundamentele les uit de geschiedenis te vergeten: wie de zeeën controleert, controleert de wereldhandel — en daarmee de wereld. Dat is de analyse die Jurgen Ceder deze week brengt.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
“Wij zijn de heersers der aarde, de koningen van de zee.” Het zinnetje uit het Zeeroverslied klinkt kinderlijk, maar bevat een fundamentele waarheid. De geschiedenis bewijst het keer op keer: de beslissende overwinning van de Grieken op de Perzen viel niet op het land, maar op zee bij Salamis.
En het was de zeeslag bij Trafalgar die Napoleon strategisch het meeste pijn deed — niet Wellingtons tien gewonnen veldslagen. De Amerikaan Alfred Thayer Mahan vatte het in de negentiende eeuw samen: wie de zeeën controleert, controleert de wereldhandel, en wie de wereldhandel controleert, verwerft macht over de wereld.
Goedkope verstoring, dure controle
Het conflict rond Hormuz toont hoe tijdloos dat inzicht is. Iran beschikt over drones, waterdrones en zeemijnen — goedkope wapens die kostbare escortevloten verlammen. Een waterdrone kost 200.000 euro, een destroyer tienduizend keer zoveel. De Iraniërs hoeven geen enkele tanker tot zinken te brengen. Gewoon af en toe een slachtoffer volstaat om scheepvaartmaatschappijen en hun verzekeraars zenuwachtig te maken. Zelfs twee Amerikaanse vliegdekschepen en een vijfde van de Amerikaanse zeemacht kunnen de veiligheid door de straat niet volledig garanderen.
Intussen bouwt China stilletjes aan werelddominantie op zee. Zijn marine is al de grootste ter wereld in aantal schepen. Via het zogenaamde ‘parelsnoer’ — een netwerk van strategische havens van Pakistan tot Griekenland — herhaalt China precies wat het Britse imperium deed: handelsroutes controleren, knelpunten beveiligen, macht projecteren. Europa kijkt toe.
De crisis rond Hormuz legt de Europese zwakte pijnlijk bloot. Onze marines hebben nog meer dan de landlegers geleden onder de ontwapening. Frankrijk, Italië en Griekenland stuurden schepen, maar namen eerst contact op met de ayatollahs. De Britten stuurden nog geen enkele destroyer. Intussen willen ze hun strategische basis van Diego Garcia overdragen aan Mauritius. Globalisering is geen natuurwet, schreef historicus Robert Kagan — ze bestaat omdat een maritieme macht de oceanen beveiligt. Die macht zijn wij niet meer.
De volledige analyse over de Straat van Hormuz leest u hier:
