De VRT pakte groot uit met het jaarlijkse Foto van Vlaanderen-marktonderzoek, en meteen ging de fanfare uit om over de mythische ‘manosfeer‘ te jeremiëren.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
De manosfeer, en de invloed daarvan op jonge mannen, kwam onlangs ook al terug in een onderzoek van de KU Leuven. Dat zo opvallend en bijna simultaan een nieuwe naam voor een zogezegd nieuw probleem met zoveel aplomb wordt gepresenteerd, verdient een analyse.
Problematische berichtgeving.
De sociologen van de KU Leuven hebben eind 2025 ruim 4.000 Belgen bevraagd over hun gendernormen, gelijkheid en hun gebruik van sociale media. De berichtgeving over die mysterieuze studie is problematisch.
Hetzelfde geldt voor de Foto van Vlaanderen van de VRT: zo gaf filosoof Maarten Boudry in ‘De afspraak‘ aan dat de VRT de cijfers over buitenlandse herkomst uit dat onderzoek niet zou willen publiceren.
De makers beweren in de media dat ze keken naar “hoe blootstelling aan misogyn of ‘manosfeer-achtige’ content samenhangt met meer conservatieve of autoritaire ideeën over mannelijkheid en de rol van vrouwen”. Gesneden brood voor veel media en dus slaan ze om de haverklap de kijkers, luisteraars of lezers met de manosfeer om de oren.
Geen gepubliceerd onderzoek
Met slogans zoals “Een op de drie Mannen uit Generatie Z (zo’n 18–25 jaar) vindt dat vrouwen ‘gehoorzaam’ zouden moeten zijn”, of “drie op tien jonge mannen vindt dat je een vrouw mag slaan”. Telkens met de waarschuwing dat dit veel hoger ligt dan bij oudere generaties. Tenminste: dat is wat de media melden.
Die studie van de KU Leuven zelf is nergens te bespeuren, die van de VRT is evenmin openbaar. De eerste is blijkbaar nergens in een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd, maar ze wordt al wel in het Vlaamse onderwijs toegepast. Zo schreef Joni Delanoeije op 27 oktober 2025 een opiniestuk in De Morgen getiteld “Onderwijs als tegengif voor de manosfeer“. Daarin prijst ze onderwijs aan als oplossing voor de problemen.
Desinformatie
Het probleem met die twee mysterieuze studies en de berichtgeving erover is dat het bijna allemaal desinformatie is. Zeker wat bijvoorbeeld de VRT-radio en medewerkers van de KU Leuven op antenne daarover allemaal verkondigden.
Als het om een sociologisch onderzoek gaat met een steekproef van 4000 jonge manen van 18 tot 25, dan zijn daar regels voor. Namelijk de representatieve probabiliteitssteekproef of de aselecte steekproef met een strakke methodologie.
De grootte van de steekproef is alvast goed als je beschrijvende statistiek wil (betrouwbaarheidsintervallen, toetsing…). Die steekproef moet subgroepen bevatten – bijvoorbeeld opgeleid‑laag/hoog, stedelijk/platteland – wil je achteraf betrouwbaar kunnen analyseren.
Daarom kiest een goede onderzoeker dan in plaats van lottrekking voor een gestratificeerde steekproef. Dat wil zeggen gelaagd. Daarbij verdeelt de onderzoeker de populatie eerst in strata of lagen (bijvoorbeeld: provincie, opleidingsniveau, stedelijkheid). Nadien trekt hij of zij dan per stratum een eenvoudige aselecte steekproef (EAS), zodat deze groepen evenredig vertegenwoordigd zijn. Let op dat op Vlaamse universiteiten nooit verwezen wordt naar etnische of religieuze strata.
Mensen met migratieachtergrond
Omdat bepaalde groepen ondervertegenwoordigd zijn bij de respondenten, gaat men wegen. Bepaalde antwoorden zwaarder of lichter wegen op die manier zwaarder door in het resultaat. Men ‘knoeit’ dus met de cijfers op basis van de waarschijnlijkheid, maar doet dat met een reden.
Aselect betekent dat elk individu uit de populatie een even grote (kans) heeft om meegenomen te worden, maar in de praktijk worden sommige groepen (bijvoorbeeld anderstaligen of geïmmigreerde mensen) vaak ondervertegenwoordigd. Dit kan leiden tot een onbalans tussen autochtonen en allochtonen, wat de conclusies over de volledige populatie vervormt. Ook al is de methode in theorie aselect. Groepen van vreemde origine geven minder vaak respons op enquêtes.
Die lage respons versterkt de zogenaamde ‘non‑respons bias’ of scheeftrekking. De onderzoeker beperkt zich steeds meer tot de gemakkelijker bereikbare westerse autochtone groep, waardoor zijn steekproef minder representatief wordt.
Sommige allochtone respondenten ervaren bovendien vragen over etniciteit, nationaliteit of verblijfsstatus als beladen of discriminerend, waardoor ze het onderzoek weigeren of niet ernstig beantwoorden.
Gaslighting
Kortom: er zijn twee onderzoeken gebeurd. Telkens met een steekproef om statistieken te trekken. In die cijfers zou dus drie op tien van de jonge mannen in ons land voorstander zijn van het afranselen van vrouwen. Zowel KU Leuven als VRT koppelen dit direct aan de manosfeer en aan een marginale online subcultuur. Dat is natuurlijk onzin, dit is gaslighting.
Het maatschappelijke onderzoek ‘De Foto van Vlaanderen’ wordt jaarlijks uitgevoerd door het onderzoeksbureau Profacts in opdracht van de VRT. De conclusie dit jaar is “1 op de 3 jongeren ziet zichzelf niet bevriend zijn met een transpersoon. De weerstand tegen genderdiversiteit is opvallend groter bij jonge mannen. Ook over de gelijkheid tussen mannen en vrouwen denken ze traditioneler dan oudere generaties.”
Kletskoek natuurlijk, maar het gaat ook hier om een zogenaamde representatieve steekproef van Vlamingen. De gekozen methode is een kwantitatieve en deductieve aanpak met een vaste vragenlijst. Dus statistieken opbouwen met antwoorden op vragen en daar dan conclusies aan verbinden.
Dit soort gaslighting is wat zowel de VRT en de KU Leuven in deze twee onderzoeken doen. Ze presenteren de resultaten alsof ze iets geheel anders zijn en houden de mensen voor onnozelaars. Ze doen dit bewust, want mocht het onbewust zijn dan is het immers nog problematischer.
Niet uit de westerse cultuur
Binnen de Vlaamse, Belgische of West-Europese cultuur bestaan ruim driehonderd jaar geen opvallende voorstanders van fysiek huiselijk of relationeel geweld ten opzichte van vrouwen en kinderen door mannen. Dit is al honderden jaren onacceptabel. Het wordt niet getolereerd en als slecht beschouwd in de Westerse cultuur.
Wanneer dertig procent daar compleet anders over denkt dan moet je misschien eens gaan kijken naar de samenstelling van je steekproef, naar je subgroepen. Die een representatie zijn van de nieuwe samenstelling van de Europese maatschappij. In de plaats van de overige zeventig procent te culpabiliseren over internet en fictieve manosferen.
Dit is immers gaslighting. Mensen blaasjes proberen wijsmaken uit een misplaatste ideologische overweging dat migratie en islamisering uit de wind moeten gezet worden. Kwade trouw en volksverlakkerij is de enige verklaring waarom bij een gestratificeerde aselecte steekproef zo met de resultaten gegoocheld wordt. Wanneer de onderzoeken correct gebeurden dan werden er aparte deelsteekproeven gemaakt verschillende groepen zoals “autochtoon”, “eerste generatie immigrant”, “tweede generatie” enzovoort. Zodat je wél uitspraken over subgroepen kan doen. Maar dat zal allicht zowel bij de VRT als de KU Leuven niet in het kraam passen.
