Het IKEA-effect. Foto: Ingrid Gerstbach

Het IKEA-effect. Foto: Ingrid Gerstbach

Financiële vrijheid

Wat is het IKEA-effect?

Thierry Debels

Een typisch gedragspatroon van beleggers is het verminderen van hun blootstelling aan de aandelenmarkt na een beurscrash. Dit leidt tot een typische “koop hoog, verkoop laag”-strategie die schadelijk is voor vermogensopbouw op de lange termijn.

Geen advertenties meer?

Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!

Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:

Doorlopend abonnement

Maandelijks opzegbaar

€ 9,00

per maand

Eenmalig betalen

3 maanden PAL-abonnement

€ 27,00

per kwartaal

Geen gedoe

12 maanden PAL-abonnement

€ 108,00

per jaar

Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!

Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.

Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!

Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.

Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!

Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.

Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.

Onderzoekers stellen een eenvoudig hulpmiddel (“nudge”) voor, gebaseerd op het IKEA-effect en het endowment-effect, dat dit probleem aanzienlijk vermindert. Het IKEA-effect is een cognitieve fout waarbij mensen producten hoger waarderen als ze ze gedeeltelijk zelf hebben gemaakt of samengesteld. Het is vernoemd naar de Zweedse meubelwinkel IKEA, die veel producten verkoopt als doe-het-zelf kits.

Het endowment-effect of schenkingseffect is een term uit de gedragseconomie. Door het schenkingseffect waardeert iemand een product meer als men het bezit als wanneer men het niet bezit.

Bescherming

De bescherming tegen paniekverkopen? Beleggers actief betrekken bij het selectieproces van risicovolle beleggingen, terwijl hun keuzes zodanig worden beperkt dat een grote mate van diversificatie behouden blijft.

De “zelf samengestelde” portefeuille zal volgens de onderzoekers inderdaad minder snel worden verkocht. In een experiment laten ze zien dat deze “nudge” paniekverkopen significant vermindert. Het verschil is zelfs minstens zo groot als het verschil tussen ervaren en onervaren beleggers.

Het hoofdthema van het onderzoek kan worden opgevat als het bestrijden van vuur met vuur. Potentieel schadelijke gedragsmatige vooroordelen (een combinatie van het IKEA-effect en het endowment-effect) worden ingezet om een nog gevaarlijker probleem te bestrijden: paniekverkopen.

Diversificatie

De experimentele gegevens laten duidelijk zien dat dit lijkt te werken. We kunnen paniekverkopen verminderen door een simpele duw te gebruiken die de psychologische verbinding tussen een beleggingsportefeuille en de eigenaar ervan versterkt. Om dat te bereiken, laten ze proefpersonen bijdragen aan het selectieproces van de activa. Te veel hiervan kan echter meer kwaad dan goed doen. Mensen kunnen een portefeuille samenstellen die ze prettig vinden en daaraan vasthouden, maar deze kan in werkelijkheid slecht zijn omdat deze te weinig diversificatie biedt.

Daarom hebben ze een opzet ontworpen waarbij de algehele diversificatie van de resulterende portefeuilles niet slechter is dan de wereldwijde benchmarkportefeuille. Ze hebben dit gemeten aan de hand van de daadwerkelijke prestaties van de geselecteerde portefeuilles na het experiment. Dit is ook het geval wanneer we alleen onervaren beleggers in beschouwing nemen, waardoor de ‘nudge’ er niet voor zorgt dat beleggers er slechter aan toe zijn wat betreft de kwaliteit van hun portefeuille, terwijl paniekverkopen worden verminderd.

PAL Nieuwsbrief

schrijf je gratis in

Blijf op de hoogte met onze dagelijkse nieuwsbrief

Thierry Debels (°1968) is een Vlaams non-fictie-auteur over financiële onderwerpen en royalty watcher. Hij is master bedrijfseconomie gespecialiseerd in financiële economie. Hij publiceerde talrijke boeken over het koningshuis en won in 2016 een rechtszaak tegen Vredeseilanden over zijn boek 'Hoe goed is het goede doel'.

Plaats een reactie

Delen