De vraag die op ieders lippen rust is: wie is binnen de VRT verantwoordelijk voor ‘de Foto van Vlaanderen’, de studie die al zoveel ophef veroorzaakte? Is het de CEO Frederik Delaplace, met N-VA-signatuur? Of is dat het hoofd van de studiedienst Karen Donders, met Vooruit-signatuur?
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Er zijn verschillende opties. Frederik Delaplace is altijd eindverantwoordelijke, maar hij heeft de optie om iemand anders onder de bus te gooien. Hij kan zijn hoofd van de studiedienst opofferen. Normaal offeren ze bij de VRT externe partners op. Dus ook marktonderzoeker Profacts kan onder de bus gegooid worden, maar dan blijft de vraag over de verantwoordelijkheid.
Karen Donders was politica bij Vooruit en universiteitsprofessor. Een gerenommeerd professor en briljante onderzoekster overigens, die aan de VUB meerdere studies deed over de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de VRT. Elke keer kwam ze tot de conclusie dat de VRT onpartijdig was.
Politieke benoeming
Donders werkte als raadgever op het kabinet van Vlaams minister van Media Ingrid Lieten (Vooruit). Ze is met andere woorden een benoeming van Vooruit. Donders leverde vroeger dergelijke studies aan de VRT. Sinds 2020 is de directeur van de studiedienst van de VRT. In die functie bestelde ze de studies bij Profacts, die de studie de laatste drie jaar maakten. De studie wordt al sinds 2009 gemaakt trouwens.
Sinds eind 2024 is Profacts eigendom van Mediafin, de Belgische uitgever van de zakenkranten De Tijd en L’Echo. Profacts doet dergelijke onderzoeken voor meerdere mediabedrijven. Het zijn online enquêtes.
Het is dan ook hoogst merkwaardig dat Karen Donders woensdag in de studio van ‘De afspraak‘ mocht komen om uitleg te geven. Ze zal donders goed weten dat haar job in gevaar is. In elk normaal bedrijf heeft de CEO het hoofd van de studiedienst bij zich geroepen op de dag van het schandaal. Het zou onvoorstelbaar zijn dat Delaplace woensdag dus niet samen heeft gezeten met Donders. Mocht dat niet het geval zijn, dan heeft de VRT een echt probleem.
Vanavond bij Bart op #deafspraak:
— De Afspraak (@deafspraaktv) May 20, 2026
VRT-directeur reageert na ophef onderzoek ‘Foto van Vlaanderen’
Na Trump, nu Poetin bij Xi: verdelen ze de wereld onder elkaar terwijl Europa slaapt?
Rector De Sutter over escalerende pro-Palestijnse protesten aan UGent pic.twitter.com/8NL08S7Ue4
Onhandig optreden
Het opdraven van Donders in de Afspraak is een ontzettend onhandige zet gebleken. Donders bevestigde dat ze de besteller van de studie was, maar beweerde meteen dat Maarten Boudry zich vergiste. Het werd dus een welles/nietes verdediging.
De VRT gebruikt die studie de hele week op de nieuwsdienst en dit zou deel uitmaken van de publieke opdracht. “De nieuwsdienst is onafhankelijk. Ze kunnen resultaten delen”, aldus Donders.
Over de ‘weggemoffelde’ resultaten, gaf Donders het volgende aan: “De studiedienst zei: opgepast, dit zijn geen statistisch betrouwbare resultaten. (…) We hebben daar niks weggemoffeld.”
“Onafhankelijke nieuwsdienst”
UGent-professor Stijn Baert matigde de kritiek die hij eerder op X ventileerde en ging over op het niet kunnen opsplitsen van de steekproef. Hij wrong zich in allerlei bochten om geen kritiek te geven op de VRT. “Het is geen kritiek”, vertelde hij toen er werd gewezen naar zijn kritische bericht op X.
In alle openheid, zonder iemand van om het even wat te willen beschuldigen: een steekproef zinvol kunnen opdelen naar vrij fijne leeftijdscategorieën, maar niet naar brede herkomstgroepen, dat valt voor mij, als de steekproef kwaliteitsvol is, voorlopig moeilijk te begrijpen.
— Stijn Baert (@Stijn_Baert) May 20, 2026
Presentator Bart Schols stelde de vraag waar iedereen op zat te wachten en somde alle voorbeelden op waar personen van buitenlandse herkomst belangrijk waren in de studie: “Dit staat allemaal in die studie en niks daarvan komt in de stukken van de nieuwsdienst?” Donders antwoordde niet op de vraag: de nieuwsdienst is volgens haar onafhankelijk.
Schols stelde ook vragen over de overhaaste publicatie van de hele studie, na alle heisa. “Als de commotie er niet was geweest, zou dit dan allemaal gepubliceerd zijn?”, drong Schols aan. “Als de minister niet had gevraagd om de studie openbaar te maken: wat dan?” Donders beweerde bij hoog en bij laag dat de studie toch zou gepubliceerd zijn.
Niet representatief
Donders geraakte zeer geërgerd door de kritiek op de representativiteit, die kwam van Schols en Baert. Ze verdedigde de studie tegen beter weten in. “We geven alle wetenschappers kans de ruwe data set te gebruiken”.
“Het is een onderzoeksbureau met een mooie reputatie. Het is niet gemakkelijk om mensen met die achtergrond te bereiken” aldus Donders over het kleine aantal mensen met een buitenlandse herkomst. Telkens opnieuw ging Donders in de aanval op kritische opmerkingen van Baert of Schols. Tot en met gezagsargumenten als “ik heb ook veel ervaring met onderzoek” en “ik heb dit 15 jaar gedaan”.
Waarom religie niet is opgenomen? “Te persoonsgevoelige informatie”, volgens Donders. En het vreselijkste argument van Karen Donders, sloeg werkelijk alles: “Binnen het beschikbare budget heeft de studiedienst die keuzes gemaakt.”
Op het einde besloten Tiens burgemeester en VUB-professor Jonathan Holslag en voormalig Groen-minister en UGent-rector Petra De Sutter dat het allemaal de schuld is van Vlamingen die foute meningen hebben over migratie en transgenders – we komen weer terug bij de ‘manosfeer’. Er zitten immers te weinig Turken en Marokkanen in de responsgroep van de enquête. “Ik heb niet het idee dat hier politieke censuur gebeurt en ik zeg dat niet omdat ik nog wil terugkomen”, aldus Holslag, die er nog aan toevoegde “dat 20, 30 jaar multiculturalisme gefaald heeft”.
Meer over de VRT
