Josep Borrell, de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, zorgde voor heel wat ophef door zijn recente uitspraken. Hij vergeleek Europa met een mooi onderhouden tuin en de rest van de wereld met een jungle. Racistisch, zo vinden velen, al zijn de meningen verdeeld.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Vorige week donderdag sprak Borrell bij het Europacollege in Brugge. “Europa is een tuin. We hebben een tuin aangelegd. Alles werkt. Het is de beste combinatie van politieke vrijheid, economische welvaart en sociale cohesie die de mensheid heeft kunnen opbouwen – de drie dingen samen,” zei Borrell tijdens het evenement.
EU-ambassadeurs als tuiniers
“De rest van de wereld”, vervolgde hij, “is niet bepaald een tuin. Het grootste deel van de rest van de wereld is een jungle, en de jungle zou de tuin kunnen binnendringen.” Borrell leek vervolgens naar EU-ambassadeurs te verwijzen als “tuiniers” en drong er bij hen op aan om “naar de jungle te gaan”, dat wil zeggen om hun diplomatieke werk over de hele wereld uit te voeren en de geopolitieke agenda van het blok te bevorderen.
“Een mooie kleine tuin omringd door hoge muren om te voorkomen dat de jungle binnenkomt, zal geen oplossing zijn. Omdat de jungle een sterk groeivermogen heeft en de muur nooit hoog genoeg zal zijn om de tuin te beschermen,” zei hij. “Europeanen moeten veel meer betrokken zijn bij de rest van de wereld. Anders zal de rest van de wereld ons binnenvallen, op verschillende manieren en met andere middelen.”
(Lees verder onder de tweet)
Racistisme
Borrell’s opmerkingen werden aanvankelijk overschaduwd door zijn weinig diplomatische opmerkingen rond de oorlog in Oekraïne, namelijk, dat het Russische leger zou worden “vernietigd” als het kernwapens tegen Oekraïne zou gebruiken. Pas enkele dagen later begon het te borrelen op sociale media over zijn tuin-en-jungle-metafoor. Heel wat mensen vonden de beeldspraak neerbuigend en racistisch klinken. Op Twitter regent het al dagen verontwaardigde reacties.
De Verenigde Arabische Emiraten ontboden het waarnemend hoofd van de EU-delegatie in het land en vroegen om uitleg over de “ongepaste en discriminerende” opmerkingen. In Europa trekken links en extreemlinks fel van leer tegen de uitspraken. 70 europarlementairen vroegen om zijn ontslag.
(Lees verder onder de tweet)
Oorlog in Europa
De socialistische politicus reageerde gisteren zelf in een persoonlijk bericht. Hij nam er geen afstand van, integendeel. Hij wijst er op dat de beeldspraak al tientallen jaren gebruikt wordt in academische en politieke debatten. “omdat het verwijst naar een eenvoudige vraag waarmee we elke dag worden geconfronteerd: moet de internationale orde gebaseerd zijn op principes die door iedereen worden geaccepteerd, ongeacht de kracht van zijn actoren, of moet het gebaseerd zijn op de wil van de sterkste, die gewoonlijk “de wet van de jungle” wordt genoemd?”
“Helaas lijkt de wereld waarin we vandaag leven steeds meer op een ‘jungle’ en steeds minder op een ‘tuin’, omdat in veel delen van de wereld de wet van de sterkste de overeengekomen internationale normen uitholt.” Borrell wijst er op dat het Europese integratieproject net voortkomt uit een afwijzing van machtspolitiek en kiest voor juridische procedures, waar vrede en samenwerking centraal staan.
“Maar nu is de oorlog terug in Europa en over de hele wereld zien we een transformatie van de geopolitiek. We worden geconfronteerd met een wereld van machtspolitiek met de bewapening van onderlinge afhankelijkheid en meer voorbeelden van landen die geweld, intimidatie en chantage gebruiken om hun zin te krijgen. De groei van deze wetteloze wereld en wanorde is wat ik bedoelde toen ik het had over de ‘jungle’. Mijn verwijzing naar ‘een jungle’ heeft geen racistische, culturele of geografische connotatie.”
Zij die de metafoor als “koloniaal eurocentrisme” zien, hebben zijn woorden “verkeerd geïnterpreteerd”, aldus Borrell. Hij benadrukt dat hij zich altijd heeft uitgesproken tegen een Fort Europa-benadering en dat hij ook donderdag pleitte voor meer Europees internationaal engagement.
“Europa is inderdaad een tuin van beschaving”
Vlaams academicus professor Jonathan Holslag verzet zich ook tegen de heisa. ” We beseffen vaak te weinig hoe uniek en fragiel de combinatie vrijheid, sociale rechtvaardigheid en voorspoed is waarvan we hier genieten. We beseffen ook te weinig hoezeer dat samenlevingsmodel van buiten uit wordt aangevallen”, schrijft hij. Holslag wijst er op dat de rest van de wereld ons niet vriendelijk gezind is en dat “mondialisering, dialogen, handel en samenwerking met andere grote spelers niet volstaan om Europa’s positie overeind te houden.”
“Wij kastijden onszelf tot we erbij neervallen met de gedachte dat we Europa-centrisch zijn en de wereld door onze eigen bril benaderen. We vinden dat chauvinistisch en hooghartig. Dat kan inderdaad chauvinistisch zijn, maar welk land beschouwt zichzelf niet een beetje als het midden van de wereld?”
Mogen we hier ook een beetje rasistisch zijn ? Ze hebben het me in Azië én in Afrika geleerd.
Borell heeft gelijk. Getuige hiervan is dat meer en meer mensen naar die tuin vluchten. Naar de tuin van de blanke, suprematistische, hetero man.
Vermeend “racistisch” ? In de politiek-correct gehersenspoelde warhoofden van PoCo pipo’s & pipa’s mogelijk wel, maar niet objectief-correct beschouwd in de juridische betekenis van de term.
Er zijn nog wel een paar andere tuinen. Canada, Australië, Japan, om die maar even te noemen. Als Europa die mooie tuin niet zou zijn, waarom dringen de anderen dan aan de grenzen om binnen te mogen?