Humo schreef hierover: “Nu en dan gebeuren er op het erf gruwelijke dingen, en sorry dat we het moeten zeggen, die worden meestal aangericht door mannen. Het zijn in ieder geval niet de moeders en de grootmoeders die in de rij staan om de gesteriliseerde dienstmeid een voor een te misbruiken.”
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Dat boerenknechten misbruik maken van een dienstmeid die onvruchtbaar is geboren, omdat ze daardoor niet in ‘moeilijkheden’ kan komen, dat is nog denkbaar. Alsof seksueel misbruik niet altijd traumatiserend is, ook als er geen zwangerschap uit voortkomt. Maar de film laat uitschijnen dat het in 1918 schering en inslag was dienstmeisjes te laten steriliseren om hen daarna straffeloos te kunnen misbruiken. Als dat een algemene praktijk was, dan zou de Duitse boerenstand al lang geleden uitgestorven zijn. Gedwongen sterilisatie was in het keizerlijke Duitsland verboden.
De literatuur van bijna alle Europese landen staat vol verhalen over zwangere dienstmeisjes, zowel op het platteland als bij de bourgeoisie in de steden. De film toont vele incestsituaties tussen ooms en nichten. In een scène uit de DDR-periode wijst een meisje de seksuele avances van haar neef af met de woorden: “Maar je bent mijn neef!” De jongen antwoordt: “Maar mijn vader is je oom. Iedereen weet dat gij het met hem wel doet.” Het is uit het hoofd geciteerd natuurlijk.
“Vele scènes grepen mij absoluut bij de keel”
Ja, het zijn bijna altijd mannen die incest plegen. Maar meestal gebeurt dat met actieve of passieve medeplichtigheid van de moeder, die het misbruikende familielid de hand boven het hoofd houdt. Zoals ook de moeder die in 1918 de plak zwaait over deze boerderij – heel atypisch voor die tijd! – geen hand uitsteekt om haar dienstmeisjes te beschermen. “Wir haben es nicht gewüsst” is echt niet alleen een uitvlucht uit de nazitijd. De manier waarop zij haar zoon laat verminken, is al even meedogenloos.
Heimatfilms
Zoals in vele hedendaagse, door feministische mannenhaat verziekte films en boeken, zit ook in deze een eenzijdig element van demonisering van ‘de man’. Niet een aanklacht tegen de vijf of tien procent echt cynische schoften, psychopaten, sociopaten en verkrachters, maar tegen álle mannen. Humo schreef terecht dat dit een ‘antiheimatfilm’ is. Maar dat is geen verdienste; het is een fout. In de Duitse filmgeschiedenis beleefden de oude heimatfilms een kortstondige, intense opleving nadat de nazi’s aan de macht kwamen. De realiteit was te zwart om onder ogen te zien en mensen vluchtten weg in oude romantische heimatfilms die het leven op het ‘onbedorven’ platteland idealiseerden. Dat heeft ongeveer een jaar geduurd.
Sound of Falling
Toen stortte die droomwereld in elkaar. De Duitsers konden de grauwe realiteit niet meer ontvluchten. Ze drong zich langs alle kanten aan hen op. Maar als het antwoord op onhistorische idealiseringen omslaat in demonisering, dan is dat geen helende remedie, maar een nieuwe vorm van kwaad. Die oude heimatfilms toonden niet de wereld zoals hij historisch gezien echt was, maar wel een positieve versie van de wereld zoals hij zou kunnen zijn, zou moeten zijn. Dat is op zich al een tegengif… In een land dat verziekt is door collectivisme, massapsychose en haat, is zelfs een apolitiek liefdesverhaal over twee mensen die ‘daar buiten blijven staan’ en gewoon van elkaar houden, al een subtiele vorm van kritiek… en een bron van hoop.
Verwarrend
Deze film vereist absolute concentratie. Ik zou hem niet helemaal kunnen navertellen. Ik heb achteraf nog met mijn zoon de geschiedenis proberen te ontrafelen van de man met een geamputeerd been en het kostte ons enige moeite dat te reconstrueren. Het is duidelijk dat de verschillende bewoners van het huis onbewust en dwangmatig de trauma’s en de gedragspatronen van de vorige generaties herhalen, maar de overgangen van het ene tijdperk naar het andere zijn soms verwarrend en dat wordt nog erger omdat er twee kinderen met dezelfde naam – Alma – zijn, die dan ook nog op elkaar lijken. Maar ondanks al die kritiek: vele scènes grepen mij absoluut bij de keel. Zelfs als ik ze niet helemaal begreep. Zoals dat bij nachtmerries is.
Meer over Film
