Onafhankelijk Vlaams parlementslid Maurits Vande Reyde (Durf) noemde woensdag man en paard in het halfrond. De meerderheid behandelt hem als een zotskap, maar het spreekwoord luidt in het Nederlands meestal “al lachend zegt de zot de waarheid”. Alleen valt er bijzonder weinig te lachen met de Vlaamse overheid.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Vande Reyde ziet een onrustwekkende tendens: “In onderzoek dat door de overheid gefinancierd is, wordt het steeds moeilijker de waarheid te benoemen”. Los van het feit of u het hier mee eens bent of niet, valt niet te ontkennen dat dit het gevoel is dat steeds meer leeft bij de publieke opinie. Niet de opinie van de mainstream media, maar de opinie van de man of vrouw in de straat.
Manosfeer
De Diestse politicus gaf ook voorbeelden: “Het VRT-onderzoek de Foto van Vlaanderen, waarbij de openbare omroep massaal de kaart van “manosfeer” speelde en cultureel-religieuze oorzaken weigerde te benoemen, is daar natuurlijk een zeer pijnlijk voorbeeld van.” En zo voegde hij eraan toe: “maar lang niet het enige”.
Op de bijna lege perstribune verslikten ze zich in de gratis espresso van het beschikbare apparaat van het perszaaltje.
“Als je ook maar één kritische noot wil plaatsen bij het dominante alarmistische klimaatdebat, kan je naar onderzoeksgeld fluiten.”
In Vlaanderen is kritiek op klimaatbeleid op zich niet automatisch dodelijk voor onderzoeksgeld, maar wie scherp frontaal tegen klimaatwetenschap of klimaattransitie ingaat, loopt wel meer reputatie- en financieringsrisico. Zeker bij publieke of competitieve onderzoeksfondsen.
Juridisering
Ik schets even de context. Hendrik Schoukens, professor milieurecht aan de Universiteit Gent, schreef in zijn bespreking van het Vlaams regeerakkoord in TVMR (1 van 2025): “Tegen de achtergrond van al dat juridische geweld – critici zullen gewag maken van de ‘juridisering’ van het milieubeleid – rees de vraag hoe de nieuwe Vlaamse Regering zou omspringen met het milieu- en klimaatthema.” Of bijvoorbeeld: “Anno 2025, met een Amerikaanse president die zijn beleid expliciet stoelt op fake news omtrent (onder meer) klimaatverandering, is het een verademing te lezen dat de Vlaamse Regering het belang van de strijd tegen klimaatverandering en het biodiversiteitsverlies erkent.” Aan deze bloemlezing kunnen we toevoegen: “Men verschuilt zich vaak achter het ‘no goldplating’. Daardoor zullen veel van de voorgestelde maatregelen zelfs de EU minimumnormen inzake klimaat- en natuurbeleid niet halen.”
Schoukens citeert uitvoerig de voorzitter van het Grondwettelijk Hof en professor Luc Lavrysen. Een politieke benoeming voor Groen die bij de VN-organisaties in Zwitserland gastcolleges geeft aan milieuactivisten en ambtenaren om de mensenrechten te gebruiken om aan lawfare te doen voor het klimaat. Lawfare is procederen om klimaatbeleid via rechters door te drukken. Bijvoorbeeld bij zijn eigen Grondwettelijk Hof en Vlaamse bestuursrechtbanken.
Klimaatrampspoed
Een ander voorbeeld is het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) dat in februari 2024 de eerste Wetenschappelijke Prijs Klimaatonderzoek uitreikte. Onder andere aan een niet verkozen Groen-lid en VUB-professor Wim Thiery. Een professor die het niet erg nauw neemt met apocalyptische verhalen en zijn grafieken manipuleert zodat de klimaatrampspoed zeer overdreven overkomt. Een aanhanger van de scenario’s waarvan de wetenschappers van het IPCC ondertussen zelf aangaven dat het jarenlang onzin was. Een graag geziene gast in de studio’s van de VRT.
Thiery zei hierover: “Ik dank het FWO van harte om de klimaatcrisis op de agenda te plaatsen via deze prijs, en hoop dat we volgende editie drie talentvolle vrouwelijke laureaten in de bloemetjes mogen zetten”. Dat is geen wetenschap, dat is ideologie tot in het dankwoord toe.
Vande Reyde zei daarover: “Wie subsidies over voedingsadvies wil krijgen, mag enkel nog zeggen dat vlees eten zeer slecht is”.”
“Mau” zoals vrienden hem noemen ging zijn bloemlezing verder met “Voor eender wat rond “discriminatie loon mannen en vrouwen”, krijg je subsidies bij de vleet, ook al bestaat die niet. Om nog maar te zwijgen over miljoenen factcheck subsidies, meestal rond “de verderfelijke invloed van sociale media, in het bijzonder de manosfeer”.”
Uiteindelijk gaf Vande Reyde zijn conclusie: “Er is een hele beleidslaag in ons land die een soort van bizar eigen geloofssysteem in stand wil houden. Dat sijpelt helaas echt onderzoek binnen. Het wordt tijd dat de primaat van de politiek daar tegenin gaat en ratio weer vooraan zet.”
Lees hier de chronologie van het manosfeer-schandaal.
Bij publieke onderzoeksfinanciering en projectsubsidies in Vlaanderen beweert de administratie een aantal zaken zwaar te wegen: wetenschappelijke kwaliteit, relevantie en maatschappelijke inbedding. Die laatste twee geven ambtenaren en politici zeer veel invloed hoewel het geen wetenschappelijke argumenten zijn. Wat is de maatschappelijke relevantie of inbedding van fundamenteel onderzoek? Het levert kennis op en past niet in ideologische plaatjes. En vriendenclubjes kunnen er geen verdienmodel van maken.
De bureaucratisering en politieke benoemingen zorgen voor een pervers effect. Experten en instellingen bepalen wie geld krijgt. Dat is per onderwerp dikwijls een incestueus clubje van gelijkgezinden die de ene keer expert zijn en de andere keer ontvanger van belastinggeld.
Investeringen in groene energie
Eén concreet voorbeeld in Vlaanderen zijn een experts en adviseurs uit de sector van hernieuwbare energie die zetelen in adviesorganen of worden geraadpleegd door de Vlaamse overheid, terwijl de eigen organisatie tegelijk publieke steun of subsidies ontvangt. De Vlaamse overheid kent namelijk verschillende steunmechanismen toe aan ondernemingen en organisaties die investeren in energiebesparing of hernieuwbare energie. Ook adviesverlening kan gesubsidieerd worden via regelingen zoals VLAIO’s kmo-portefeuille of de vergroeningsscan.
Tegelijk kan diezelfde organisatie of een gelieerde onderneming subsidies ontvangen voor projecten, adviesopdrachten of investeringen in groene energie.
Indien u een beetje googelt vindt u onmiddellijk de directeur of senior expert bij een hernieuwbare-energiefederatie die beleidsadvies geeft aan de Vlaamse overheid, terwijl die federatie of haar leden tegelijk steun ontvangen in de vorm van groenestroomcertificaten, energiepremies of subsidie voor advies en investeringen.
Ik zal zelf één direct antwoord geven voor u AI te hulp roept: ODE (Organisatie Duurzame Energie — ODE Vlaanderen) is de koepel- en sectororganisatie voor hernieuwbare energie in Vlaanderen en behartigt belangen, kennisuitwisseling en overleg tussen bedrijven, kenniscentra en overheden rond een 100 procent hernieuwbaar energiesysteem.
Een ander voorbeeld is PV‑Vlaanderen voor zonne-energie.
Voor een onderzoeker is de veiligste positie: kritisch zijn op beleid, kosten, efficiëntie of uitvoerbaarheid, maar niet op de basiswetenschap zelf. Maar kan dit nog in een systeem waar alles gepolitiseerd is en belangengroepen op alle niveaus mee bepalen hoe het belastinggeld verdeeld wordt?
Meer van Lode Goukens
