De Doorn is dikwijls de eerste kasseistrook die renners in de Ronde van Vlaanderen voor de kiezen krijgen richting aankomst. Niets doet nog vermoeden dat daar ruim drie eeuwen geleden Franse en geallieerde legers elkaar naar het leven stonden bij de Slag bij Oudenaarde. Ook het strand van Nieuwpoort of het pretpark van Walibi doen in niets nog vermoeden dat er ooit bloederige veldslagen werden beslecht. Onze ‘merknaam’ als slagveld van Europa ligt gelukkig al bijna een eeuw achter ons.
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Een triumviraat aan Nederlandse schrijvers nam de opdracht op om de ‘vergeten veldslagen van de lage landen’ te beschrijven: een vader en een zoon, twee leraars geschiedenis en een gewezen luitenant-generaal van de Nederlandse Landmacht. Het zorgt voor een enorme schakering aan invalshoeken om de twaalf gekozen militaire conflicten te fileren. Ter aanvulling voor zij die onverzadigbaar zijn naar militaire geschiedenis en actualiteit: Mart de Kruif verzorgt ook nog een podcast ‘Veldheren’.
Eeuwen krijgsgeweld op eigen bodem
Vergeten? Dat dient wel af en toe met een korreltje zout genomen te worden. Het boek steekt van wal met de Guldensporenslag en behandelt verder ook nog de Slag bij Waterloo. Zelfs wie op school lag te slapen en nu nog in een grote boog rond elk geschiedenisboek heen loopt, zal in grote lijnen wel weten waarover die gaan. De slag bij Kijkduin, Lafelt of Grebbeberg zullen dan weer bij weinigen een belletje doen rinkelen.
De vergeten veldslagen van de Lage Landen
Het boek loopt met zevenmijlslaarzen door ons Nederlandse verleden om dan boven elke uitgelichte veldslag als een arend (of is het aasgier?) te blijven cirkelen. Men belicht er de politieke en militaire context en evolutie. Vervolgens legt het boek beide partijen in de weegschaal op het vlak van manschappen en uitrusting. En uiteraard kan voor elke veldslag een overzichtelijke kaart met de verscheidene posities niet ontbreken.
Politiek en leger op één lijn
Heel wat aspecten zorgen ervoor dat dit boek niet de platgetreden historische paden bewandelt. Zo is het boek doorspekt met spitante weetjes over de Franse koning Filips de Schone en de Britse hertog van Wellington. Het boek onthult onder andere ook de oorsprong van de uitdrukking ‘de spits afbijten’. En waarom de suikernijverheid baat had bij het bloederige slagveld van Waterloo. Saai wordt het nooit.
“Het boek loopt met zevenmijlslaarzen door ons Nederlandse verleden”
Ik stak het meest op van de militaire analyses die elk hoofdstuk afsluiten. Succesvolle militaire strategen combineren kennis van het verleden met de integratie van moderne technologie. Enkele conclusies zijn op zijn minst prikkelend en gaan in tegen de politiek correcte consensus van de voorbije decennia.
De auteurs onderstrepen de noodzaak dat politiek en defensie op dezelfde golflengte moeten zitten inzake doelen van een militaire missie. Den Haag kent helaas enkele pijnlijke voorbeelden op dat vlak. Vroeger was de strijd tussen de Oranjes en respectievelijk Johan Van Oldenbarnevelt en de gebroeders de Witt bijna nefast voor het overleven van de jonge staat. Een hedendaagse casus is het falen van de Nederlandse krijgsmacht in Afghanistan. Ook in Brussel echoot de schande van de moord op tien licht bewapende paracommando’s in Rwanda trouwens nog steeds.
Herontdekking van het belang van defensie
De postmoderne focus op de kleine man heeft doen vergeten dat leiderschap veldslagen doet kantelen in de goede of foute richting. Geen dankbare of gemakkelijke rol in de achterhoede achter een tekentafel, nee. Het zijn officieren die wil, kunde, ervaring, creativiteit en vooral lef weten te verbinden, die het verschil maken. “Wie daarvoor bewijs zoekt, moet maar eens naar een oorlogskerkhof gaan en de rangen vanop de graven bestuderen. Je zult zien dat daar onevenredig veel officieren en onderofficieren tussen zitten. Zij leiden ‘van voren’ en betaalde er de ultieme prijs voor.”
Het belangrijkste besluit is dat de tijd definitief voorbij is dat landsverdediging het ondergeschoven kindje van de politiek is. Het is inderdaad gevaarlijk naïef om de krijgsmacht af te bouwen zolang er politieke leiders zijn die geweld een legitiem middel vinden om hun zin te krijgen.
Nog steeds niet overtuigd het boek te kopen? Graag dan dit citaat tot slot: “Het grootste slachtoffer van deze scheiding is trouwens de sport. Stel je voor dat de Rode Duivels hadden kunnen worden versterkt met de generatie van Cruijff of Gullit. Of andersom. We waren wereldkampioen geworden.” Het is nooit te laat om te herstellen wat ooit is stukgemaakt.
Mart de Kruif, Tom De Kruif en Théon Minten, ‘De vergeten veldslagen van de Lage Landen’. 2025, Lannoo. 24,99 euro, 312 p. ISBN 9789059960053
Meer boekrecensies
