Tijdens een Europese wedstrijd voetbal ontrolden supporters van LOSC Lille uit Rijsel een enorm spandoek van Jeanne d’Arc. Een begeleidende tekst klonk als volgt: “Les Français ne meurent pas” (“De Fransen sterven niet”). Een historische knipoog naar de Engelse tegenstander Aston Villa, waarbij de supporters hoopten dat haar moed de Franse spelers op het veld zou motiveren. Zo zag de Europese voetbalbond UEFA het echter niet. Die laat traditioneel geen enkele kans liggen om zich belachelijk te maken. De club kreeg een boete van 17.500 euro omwille van de ‘ongepaste boodschap’ die ook tot ‘haat’ zou aanzetten. Le ridicule ne tue pas…
Geen advertenties meer?
Ingelogde abonnees steunen niet alleen een van de enige kritische en onafhankelijke media, maar zien ook geen vervelende advertenties. Abonneer je snel en eenvoudig en krijg meteen toegang tot vele duizenden exclusieve artikelen!
Maak hieronder je keuze voor het gewenste abonnement:
Liever ook op papier? Bekijk alle abonnementen!
Het doorlopend abonnement wordt automatisch verlengd voor steeds één maand.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een online abonnement van 3 maanden via een eenmalige betaling.
Liever ook op papier? Bekijk al onze abonnementen!
Steun het vrije woord met een eenmalige betaling en je zit een jaar goed.
Log hieronder in om dit bericht volledig te lezen. Ben je al ingelogd, kijk dan op je account of je nog een actief abonnement hebt.
Edward De Maesschalk zal bij vele lezers een belletje doen rinkelen als historicus. Hij werkte jarenlang als adviseur voor de openbare omroep, maar is vooral bekend als schrijver van diverse periodes van de vaderlandse geschiedenis. Daarbij heeft hij niet alleen aandacht voor het Vlaamse, maar ook het Brabantse en Limburgse/Loonse verleden. Stuk voor stuk gaat het over overzichtelijke werken die zowel door hun illustraties als vlotte schrijfstijl helpen ons nationale verhaal te ontsluiten.
Honderdjarige Oorlog
Met de figuur uit Lorreinen waagt hij zich even over de grenzen en aan een nationale held van Frankrijk die we makkelijk op gelijke voet kunnen zetten met Clovis, Napoleon, Philippe Pétain en Charles de Gaulle. Naast een persoonlijke motivatie is er ook een opmerkelijke reden om het levensverhaal van de maagd van Orléans te brengen. Met name dat haar handelen onze nationale geschiedenis fundamenteel heeft bepaald.
Daarvoor moeten we teruggaan naar de Honderdjarige Oorlog tussen Frankrijk en Engeland. Inzet was de troon van Frankrijk. De Bourgondische hertogen kozen de zijde van Engeland en deze alliantie was daarbij aan de winnende hand. Denk maar de glorieuze overwinningen van Poitiers, Crécy en Azincourt. De Engelsen hadden daarbij grote delen van de Franse westkust in handen, terwijl de Bourgondiërs een brug wilden slaan tussen de Nederlanden en de kroonlanden rond Dijon.
Inspiratie voor de Franse monarchie
Het is tegen deze achtergrond dat in het dorpje Domrémy een dochter wordt geboren uit een familie van herenboeren. De Maesschalk kan op verbazend veel bronnen beroep doen om haar levensverhaal te schetsen en ontdoet ze van hun gekleurde kijk wanneer nodig.
Het boek bevestigt haar vrome levensstijl en de invloed die stemmen hebben om de ongewone, maar boude beslissing te nemen contact te leggen met de Franse kroonprins. Ze helpt niet enkel hem tot koning te laten kronen, maar met vooral de schier onmogelijke ambitie om de overwinning op de vreemde overheersers te behalen na vele decennia van militaire nederlagen. We lezen vrij gedetailleerd en aan de hand van diverse getuigenissen hoe het nog jonge meisje deze enorme afstand – zelfs naar hedendaagse normen – wist te af te leggen, soms in vijandig gebied.
Jeanne d'Arc
Doorheen het boek raakt de lezer overtuigd waarom Jeanne zo’n indruk moet hebben gemaakt. Een dergelijke wending in een lang conflict en dat door een vrouw, meer nog: een meisje zonder krijgservaring. Ook haar profetische, maar onwaarschijnlijke voorspellingen die uitkwamen, hielpen haar status enkel maar te versterken. En dan werd haar verhaal nog ingebed in een volksgeloof dat er rotsvast van overtuigd was dat een maagd het land in nood zou redden.
Martelaar voor Frankrijk
Haar religieuze devotie inspireerde het Franse volk om haar als een heilige te vereren. Letterlijk, want in 1920 werd ze door de paus heilig verklaard. Menig Fransman zag in het onrechtvaardige proces dat door een Engelse rechtbank werd gevoerd en haar gruwelijke dood op de brandstapel parallellen met de wijze waarop Jezus zelf aan het kruis eindigde.
En het verband met onze geschiedenis? Het militaire succes van Jeanne d’Arc inspireerde het Franse leger om uiteindelijk Bourgondië naar de onderhandelingstafel te leiden. In 1435 mondde dit uit in de vrede van Atrecht. Het dwong hertog Filips de Goede zijn plannen te wijzigen. Niet de zeggenschap over Parijs zou hem politiek drijven, maar wel het streven een eigen rijk te vormen. Uit deze sterke wil en een handige veroveringspolitiek die te zwaard, in de sponde en via de onderhandelingstafel liep, zouden de Nederlanden ontstaan.
Ook dit verhaal weet De Maesschalk met aandacht voor historische juistheid op een boeiende wijze te brengen. Al was er misschien nog wat meer te vertellen over hoe haar leven continu blijft inspireren, gaande van de popmuziek over politieke partijen tot… voetbalsupporters.
Edward De Maesschalck, ‘Jeanne d’Arc – een waar gebeurd verhaal’. 2026, Sterck & De Vreese. 272 p., 29,90 euro. ISBN 9789464714593
Meer boekrecensies
